Hội thảo trao đổi kinh nghiệm giữa Văn phòng Quốc hội Việt Nam và Văn phòng Quốc hội Lào lần thứ 13:Đổi mới quy trình, xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung

Lấy yêu cầu thực tiễn làm động lực chuyển đổi số

Chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số, Văn phòng Quốc hội Lã Hoàng Trung cho biết, công tác chuyển đổi số của Quốc hội Việt Nam được triển khai tích cực, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn ngày càng cao đối với hoạt động của cơ quan lập pháp. Khối lượng công việc của Quốc hội rất lớn, trong khi thời gian xử lý yêu cầu ngày càng rút ngắn. Điều này đặt ra yêu cầu các tài liệu, hồ sơ dự án luật phải được cập nhật nhanh chóng, gần như theo thời gian thực, đồng thời bảo đảm tính chính xác và bảo mật.

Bên cạnh đó, hoạt động của Quốc hội có sự tham gia của nhiều chủ thể, với quy trình nghiệp vụ và yêu cầu quản lý, khai thác dữ liệu khác nhau. Đối tượng sử dụng các nền tảng số cũng rất đa dạng, từ ĐBQH, cán bộ, công chức đến đại biểu dân cử tại các địa phương trên cả nước.

Một thách thức khác là dữ liệu trước đây còn phân tán, tài liệu chủ yếu được lưu trữ dưới dạng giấy, hình thành qua nhiều giai đoạn. Vì vậy, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mới mà còn phải giải quyết bài toán kết nối dữ liệu, chuẩn hóa thông tin và đổi mới quy trình nghiệp vụ.

Từ thực tiễn đó, Văn phòng Quốc hội đã đúc kết 6 kinh nghiệm quan trọng trong triển khai chuyển đổi số. Trước hết, phải có sự chỉ đạo thống nhất từ lãnh đạo Quốc hội, lãnh đạo Văn phòng Quốc hội và lãnh đạo các cơ quan của Quốc hội.

Tiếp đó, cần bảo đảm tính tổng thể nhưng đồng thời giải quyết những nhiệm vụ cấp thiết trước mắt; lựa chọn doanh nghiệp công nghệ đồng hành; ưu tiên các ứng dụng phục vụ trực tiếp đại biểu tại kỳ họp; gắn ứng dụng công nghệ với đổi mới quy trình nghiệp vụ và từng bước xây dựng các nền tảng số với dữ liệu dùng chung.

Cục trưởng Cục Chuyển đổi số nhấn mạnh vai trò của sự chỉ đạo thống nhất trong toàn tổ chức. Quá trình chuyển đổi số của Quốc hội được triển khai trên cơ sở những định hướng, chủ trương và cơ chế cụ thể. Theo đó, các chủ trương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được cụ thể hóa bằng những nghị quyết, chương trình và kế hoạch triển khai của Quốc hội. Việc thành lập Cục Chuyển đổi số thuộc Văn phòng Quốc hội cũng góp phần xác định rõ đầu mối tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số.

Từ kinh nghiệm này, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số cho rằng, chủ trương phải được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, gắn với trách nhiệm và tiến độ thực hiện cụ thể của từng cơ quan, đơn vị. Cùng với xây dựng kế hoạch tổng thể, Văn phòng Quốc hội chú trọng triển khai ngay những nhiệm vụ cấp thiết. Điển hình là hệ thống gỡ băng, biên âm được triển khai song song với quá trình xây dựng Đề án chuyển đổi số Quốc hội. Cách làm này giúp các ứng dụng sớm đi vào thực tiễn, qua đó tiếp nhận phản hồi của người sử dụng để tiếp tục hoàn thiện.

