Bảo đảm hạ tầng kết nối đồng bộ khi đầu tư cảng biển
Nếu phát triển cảng biển mà thiếu kết nối đồng bộ với đường bộ, cảng cạn, kho bãi và các trung tâm logistics thì khó phát huy hiệu quả đầu tư, đồng thời chi phí vận chuyển hàng hóa từ vùng sản xuất đến cảng vẫn cao.
.jpg)
Có lộ trình đầu tư hạ tầng phù hợp với tiến độ đưa cảng vào khai thác
Thảo luận về Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) chiều 13/11, các đại biểu ở Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang) cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Bộ luật.
ĐBQH Lương Minh Tùng (Đắk Lắk) cho biết, tại khoản 7 Điều 19, dự thảo Bộ luật quy định việc đầu tư kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và cảng cạn phải bảo đảm tính hiện đại, đồng bộ, kết nối.
Thống nhất với định hướng này, tuy nhiên, đại biểu đề nghị cụ thể hóa yêu cầu kết nối giữa cảng biển với vùng nguyên liệu, khu công nghiệp và hệ thống logistics liên vùng.
Đại biểu phân tích, sau hợp nhất, tỉnh Đắk Lắk có lợi thế kết nối vùng sản xuất nông, lâm sản của Tây Nguyên với không gian biển, trong đó có khu vực cảng Vũng Rô và định hướng phát triển cảng Bãi Gốc. Tuy nhiên, nếu phát triển cảng biển mà thiếu kết nối đồng bộ với đường bộ, cảng cạn, kho bãi và các trung tâm logistics thì khó phát huy hiệu quả đầu tư, đồng thời chi phí vận chuyển hàng hóa từ vùng sản xuất đến cảng vẫn cao.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 7 Điều 19 yêu cầu: Đối với các dự án cảng biển có vai trò kết nối liên vùng, việc lập và triển khai dự án phải gắn với phương án kết nối đồng bộ đến mạng lưới giao thông, cảng cạn, trung tâm logistics, khu công nghiệp và vùng sản xuất; có lộ trình đầu tư hạ tầng kết nối phù hợp với tiến độ đưa cảng vào khai thác.
Theo đại biểu, quy định này sẽ góp phần tránh tình trạng cảng đã hình thành nhưng hạ tầng kết nối chưa đáp ứng, đồng thời giảm chi phí logistics, nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu và thúc đẩy liên kết kinh tế giữa Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ.
Xác định rõ loại hình vận tải hành khách phục vụ tham quan, du lịch
Tại Điều 196 và khoản 3 Điều 197, dự thảo Bộ luật đã quy định các loại hình vận tải hành khách đường thủy nội địa và trách nhiệm bảo đảm an toàn của người vận tải. Tuy nhiên, đại biểu Lương Minh Tùng đề nghị làm rõ hơn đặc thù của hoạt động vận tải hành khách tham quan, du lịch tại các hồ tự nhiên và hồ chứa thủy điện.
Thực tiễn tỉnh Đắk Lắk có hồ Lắk cùng nhiều hồ chứa, hồ thủy điện; trên các vùng nước này, phương tiện thủy vừa phục vụ đời sống, sản xuất, vừa có tiềm năng phát triển du lịch. Đặc điểm đáng chú ý là biến động mực nước, thời tiết và điều kiện tiếp cận, tổ chức cứu nạn có thể khác với vận tải trên sông, tuyến cố định. Bên cạnh đó, nhiều chuyến tham quan có hành trình khép kín, xuất phát và kết thúc tại cùng một bến.
Vì vậy, đại biểu đề nghị tại Điều 196 cần xác định rõ loại hình vận tải hành khách phục vụ tham quan, du lịch, kể cả hành trình khép kín, để có căn cứ quản lý phù hợp. Tại khoản 3 Điều 197, bổ sung trách nhiệm phối hợp giữa đơn vị vận tải, đơn vị quản lý, khai thác hồ chứa và chính quyền địa phương trong cảnh báo biến động mực nước, thời tiết nguy hiểm, tạm dừng hoạt động và tổ chức cứu hộ, cứu nạn khi xảy ra sự cố.
