Kỳ cuối: Trăn trở khát vọng kiến tạo “pháo đài” y tế vững vàng nơi đầu sóng
Bước sang kỷ nguyên mới, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành, y tế tuyến xã đứng trước những yêu cầu chuyển mình mạnh mẽ. Giữa trùng khơi Vĩnh Thực, từ những chuyến vượt sóng vận chuyển vắc-xin, bước chân lặng lẽ thăm khám tại nhà cho người già, người yếu thế, đến các buổi tập huấn phục hồi chức năng cho người khuyết tật hay những tiết học sức khỏe sinh sản cho học sinh... ở bất cứ đâu trên xã đảo cũng in đậm bóng dáng Bác sĩ CKI Phạm Thị Đào – Giám đốc Trạm Y tế xã Vĩnh Thực cùng các đồng nghiệp.
Chính những việc làm thầm lặng ấy của chị đã khắc họa sinh động hành trình đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đi vào cuộc sống, kiến tạo trạm y tế cơ sở thành "pháo đài" vững chắc bảo vệ sức khỏe Nhân dân từ sớm, từ xa.
Đưa Nghị quyết của Đảng vào đời sống qua những việc làm thầm lặng
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn ngành y tế: "Lương y phải như từ mẫu"; "Cán bộ y tế cần phải thương yêu, săn sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn". Lời của Bác như một mệnh lệnh đạo đức thiêng liêng, đặt người thầy thuốc vào vị trí không chỉ là người chữa bệnh, mà còn là chăm sóc bệnh nhân bằng cả trí tuệ và tấm lòng; không chỉ làm nghề, làm chuyên môn, mà là gánh vác một sứ mệnh, một trọng trách cao cả, cống hiến vì nhân dân, vì Tổ quốc.
Điều này càng thấm thía hơn ở vùng hải đảo đặc thù như Vĩnh Thực. Trên cương vị Giám đốc Trạm Y tế xã, Bác sĩ CKI Phạm Thị Đào luôn lấy y đức làm kim chỉ nam trong mọi hành động. Với chị, đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị vào cuộc sống không phải là những khái niệm xa xôi, mà được hiện thực hóa bằng mồ hôi, trách nhiệm và tình yêu thương vô bờ bến dành cho bà con nơi đảo xa.
Khi ánh nắng sớm bắt đầu trải vàng trên mặt biển Vĩnh Thực, con tàu từ đất liền rẽ sóng cập bến cảng, mang theo những hòm lạnh chứa vắc-xin tiếp nhận từ Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái (cơ sở 1). Trên cầu cảng, Bác sĩ CKI Phạm Thị Đào – Giám đốc Trạm Y tế xã Vĩnh Thực cùng các đồng nghiệp đã túc trực từ sớm để đón chuyến hàng đặc biệt. Nằm tách biệt giữa trùng khơi, mỗi đợt tiêm chủng trên xã đảo đều là một chiến dịch đong đầy gian khó, phụ thuộc hoàn toàn vào lịch tàu, thời tiết và quy trình bảo quản nghiêm ngặt.
Cẩn thận kiểm tra chỉ thị nhiệt độ và dây chuyền lạnh bảo quản nghiêm ngặt từ +2°C đến +8°C, Bác sĩ Đào chia sẻ: Việc vận chuyển vắc-xin ra đảo phụ thuộc rất lớn vào sóng gió. Những ngày biển động hay mưa bão, kế hoạch phải linh hoạt điều chỉnh để bảo đảm an toàn tuyệt đối. Nhất là với các gia đình ngư dân đi biển dài ngày, chúng tôi phải phối hợp chặt chẽ với chính quyền, các trưởng thôn và nhà trường rà soát từng cháu, gửi thông báo sớm và tiêm bù kịp thời, nhất định không để đứa trẻ nào bị bỏ lại phía sau”.
