Mỹ mất quy chế loại trừ bệnh sởi sau 26 năm
Sau hơn hai thập kỷ duy trì tình trạng loại trừ bệnh sởi, Mỹ chính thức mất quy chế này trong bối cảnh tỷ lệ tiêm chủng suy giảm và số ca mắc tăng mạnh. Từ đầu năm 2026 đến nay, nước này ghi nhận hơn 5.400 ca mắc, mức cao nhất kể từ năm 1991.
Theo The Wall Street Journal, một ủy ban chuyên gia độc lập trực thuộc Tổ chức Y tế Liên Mỹ đã xác định Mỹ không còn đáp ứng các tiêu chí để được công nhận là quốc gia loại trừ bệnh sởi.
Mỹ được công nhận loại trừ bệnh sởi từ năm 2000 nhờ chương trình tiêm chủng rộng khắp. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, tỷ lệ tiêm vaccine suy giảm trong khi các đợt bùng phát dịch ngày càng gia tăng. Theo tiêu chí quốc tế, một quốc gia được xác định có bệnh sởi lưu hành trở lại khi cùng một chủng virus tiếp tục lây truyền từ người sang người trong ít nhất 12 tháng.
Bằng chứng đáng chú ý được ghi nhận tại bang Utah. Nghiên cứu sơ bộ công bố tháng 8 của các nhà khoa học thuộc phòng thí nghiệm y tế công cộng bang này cho thấy cùng một chủng virus sởi đã lưu hành hơn một năm, gây ra hơn 600 ca mắc trong giai đoạn từ tháng 6/2025 đến tháng 6/2026. Các đợt bùng phát kéo dài cũng được ghi nhận tại Nam Carolina, Pennsylvania, Wisconsin và New York.
Theo thống kê, Mỹ ghi nhận hơn 5.400 ca mắc sởi từ đầu năm nay, mức cao nhất kể từ năm 1991. Trong đó, các cơ quan y tế xác định 43 đợt bùng phát mới trong năm nay; hơn 1.000 ca bệnh có liên quan đến những đợt dịch bắt đầu từ năm 2025. Gần như toàn bộ bệnh nhân chưa tiêm vaccine sởi - quai bị - rubella (MMR) hoặc không rõ tình trạng tiêm chủng. Cứ khoảng 9 trường hợp được báo cáo thì có 1 người phải nhập viện; ít nhất 10 người đã tử vong.
Trước đây, Mỹ vẫn ghi nhận các đợt bùng phát sởi do người nhiễm bệnh từ nước ngoài mang virus vào. Tuy nhiên, nhờ tỷ lệ tiêm chủng cao và khả năng miễn dịch cộng đồng được duy trì, các đợt dịch thường có quy mô nhỏ và nhanh chóng được kiểm soát. Trong hai năm gần đây, virus có thêm cơ hội lây lan khi xâm nhập vào những cộng đồng có tỷ lệ tiêm chủng thấp.
Tiến sĩ Demetre Daskalakis, cựu Giám đốc Trung tâm Quốc gia về Tiêm chủng và các bệnh hô hấp thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) nhận định, việc mất quy chế loại trừ bệnh sởi phản ánh những điểm yếu trong hệ thống y tế công cộng, đồng thời cho thấy năng lực ứng phó với các thách thức về bệnh truyền nhiễm của Mỹ đang suy giảm.
Sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan mạnh nhất. Một người mắc bệnh có thể lây virus cho 12-18 người khác. Virus lây qua không khí và có thể tồn tại trong không gian kín nhiều giờ sau khi người bệnh rời đi.
Bệnh không chỉ gây sốt, phát ban mà còn có thể làm suy giảm trí nhớ miễn dịch, khiến cơ thể dễ mắc các bệnh nhiễm trùng thứ phát như viêm phổi và tiêu chảy. Trong những trường hợp hiếm gặp, người bệnh có thể phát triển biến chứng thần kinh nghiêm trọng, thậm chí nhiều năm sau khi nhiễm virus.
Trong khi đó, vaccine sởi - quai bị - rubella được đánh giá có hiệu quả cao. Hai liều vaccine giúp giảm 97% nguy cơ mắc bệnh ở người đã phơi nhiễm với virus so với người chưa tiêm chủng.
Theo các chuyên gia, Mỹ có thể khôi phục quy chế loại trừ bệnh sởi, nhưng đây sẽ là nhiệm vụ không dễ dàng. Tiến sĩ William Moss, chuyên gia về bệnh sởi tại Trường Y tế Công cộng Bloomberg thuộc Đại học Johns Hopkins cho rằng những trở ngại hiện nay bao gồm niềm tin của công chúng đối với vaccine suy giảm, số trường hợp miễn tiêm chủng vì lý do phi y tế tại trường học gia tăng và tỷ lệ tiêm vaccine sởi - quai bị - rubella ở trẻ em mẫu giáo giảm.
Mỹ không phải quốc gia duy nhất đối mặt với tình trạng này. Năm 2025, Canada cũng mất quy chế loại trừ bệnh sởi sau một đợt bùng phát kéo dài qua nhiều tỉnh bang. Mexico, quốc gia ghi nhận nhiều đợt dịch sởi quy mô lớn, hiện cũng đứng trước nguy cơ tương tự.
Sởi nằm trong danh sách 30 căn bệnh mà Tổ chức Y tế Liên Mỹ đặt mục tiêu loại trừ vào năm 2030. Việc Mỹ mất quy chế sau 26 năm cho thấy những thành quả kiểm soát dịch bệnh có thể bị đảo ngược nếu tỷ lệ tiêm chủng và miễn dịch cộng đồng không được duy trì.
.png)