Quy định cơ chế tiếp nhận có điều kiện đối với tàu nước ngoài
ĐBQH Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) cho rằng, về phạm vi tiếp nhận tàu nước ngoài tại cảng thủy nội địa, khoản 6 Điều 17 của dự thảo Bộ luật chỉ nêu tàu sông và tàu biển Việt Nam, trong khi Điều 270 vẫn quy định nghĩa vụ an ninh của cảng thủy nội địa tiếp nhận tàu thuyền nước ngoài.
Báo cáo của Chính phủ cho thấy có 5 trong số 260 cảng thủy nội địa đang tiếp nhận tàu biển nước ngoài. Theo đại biểu, mục tiêu của dự thảo nhằm phân định rõ chế độ quản lý giữa hai loại cảng, song cần tính cả chi phí chuyển tải và quãng đường vận chuyển phát sinh nếu các cảng đang khai thác phải dừng tiếp nhận.
Do vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 6 Điều 17 cơ chế tiếp nhận có điều kiện. Cơ quan có thẩm quyền công bố cụ thể loại tàu, cỡ tàu và phạm vi tiếp nhận của từng cảng trên cơ sở năng lực luồng, bến và điều kiện an toàn, an ninh; đồng thời cần phân biệt tàu biển nước ngoài với phương tiện thủy nước ngoài hoạt động theo điều ước quốc tế hoặc pháp luật có liên quan.
Đại biểu cũng đề nghị sửa đồng bộ Điều 270 và khoản 2 Điều 318 để cảng đang được phép tiếp nhận có thời gian đáp ứng điều kiện mới, đồng thời giữ riêng quy định chuyển tiếp đối với bến thủy nội địa.
Về cơ chế để lại một phần số thu phí hàng hải, đại biểu cho biết, Chính phủ đề xuất để lại một phần số thu phí tại khoản 2 Điều 261 để đào tạo nhân lực, hợp tác quốc tế và hiện đại hóa Nhà chức trách hàng hải.
Tại Báo cáo thẩm tra, đa số ý kiến tán thành với quy định này. Một số ý kiến đề nghị áp dụng cơ chế chung về ngân sách, phí và lệ phí. Đại biểu Ma Thị Thúy cho rằng, nhu cầu đào tạo và hiện đại hóa cần được tính theo nhiệm vụ, dự toán và kết quả phải đạt. Nếu gắn trực tiếp nguồn chi này với số thu phí, cơ quan soạn thảo cần trả lời được khoản phí nào được để lại, dự kiến bao nhiêu và tác động thế nào đến thu ngân sách.
Do vậy, đại biểu đề nghị bỏ khoản 2 Điều 261, sửa khoản 1 theo pháp luật về phí và lệ phí, đồng thời sửa điểm b khoản 5 Điều 315 cho thống nhất. Kinh phí thực hiện các nhiệm vụ nâng cao năng lực được xác định trong dự toán theo pháp luật về ngân sách nhà nước.
Cũng theo đại biểu Ma Thị Thúy, về dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải tại khoản 5 Điều 266, dự thảo Bộ luật dành 5 dịch vụ cho doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, trong đó có hoa tiêu hàng hải. Chính phủ giải trình yêu cầu kiểm soát trực tiếp dịch vụ tại vùng hoa tiêu bắt buộc và cho biết quy định sẽ tác động đến 2/5 doanh nghiệp hoa tiêu đang hoạt động.
Thống nhất với Báo cáo thẩm tra, đại biểu Ma Thị Thúy đề nghị đánh giá thêm 4 dịch vụ còn lại; đồng thời cần đánh giá từng dịch vụ và chỉ áp dụng giới hạn sở hữu đối với phần việc mà Nhà nước cần trực tiếp kiểm soát. Có thể xem xét trước hai nhóm nhiệm vụ là vận hành báo hiệu trên luồng công cộng và thông tin duyên hải phục vụ báo nạn, cấp cứu, an toàn hàng hải.
Với hoa tiêu, khảo sát luồng và xây dựng hải đồ, cần làm rõ phần việc Nhà nước phải nắm, phần việc có thể giao theo quy chuẩn và giám sát chất lượng. Nếu chỉnh lý theo hướng này, khoản 5 Điều 318 cũng cần sửa để duy trì cung ứng hoa tiêu liên tục và bảo đảm quyền, nghĩa vụ theo quyết định giao nhiệm vụ hoặc hợp đồng đã có.