Để doanh nghiệp tư nhân thực sự trở thành đối tác kiến tạo phát triển
Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN 2026 (ABIS 2026), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề xuất coi khu vực tư nhân là đối tác thực chất. Doanh nghiệp tư nhân cần được tạo điều kiện tham gia sâu hơn, không chỉ đóng góp vốn mà còn mang đến công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng lực quản trị và hiệu quả vận hành.
Thời gian qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho kinh tế tư nhân phát triển. Tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đang từng bước được cụ thể hóa bằng những chuyển động lập pháp mạnh mẽ. Nếu Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội tạo lập những cơ chế, chính sách đặc biệt để khơi thông nguồn lực và hỗ trợ kinh tế tư nhân, thì việc sửa đổi đồng bộ các luật về đầu tư, đấu thầu, thuế... đã thể hiện bước chuyển tư duy xây dựng pháp luật: từ quản lý, kiểm soát sang kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân phát huy năng lực và tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế.
Trong bối cảnh đó, đề xuất của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam tại một diễn đàn kinh tế lớn của khu vực càng mang ý nghĩa sâu sắc hơn. Đây không đơn thuần là lời kêu gọi huy động thêm nguồn lực đầu tư, mà còn thể hiện tư duy mới về vị thế của kinh tế tư nhân. Việc phát triển kinh tế tư nhân không chỉ hướng đến bổ sung nguồn lực mà phải trở thành đối tác thực chất, cùng Nhà nước kiến tạo, phát triển và vận hành hạ tầng, đóng góp vào năng lực cạnh tranh và sức bật tăng trưởng của nền kinh tế.
Với quy mô dân số gần 700 triệu người, tổng GDP năm 2025 hơn 4.200 tỷ USD, ASEAN đang trở thành một không gian kinh tế năng động, có sức hấp dẫn lớn đối với các nhà đầu tư và doanh nghiệp toàn cầu. Quy mô thị trường ngày càng lớn đồng nghĩa với nhu cầu kết nối giao thông, logistics, năng lượng và hạ tầng số ngày càng cao. Theo ước tính của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), khu vực cần khoảng 210 tỷ USD đầu tư hạ tầng mỗi năm. Khoảng cách giữa nhu cầu đầu tư và khả năng đáp ứng của nguồn lực công đặt ra yêu cầu phải huy động mạnh mẽ hơn các nguồn lực xã hội, trong đó cần có sự “chung tay”, góp sức của khu vực kinh tế tư nhân.
Để khu vực tư nhân thực sự trở thành “đối tác thực chất”, cần mở rộng không gian thể chế, tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển, hội nhập sâu hơn và nâng cao vị thế trên thị trường trong nước cũng như khu vực. Điều này đòi hỏi trong quá trình hoàn thiện thể chế, cần xác lập mối quan hệ đối tác bình đẳng giữa Nhà nước và doanh nghiệp, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, quy hoạch, định hướng chiến lược và bảo đảm lợi ích công; doanh nghiệp phát huy năng lực đầu tư, đổi mới công nghệ và tổ chức thực hiện. Sự kết hợp hiệu quả giữa hai chủ thể này sẽ góp phần nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Yêu cầu đặt ra hiện nay là phải chuyển từ tư duy kêu gọi đầu tư sang chủ động kiến tạo môi trường thuận lợi, mở rộng cơ hội để doanh nghiệp tham gia. Trọng tâm là bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, không phân biệt hình thức sở hữu; tiếp tục hoàn thiện thể chế về đầu tư, nhất là đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), với quy định minh bạch về lựa chọn nhà đầu tư, phân bổ rủi ro và cơ chế thanh toán. Đồng thời, cần đổi mới quy trình chuẩn bị dự án, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu đề xuất ý tưởng đến triển khai và vận hành; phát triển hệ sinh thái tài chính, mở rộng khả năng tiếp cận vốn và các nguồn lực để doanh nghiệp phát triển.
Cùng với việc hoàn thiện thể chế, bản thân doanh nghiệp cũng cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu tham gia các dự án quy mô lớn. Cần khuyến khích các hình thức liên danh, liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với nhau và với nhà đầu tư quốc tế; đồng thời, mở rộng cơ hội để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia vào chuỗi cung ứng, từ sản xuất, cung cấp thiết bị đến dịch vụ kỹ thuật và vận hành. Đây không chỉ là cách gia tăng nguồn lực cho phát triển hạ tầng, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận, tiếp nhận và từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, qua đó củng cố vị thế trong chuỗi giá trị khu vực.
Khơi thông nguồn lực tư nhân trước hết phải khơi thông thể chế, bảo đảm quyền kinh doanh bình đẳng và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp. Một khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định, khả thi sẽ tạo điều kiện để nguồn lực tư nhân chuyển hóa thành vốn, công nghệ, tri thức và năng lực quản trị, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp tư nhân thực sự trở thành “đối tác thực chất” trong kiến tạo tăng trưởng bền vững.