Có lộ trình phù hợp chuyển đổi đội tàu VR-SB

Phân định rõ quy định chung và đặc thù của từng lĩnh vực

Bày tỏ nhất trí với sự cần thiết ban hành Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi), đại biểu Lương Đình Hưng đánh giá dự thảo đã cơ bản thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về lĩnh vực hàng hải và đường thủy Việt Nam.

Góp ý về việc hợp nhất các quy định về hàng hải và giao thông đường thủy nội địa, đại biểu cho rằng, mặc dù hai lĩnh vực có nhiều điểm tương đồng và một số nội dung giao thoa, mỗi lĩnh vực vẫn có những đặc thù riêng, đòi hỏi phải có quy định điều chỉnh phù hợp.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phân định rõ các nội dung mang tính chất chung và nội dung đặc thù của từng lĩnh vực, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý thống nhất, vừa phù hợp với đặc điểm riêng của hàng hải và đường thủy nội địa. Cần tránh việc hợp nhất mang tính cơ học, dẫn đến áp dụng quy định đặc thù của lĩnh vực này cho lĩnh vực khác, gây khó khăn, bất cập cho cá nhân, tổ chức trong quá trình thực hiện.

Về cấu trúc, bố cục, đại biểu đề nghị cân nhắc điều chỉnh dự thảo theo hướng quy định một số nguyên tắc chung áp dụng cho cả hai lĩnh vực; đồng thời tách các quy định đặc thù về hàng hải và đường thủy nội địa thành hai phần riêng biệt, tạo thuận lợi cho việc theo dõi và thực thi.

Về tên gọi, đại biểu lưu ý việc bỏ từ “nội địa” trong tên Bộ luật khiến thuật ngữ chưa hoàn toàn đồng bộ với các luật chuyên ngành hiện hành, trong đó có Luật Giao thông đường thủy nội địa, đồng thời dễ gây nhầm lẫn về phạm vi quản lý.

Liên quan đến Điều 80 của dự thảo, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý theo hướng giao Bộ Quốc phòng quản lý việc đào tạo, sát hạch, cấp, đổi và thu hồi chứng chỉ chuyên môn đối với thuyền viên làm việc trên các loại tàu quân sự. Trong kiến nghị về phạm vi áp dụng, đại biểu đề cập cả tàu vận tải quân sự và tàu kiểm ngư.

Lý giải đề xuất này, đại biểu nhấn mạnh tính đặc thù của tàu quân sự trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng và yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước đối với thông tin về cấu trúc kỹ thuật, tính năng vũ khí, trang thiết bị thông tin liên lạc và các hệ thống vận hành trên tàu. Theo đại biểu, việc để cơ quan quản lý dân sự tham gia quá trình kiểm tra, sát hạch hoặc quản lý chứng chỉ có nguy cơ làm lộ, lọt thông tin bí mật liên quan đến phương tiện, kỹ thuật chiến đấu.

Đại biểu phân tích, quy chuẩn đào tạo thuyền viên tàu thương mại hoặc tàu công vụ thông thường chủ yếu chú trọng an toàn hàng hải và hiệu quả kinh tế. Trong khi đó, thuyền viên tàu quân sự không chỉ cần kỹ năng điều khiển phương tiện mà còn phải có khả năng xử lý tình huống khẩn cấp trong xung đột và làm chủ các khí tài quân sự phức tạp. Vì vậy, tiêu chuẩn sát hạch phải do cơ quan chuyên trách như Bộ Quốc phòng xây dựng mới đáp ứng được yêu cầu thực tế.

Đại biểu cũng nhấn mạnh, việc quản lý quân nhân, quân số, điều động và nâng cao năng lực chiến đấu phải tuân thủ nghiêm nguyên tắc tập trung, thống nhất, bảo đảm sự chỉ huy trực tiếp của Bộ Quốc phòng. Việc giao thẩm quyền này cho Bộ Quốc phòng sẽ góp phần tránh chồng chéo chức năng giữa các bộ, bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, giữ vững tính nghiêm minh của kỷ luật quân đội và đáp ứng yêu cầu cơ động trong thực hiện nhiệm vụ.