Từ trạm y tế xã, những phích vắc-xin bảo quản cẩn trọng tiếp tục được các y bác sĩ mang đến các điểm trường trên địa bàn đảo. Tại đây, các em học sinh tiểu học, THCS được khám sàng lọc tỉ mỉ, tiêm bổ sung vắc-xin phòng bệnh uốn ván – bạch hầu và theo dõi sức khỏe sát sao. Nhờ sự cẩn trọng và tận tụy ấy, hầu hết trẻ em trong độ tuổi trên đảo đều được tiêm chủng an toàn, đạt tỷ lệ bao phủ rất cao; các trường hợp tạm hoãn hay chống chỉ định đều được chị Đào lập danh sách theo dõi sát sao để tiêm bù ngay khi đủ điều kiện…
Đặc biệt, bám sát định hướng của Nghị quyết số 72-NQ/TW, nữ Giám đốc trạm đã trực tiếp chỉ đạo và cùng đội ngũ y bác sĩ triển khai chiến dịch khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe theo vòng đời cho 5.634 người dân trên địa bàn. Giữa muôn vàn khó khăn của xã đảo thiếu thốn nhân lực, chị vẫn kiên định cùng đồng nghiệp bám sát phương châm "đi từng ngõ, rà từng hộ" để vận động người dân.
Nói về tâm huyết của mình đối với Nghị quyết 72, Bác sĩ Phạm Thị Đào bộc bạch: Điểm đột phá của Nghị quyết không chỉ ở những mục tiêu lớn, mà trước hết ở sự thay đổi tư duy: Chuyển mạnh từ tập trung khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; từ chăm sóc khi mắc bệnh sang quản lý, bảo vệ sức khỏe liên tục suốt cuộc đời. Tôi luôn dặn anh em phải kiên trì tuyên truyền để bà con hiểu giá trị cốt lõi ấy, giúp phát hiện sớm bệnh lý ngay từ đầu, giảm nguy cơ biến chứng và giảm tối đa chi phí y tế cho mỗi gia đình.
Dưới sự điều hành của chị, bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, khối lượng công việc hành chính đồ sộ của Chiến dịch làm sạch, làm giàu và chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành y tế cũng được trạm hoàn thành xuất sắc; ngoài ra còn tổ chức các buổi tuyên truyền hướng dẫn sử dụng muối đúng liều lượng để bảo vệ tuyến giáp cho trẻ nhỏ; đẩy mạnh giáo dục sức khỏe sinh sản cho học sinh tuổi vị thành niên; chăm sóc sức khỏe tâm thần và mở các lớp tập huấn phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại với y học cổ truyền; cùng với đó phối hợp cùng Bệnh viện Đa khoa khu vực Móng Cái tổ chức khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho hàng trăm lượt người dân.
Với nhiệt huyết của tuổi trẻ và trái tim người thầy thuốc, Bác sĩ Phạm Thị Đào không chỉ làm tròn vai trò quản lý, khám chữa bệnh tại trạm mà còn chủ động tìm đến những người cao tuổi, trẻ em khuyết tật và các đối tượng yếu thế trên từng lối mòn nhỏ hẹp của xã đảo. Tinh thần tận tụy của người "thuyền trưởng" áo blouse trắng ấy đã lan tỏa mạnh mẽ, truyền lửa để nhiều cán bộ sẵn sàng dành cả ngày nghỉ, vượt nắng gió bám sát cơ sở.
Theo bước chân của chị qua những con đường quanh co, chúng tôi tìm đến nhà bà Trần Thị Đắc (sinh năm 1950) ở thôn Vạn Gia – người mắc bệnh liệt cứng hai chân và sa sút trí tuệ, mọi sinh hoạt đều phụ thuộc vào người con trai thường xuyên đi biển dài ngày. Trong căn nhà vắng vẻ, Bác sĩ Đào nhẹ nhàng đo huyết áp, kiểm tra tim phổi, nắn bóp đôi chân co quắp rồi tỉ mỉ ghi chép sổ sách, dặn dò người nhà từng li từng tí cách chăm sóc.
Rời nhà bà Đắc, chị lại tất bật rẽ vào thăm khám cho một sản phụ mới sinh và kiểm tra sức khỏe cho cả mẹ và trẻ nhỏ gần đó. Chính sự chân thành, coi người bệnh như người thân ấy đã chạm đến trái tim người dân đảo. Nhiều người cao tuổi xúc động chia sẻ rằng từ khi có bác sĩ Đào và các cán bộ trạm y tế thường xuyên vào tận nhà thăm hỏi, đo huyết áp, mang từng viên thuốc đến tận tay, bà con chẳng còn lo sợ mỗi khi trái gió trở trời nữa. Bên cạnh tình cảm của các cụ cao tuổi, sự tận tụy của nữ Giám đốc trạm y tế đã mang lại sự an tâm trọn vẹn cho những chuyến vươn khơi dài ngày của những ngư dân xã đảo.
