TP. Hồ Chí Minh: Bảo đảm không trẻ em nào bị bỏ sót trong mạng lưới bảo vệ và trợ giúp

Đây cũng là yêu cầu được Phó Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh Huỳnh Thanh Nhân nhấn mạnh tại Hội nghị tham vấn, đối thoại về thực trạng hoạt động và cơ chế, chính sách đối với các cơ sở, tổ chức tham gia công tác bảo vệ, chăm sóc và hỗ trợ trẻ em, do Ban Văn hóa - Xã hội HĐND Thành phố phối hợp với Sở Y tế và Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố tổ chức sáng 13/11.

Nhận diện khoảng trống từ thực tiễn hoạt động

Phát biểu khai mạc hội nghị, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND Thành phố Cao Thanh Bình nhấn mạnh, bảo đảm quyền trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn của Nhà nước, cộng đồng và toàn xã hội. Vì vậy, Thành phố cần xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em có khả năng phát hiện sớm, phòng ngừa, can thiệp và hỗ trợ kịp thời những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt, có nguy cơ hoặc bị xâm hại.

Phó Trưởng phòng Bảo vệ, chăm sóc trẻ em - bình đẳng giới, Sở Y tế Thành phố Phạm Hoàng Anh cho biết, sau hợp nhất, địa bàn rộng, điều kiện tiếp cận dịch vụ giữa các khu vực còn chênh lệch, trong khi nguy cơ đối với trẻ em ngày càng đa dạng. Bên cạnh bạo lực, xâm hại, bỏ rơi, bóc lột sức lao động, trẻ em còn đối mặt với những vấn đề mới như sức khỏe tâm thần, bạo lực học đường, xâm hại trên mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Trong khi đó, lực lượng quản lý nhà nước về trẻ em có 172 người, chủ yếu là cán bộ cấp xã kiêm nhiệm, cùng mạng lưới hơn 19.000 cộng tác viên tại khu phố, ấp. Các cơ sở bảo trợ xã hội công lập có 1.940 nhân viên; khu vực ngoài công lập có 1.455 nhân viên, trong đó 533 người chưa qua đào tạo.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố Phạm Đình Nghinh cũng cho biết, một số đơn vị còn khó khăn về kinh phí, cơ sở vật chất và nhân lực chuyên môn. Nguồn lực duy trì hoạt động chủ yếu dựa vào vận động tài trợ, thiện nguyện nên thiếu ổn định, ảnh hưởng đến chất lượng và tính liên tục của dịch vụ.

Nhu cầu hỗ trợ trẻ em ngày càng mở rộng, không chỉ dừng ở chăm sóc, nuôi dưỡng mà còn đòi hỏi các dịch vụ chuyên sâu như tư vấn tâm lý, hỗ trợ sức khỏe tâm thần, công tác xã hội và phục hồi cho trẻ bị bạo lực, xâm hại. Tuy nhiên, khả năng cung cấp những dịch vụ này giữa các cơ sở, địa bàn chưa đồng đều. Đáng chú ý, trẻ em trong gia đình di cư, trẻ thiếu giấy tờ tùy thân hoặc không có nơi cư trú ổn định vẫn có thể gặp trở ngại khi tiếp cận giáo dục, y tế, bảo hiểm và trợ giúp xã hội.

Một vấn đề khác là quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động của một số cơ sở, từ chăm sóc, nuôi dưỡng sang cung cấp dịch vụ hỗ trợ; trong khi một số đơn vị phải chấm dứt hoạt động do khó khăn kinh phí. Theo Hội Bảo vệ quyền trẻ em, quá trình này cần có lộ trình phù hợp, bảo đảm việc chăm sóc, hỗ trợ trẻ không bị gián đoạn.

“Điều quan trọng không chỉ là chính sách đã được ban hành, mà phải xác định được có bao nhiêu trẻ thực sự được hưởng và bao nhiêu trẻ vẫn đang bị bỏ sót”, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Thành phố nhấn mạnh.