Hỗ trợ lãi suất, ưu đãi tín dụng để chuyển đổi đội tàu

Đặc biệt quan tâm đến khoản 4 Điều 318 về điều khoản chuyển tiếp đối với đội tàu VR-SB (tàu pha sông biển), đại biểu Lương Đình Hưng phân tích những tác động kinh tế có thể phát sinh từ lộ trình chuyển đổi.

Theo đại biểu, đội tàu VR-SB hiện giữ vai trò “xương sống” trong vận chuyển hàng rời như than, quặng, vật liệu xây dựng và nông sản, kết nối các tuyến ven biển với khu vực Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long và các cảng biển lớn.

Đề cập mốc năm 2028 về chấm dứt thẩm định, cấp giấy chứng nhận và mốc năm 2033 về chấm dứt hoạt động ven biển của đội tàu VR-SB theo lộ trình chuyển đổi, đại biểu cho rằng, cần xem xét những hệ lụy kinh tế có thể phát sinh.

Đại biểu lưu ý gánh nặng rất lớn về chi phí hoán cải và đầu tư phương tiện. Việc hoán cải tàu VR-SB để đáp ứng quy chuẩn tàu biển đòi hỏi chi phí cao, từ gia cường kết cấu vỏ, thay thế máy chính, bổ sung thiết bị hàng hải quốc tế đến tăng định biên thuyền viên theo tiêu chuẩn tàu biển.

Trong khi đó, nhiều tàu VR-SB có kích thước nhỏ, kết cấu vỏ không đáp ứng yêu cầu hoán cải về mặt kỹ thuật hoặc chi phí hoán cải vượt quá giá trị còn lại của phương tiện. Đây là khó khăn lớn đối với các chủ tàu trong quá trình thực hiện chuyển đổi.

Bên cạnh áp lực đầu tư là nguy cơ gia tăng chi phí logistics ven biển. Đại biểu phân tích, nếu đội tàu VR-SB không còn được hoạt động trên biển trong khi đội tàu biển chưa kịp phát triển để bù đắp năng lực vận chuyển, cước vận tải ven biển sẽ tăng mạnh. Nguyên nhân là chi phí vận hành tàu biển cao hơn, từ định biên thuyền viên đến bảo dưỡng, bảo hành phương tiện và các khoản chi phí liên quan đến cảng biển.

Đại biểu cũng cảnh báo nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa nội địa, đồng thời cho rằng lộ trình 5 năm từ năm 2028 đến năm 2033 là tương đối ngắn để các doanh nghiệp vận tải đường thủy tích lũy vốn và chuyển đổi toàn bộ đội tàu VR-SB đang khai thác ven biển sang tàu biển đáp ứng quy chuẩn.

Từ những phân tích trên, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị chỉnh lý điểm b khoản 4 Điều 318 theo hướng kéo dài thêm 2 năm thời hạn chuyển đổi bắt buộc, đến hết ngày 31/12/2035, đối với những tàu VR-SB còn niên hạn sử dụng và đáp ứng các điều kiện về an toàn kỹ thuật, kiểm định.

Đồng thời, đại biểu kiến nghị bổ sung tại Điều 12 quy định về hỗ trợ lãi suất vay vốn, ưu đãi tín dụng đầu tư của Nhà nước đối với các chủ tàu VR-SB để thực hiện hoán cải, nâng cấp phương tiện thành tàu biển hoặc đóng mới tàu biển thay thế, tạo điều kiện thực hiện lộ trình chuyển đổi.

“

Lộ trình 5 năm từ 2028 đến 2033 là tương đối ngắn để các doanh nghiệp vận tải đường thủy tích lũy vốn và chuyển đổi toàn bộ đội tàu sông pha biển này sang tàu biển theo quy chuẩn. Do đó, đề nghị kéo dài thời hạn chuyển đổi bắt buộc tại điểm b khoản 4 Điều 318 thêm 2 năm nữa, đến ngày 31/12/2035, đối với những tàu còn niên hạn sử dụng và đáp ứng các điều kiện an toàn kỹ thuật, kiểm định.

ĐBQH LƯƠNG ĐÌNH HƯNG (Nghệ An)

Diệp Anh