“Tiếp sức” để Trung tâm y tế xã thực sự trở thành "lá chắn" vững chắc nhất cho Nhân dân nơi đầu sóng ngọn gió
Bước sang kỷ nguyên mới, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào vận hành trên toàn quốc, đánh dấu bước chuyển đổi sâu rộng trong tổ chức bộ máy hành chính công. Việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đưa các trạm y tế xã về trực thuộc sự quản lý trực tiếp của UBND cấp xã một mặt tạo sự gắn kết chặt chẽ và trao quyền chủ động cho chính quyền cơ sở, nhưng mặt khác cũng đặt ra những yêu cầu cấp thiết về mặt thể chế và năng lực vận hành đối với hệ thống y tế tuyến đầu. Đứng trước yêu cầu mới đó, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Bác sĩ Đào, Trung tâm y tế xã Vĩnh Thực đã nhanh chóng ổn định hoạt động, bảo đảm duy trì liên tục các dịch vụ y tế thiết yếu. Công tác khám chữa bệnh, y tế dự phòng và các chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai đồng bộ, không để xảy ra gián đoạn trong phục vụ người dân.
Song có đặt chân đến nơi xã đảo tiền tiêu này, chúng tôi mới thấm thía hết được sự vất vả nhọc nhằn của các cán bộ y tế nơi đầu con sóng nước. Ngoài phải di chuyển đi lại trên biển, Trung tâm y tế xã đảo vẫn phải đối mặt khó khăn nội tại. Cơ sở vật chất hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu làm việc theo các thông tư mới và còn thiếu khu hành chính; cơ sở vật chất, thuốc, thiết bị y tế cơ bản còn hạn chế. Đội ngũ viên chức tại Trung tâm còn thiếu, một nhân viên phải kiêm nhiệm nhiều đầu việc và chưa đủ biên chế để thành lập các khoa phòng theo quy định. Đơn vị cũng chưa có biên chế kế toán riêng mà phải nhờ kế toán trường học kiêm nhiệm, thiếu bác sĩ chuyên môn sâu,việc triển khai Hồ sơ bệnh án điện tử cũng gặp nhiều rào cản do thiếu nhân lực công nghệ thông tin và kinh phí đầu tư thiết bị… Điều này ảnh hưởng rất lớn đến công tác phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám bệnh, chữa bệnh và các dịch vụ chăm sóc xã hội khác cho người dân…
Nhớ lại cơn bão lớn đổ bộ vào Quảng Ninh năm 2025, giọng Bác sĩ Đào chùng xuống, hoài niệm và nặng trĩu. Khoảng hai tiếng trước khi bão đổ bộ, trạm vừa đón một sinh linh cất tiếng khóc chào đời khỏe mạnh trong niềm vui vỡ oà của cả ê-kíp. Thế nhưng chỉ hai tiếng sau, khi biển động dữ dội, những đợt sóng dựng tường trắng xóa cô lập hoàn toàn hòn đảo, trạm tiếp nhận một ca cấp cứu trong tình trạng ngặt nghèo: bệnh nhân sốc mất máu nặng, huyết áp tụt sâu do xuất huyết tiêu hóa cấp tính.
Giữa bốn bề gió bão gầm thét, trạm xã chỉ có những dụng cụ sơ cứu cơ bản, thuốc men hạn hẹp, không có thiết bị can thiệp chuyên sâu, còn tàu thuyền tuyệt đối không thể rời bến ra đất liền. Dẫu đã dốc toàn bộ sức lực, tâm huyết, nhưng đã không có phép màu, người bệnh đã ra đi khi bão dữ còn chưa tan.