Kết nối trách nhiệm, bảo đảm trẻ được hỗ trợ đến cùng

Phó Chủ tịch HĐND Thành phố Huỳnh Thanh Nhân cho rằng, quy mô dân số lớn, địa bàn rộng, tốc độ đô thị hóa và biến động dân cư cao đang đặt ra nhiều yêu cầu mới trong bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ, chính sách của trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Phó Chủ tịch HĐND Thành phố đề nghị các cơ quan quản lý nhà nước tăng cường phối hợp với địa phương để giải quyết những vấn đề liên quan đến giấy tờ tùy thân, thụ hưởng chính sách an sinh xã hội; quan tâm trẻ em lang thang, trẻ em lao động sớm, trẻ em di cư và trẻ thiếu điều kiện tiếp cận dịch vụ xã hội. Cùng với đó là chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý bạo lực, xâm hại; quan tâm sức khỏe tâm thần, nguy cơ lừa đảo, bắt nạt trên môi trường mạng và bảo đảm quyền, lợi ích tốt nhất của trẻ trong các vấn đề tư pháp liên quan đến người chưa thành niên.

Một yêu cầu cụ thể được đặt ra là rà soát, điều chỉnh quy chế phối hợp giữa Sở Y tế, Sở Tư pháp, Công an Thành phố và các địa phương trong cấp giấy khai sinh, mã số định danh, đăng ký cư trú và thẻ căn cước cho trẻ em, thanh thiếu niên có hoàn cảnh đặc biệt sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là điều kiện quan trọng để trẻ có giấy tờ tùy thân, từ đó tiếp cận các chính sách và dịch vụ thiết yếu.

Đồng thời, tăng cường kết nối giữa các cơ sở công lập, ngoài công lập và tổ chức xã hội; quan tâm cơ sở vật chất, tài chính, nhân lực chuyên môn; đào tạo đội ngũ trực tiếp chăm sóc trẻ. Các mô hình hiệu quả cần được duy trì, nhân rộng; cơ chế phối hợp, chuyển tuyến, chia sẻ thông tin và giám sát phải chặt chẽ, bảo đảm an toàn cho trẻ.

Nhấn mạnh yêu cầu huy động nguồn lực xã hội đi đôi với trách nhiệm quản lý nhà nước, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố Huỳnh Thanh Nhân khẳng định, đây không phải là những vấn đề có thể giải quyết riêng lẻ bởi một ngành, một cấp hay một tổ chức, mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, các cơ sở trợ giúp, tổ chức xã hội, gia đình và cộng đồng.

Theo Phó Chủ tịch HĐND Thành phố, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu cơ chế, chính sách phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý và hoạt động của các cơ sở, tổ chức tham gia bảo vệ, chăm sóc, hỗ trợ trẻ em. Trong đó, Luật Phát triển đô thị mở ra điều kiện thuận lợi để Thành phố nghiên cứu xây dựng những chính sách đặc thù, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

“Mục tiêu cuối cùng không chỉ là duy trì, phát triển số lượng cơ sở trợ giúp, mà quan trọng hơn là bảo đảm mọi trẻ em, nhất là trẻ có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ có nguy cơ, được tiếp cận dịch vụ chăm sóc, bảo vệ và hỗ trợ phù hợp, kịp thời, an toàn, có chất lượng. Khi trách nhiệm được xác định rõ, các nguồn lực được kết nối và mỗi trường hợp trẻ em được theo dõi đến cùng, mạng lưới bảo vệ trẻ em mới thực sự phát huy hiệu quả”, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố Huỳnh Thanh Nhân nhấn mạnh.

Kết luận hội nghị, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND Thành phố Cao Thanh Bình khẳng định, Ban sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý nhà nước, tiếp thu đầy đủ ý kiến, kiến nghị từ thực tiễn để nghiên cứu, đề xuất các giải pháp và cơ chế, chính sách phù hợp. Qua đó, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng hoạt động của các cơ sở, tổ chức tham gia bảo vệ, chăm sóc và hỗ trợ trẻ em.

Hoa Lê