Một kinh nghiệm đáng chú ý khác là lựa chọn doanh nghiệp công nghệ đồng hành ngay từ đầu. Văn phòng Quốc hội đã lựa chọn Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội Viettel làm đối tác, phối hợp khảo sát, nghiên cứu đặc thù hoạt động của Quốc hội, phát triển các giải pháp, phần mềm, nền tảng ứng dụng và xây dựng dữ liệu dùng chung. Trong quá trình vận hành, hai bên tiếp tục điều chỉnh, nâng cấp hệ thống theo nhu cầu thực tế.

Đặc biệt, việc ưu tiên xây dựng các ứng dụng phục vụ trực tiếp ĐBQH tại kỳ họp được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Hai ứng dụng quan trọng được đưa vào triển khai là App Quốc hội 2.0 và hệ thống gỡ băng, biên âm.

Trong đó, App Quốc hội 2.0 phục vụ xây dựng chương trình, cung cấp tài liệu, đăng ký phát biểu và tiếp nhận thông báo. Đối với hệ thống gỡ băng, biên âm, đây là công cụ hỗ trợ các hoạt động họp tại hội trường, thảo luận tại tổ, phục vụ việc xây dựng biên bản kỳ họp, tổng hợp ý kiến và xử lý thông tin kịp thời.

"Tuy nhiên, việc chuyển đổi số không thể dừng ở việc đưa quy trình giấy lên phần mềm. Điều quan trọng hơn là phải gắn ứng dụng công nghệ với tái cấu trúc, tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ. Ví dụ, trong quản lý văn bản điện tử, toàn bộ các khâu từ tiếp nhận, xử lý, trình ký, phát hành đến giao nhiệm vụ, theo dõi tiến độ và sử dụng chữ ký số phải được thể chế hóa bằng những quy định, quy chế cụ thể. Quá trình này đồng thời cần rà soát, điều chỉnh quy trình để nâng cao hiệu quả xử lý công việc trên môi trường số", Cục trưởng Cục Chuyển đổi số nhấn mạnh.

Chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm nguồn lực và an toàn hệ thống

Một trong những kinh nghiệm được Văn phòng Quốc hội đặc biệt quan tâm là xây dựng dữ liệu dùng chung, tạo nền tảng cho việc kết nối, chia sẻ và tái sử dụng thông tin.

Theo Cục trưởng Cục Chuyển đổi số, các nguồn dữ liệu điện tử hiện có đang được tập hợp, tổ chức chuẩn hóa, xác định dữ liệu gốc, dữ liệu chủ, thực hiện cập nhật, kết nối và tái sử dụng. Tuy nhiên, việc tập hợp dữ liệu mới là bước đầu, chưa đồng nghĩa với việc đã hoàn thành số hóa, chuẩn hóa và xây dựng được một cơ sở dữ liệu đầy đủ.

Thời gian tới, Văn phòng Quốc hội Việt Nam sẽ tiếp tục thống nhất các quy trình nghiệp vụ cốt lõi, xác định rõ trách nhiệm của các bên tham gia trong xây dựng phần mềm, nền tảng số và dữ liệu dùng chung. Đồng thời, đẩy mạnh số hóa tài liệu còn lại, xây dựng cơ sở dữ liệu theo chuẩn thống nhất để có thể kết nối, chia sẻ giữa các cơ quan của Quốc hội và với địa phương.

Cùng với đó là yêu cầu bổ sung nguồn lực vận hành, từ nhân sự hỗ trợ người dùng đến bảo trì, nâng cấp phần mềm; triển khai các giải pháp bảo đảm an ninh mạng cho hạ tầng, nền tảng và ứng dụng số, trong đó có cơ sở dữ liệu số của Quốc hội.

Từ những kinh nghiệm thực tiễn có thể thấy chuyển đổi số trong hoạt động của Quốc hội là quá trình đồng bộ, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa định hướng chiến lược và tổ chức thực hiện. Công nghệ, quy trình và con người là ba yếu tố quan trọng để bảo đảm chuyển đổi số thành công; trong đó, dữ liệu là tài sản nền tảng, có ý nghĩa quyết định đối với khả năng kết nối, chia sẻ và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Nhật Trường