Sự bất lực trước ranh giới sinh tử ấy đã trở thành một vết khắc trong cuộc đời làm nghề của chị. Nhìn lại khoảnh khắc ấy, người nữ bác sĩ luôn có sự day dứt tiếc nuối rằng, giá như bệnh nhân đến sớm hơn trước khi bão trở mạnh, hay giá như lúc ấy bệnh viện có đủ thuốc men và trang thiết bị thì biết đâu vẫn có điều kỳ diệu xảy ra…
Đây cũng không phải là câu chuyện lần đầu xảy ra với người dân vùng biển đảo. Vào những ngày nắng ấm không sao, nhưng vào mùa mưa bão, biển động từ cấp 5 trở lên, việc chuyển tuyến bằng tàu đò dân sinh thông thường đối với các ca bệnh nguy kịch, tai nạn lao động nghiêm trọng trên biển hoặc sản phụ chuyển dạ phức tạp là bất khả thi hoặc ẩn chứa rủi ro tột cùng, dễ làm lỡ mất "giờ vàng" cứu sống bệnh nhân.
Từ thực tiễn của cơ sở và trước yêu cầu rất cao trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, Giám đốc Trung tâm Y tế Vĩnh Thực Phạm Thị Đào mong muốn sự đồng hành của Trung ương và thành phố Quảng bằng những cơ chế và giải pháp đầu tư căn cơ hơn nữa cho vùng Y tế đặc thù. Trong đó, trang bị xuồng cao tốc y tế chuyên dụng cho xã đảo Vĩnh Thực (Bảo đảm đủ điều kiện kỹ thuật hoạt động trong giông bão nhẹ, tích hợp sẵn trang thiết bị cấp cứu ban đầu). Đồng thời, ban hành cơ chế phối hợp khẩn cấp liên ngành giữa Trạm Y tế với lực lượng Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển đóng quân tại chỗ để trưng dụng phương tiện, hỗ trợ hộ tống di chuyển người bệnh vượt sóng vào đất liền an toàn khi thiên tai khắc nghiệt xảy ra. Cùng với đó, chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, thuốc, thiết bị y tế hiện đại chuyên sâu để phục vụ công tác khám, chữa bệnh như: Máy siêu âm màu 4D, máy xét nghiệm sinh hóa cơ bản, phòng sinh vô khuẩn đạt chuẩn và hệ thống lưu điện dự phòng công suất lớn…
Hoàn thiện cơ chế đãi ngộ và thu hút nhân lực chất lượng cao. Đẩy mạnh hệ thống khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine): Khi thiên tai cô lập hoàn toàn đảo với đất liền, Telemedicine chính là "sợi dây sinh mệnh". Do đó, cần sớm đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin liên thông kết nối Trạm Y tế xã Vĩnh Thực với các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương, tạo "cánh tay nối dài" giúp y bác sĩ xã đảo hội chẩn và nhận hỗ trợ trực tiếp từ các chuyên gia đầu ngành trong các ca bệnh nguy cấp.
Ngoài ra, triển khai định kỳ các chương trình đào tạo mang tính thực chiến cao như, thực địa kỹ năng sơ cứu tai nạn đặc thù vùng biển gồm hội chứng giảm áp của ngư dân lặn biển, ngộ độc độc tố hải sản, chấn thương ngoại khoa do va đập sóng gió trên tàu cá, hồi sức cấp cứu người đuối nước. Tập huấn kịch bản diễn tập cứu hộ cứu nạn, phân loại bệnh nhân hàng loạt khi có tai nạn đường thủy hoặc dịch bệnh xâm nhập qua bến cảng; đào tạo nghiệp vụ phối hợp thông tin liên lạc giữa y tế Trạm với Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển. Bồi dưỡng ngắn hạn cho nhân viên về khai thác phần mềm Sổ sức khỏe điện tử, vận hành bảo mật dữ liệu bệnh án và kết nối hiệu quả với tuyến trên qua Telehealth...
Có thể nhìn thấy rất rõ, từ những việc làm thiết thực của nữ “thuyền trưởng” Phạm Thị Đào đã cho thấy một hướng đi hoàn toàn đúng đắn, xây dựng nền tảng y tế của đất nước ta vững chắc từ gốc rễ. “Trái ngọt” sau hơn 1 năm gắn bó với vùng đất tiền tiêu của Tổ quốc chính là nền tảng vững chắc để Bác sĩ Đào tự tin chèo lái "con thuyền" sức khỏe xã đảo hoàn thành toàn diện các nhiệm vụ: từ phòng bệnh, khám chữa bệnh, bảo vệ sức khỏe bà mẹ trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật đến đảm bảo an toàn thực phẩm và dân số. Trung tâm y tế xã thực sự trở thành ngôi nhà chăm sóc sức khỏe tin cậy, ấm áp tình đồng chí, nghĩa đồng bào.
Là một xã đảo tiền tiêu khu vực Đông Bắc của Tổ quốc, trong những năm qua, cấp ủy và chính quyền xã Vĩnh Thực luôn xác định công tác y tế, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho Nhân dân là nhiệm vụ đặc biệt ưu tiên, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển bền vững của địa phương, giữ vững an ninh biên giới biển đảo nơi phên giậu của Tổ quốc.
Trao đổi với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân, ông Đặng Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã đảo Vĩnh Thực (TP. Quảng Ninh) cho biết: Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khi Trạm Y tế xã chính thức chuyển về trực thuộc UBND xã quản lý và Bác sĩ CKI Phạm Thị Đào được phân công giữ chức vụ Giám đốc Trạm Y tế xã, tôi cùng tập thể lãnh đạo địa phương nhận thấy ở đồng chí tinh thần, trách nhiệm, và đặc biệt sự tâm huyết đối với nghề. Dù điều kiện trên xã đảo còn nhiều thiếu thốn, gian khó, song bám sát chỉ đạo của Thành phố Quảng Ninh, Sở Y tế, của Đảng ủy, UBND xã, đồng chí đã lãnh đạo, chỉ đạo và trực tiếp cùng với đội ngũ viên chức cơ quan luôn thường xuyên bám sát cơ sở, gần dân, sát dân, không quản ngại khó khăn, ngày đêm hay thời tiết khắc nghiệt để chăm lo cho sức khỏe cho nhân dân, qua đó đồng chí được các cấp ủy, chính quyền, và Nhân dân trên địa bàn tin tưởng, yêu quý.
“Thấm nhuần lời dạy của Bác Hồ 'Lương y phải như từ mẫu' và tinh thần chỉ đạo tại Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân - Tôi tin rằng, Bác sĩ Đào sẽ cùng tập thể y bác sĩ sẽ tiếp tục thực hiện hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Về phía cấp ủy, chính quyền địa phương, chúng tôi khẳng định sẽ luôn sát cánh, chủ động tháo gỡ khó khăn và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để Bác sĩ Đào cùng tập thể y bác sĩ yên tâm bám đảo, cùng nhau xây dựng Trạm Y tế xã trở thành 'pháo đài' chăm sóc sức khỏe ban đầu vững chắc, giữ trọn bình yên nơi đầu sóng”, ông Đặng Tiến Dũng chia sẻ thêm
Chiều muộn buông xuống, chia tay xã đảo Vĩnh Thực khi ánh hoàng hôn trải dài trên mặt biển, chuyến tàu lại rẽ sóng đưa các y bác sĩ trở về đất liền sau một ngày bám đảo. Phía sau đuôi sóng cuộn trào là những nụ cười an tâm, là cuộc sống bình yên của ngư dân bám biển giữ đảo. Nơi biên cương tiền tiêu của Tổ quốc, Trạm Y tế xã Vĩnh Thực cùng hình ảnh Bác sĩ CKI Phạm Thị Đào và các đồng nghiệp chính là minh chứng sinh động cho thấy: Khi quyết sách của Đảng xuất phát từ thực tiễn và đáp ứng đúng lòng dân, y tế cơ sở sẽ thực sự trở thành "lá chắn" vững chắc nhất, giữ trọn niềm tin và sự bình yên cho Nhân dân nơi đầu sóng ngọn gió.
Đặc biệt, nhìn lại hành trình của người nữ bác sĩ mảnh mai nơi đầu sóng ấy, đằng sau mỗi thành tựu là những đêm không ngủ, những giờ phút căng thẳng, những hy sinh lặng lẽ. Có những người thầy thuốc dành trọn tuổi thanh xuân trong phòng bệnh; có những người dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp cứu người. Các thầy thuốc không tìm kiếm vinh quang cá nhân, nhưng chính họ làm nên hào quang cho ngành y tế và cho đất nước.