HĐND Thành phố Hồ Chí Minh phát huy mạnh mẽ vai trò, trách nhiệm: Bài 1: Những quyết sách kiến tạo phát triển

Chủ động đưa cơ chế đặc thù vào cuộc sống

Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn có nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động của HĐND thành phố Hồ Chí Minh. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố có không gian phát triển rộng lớn hơn, quy mô quản lý lớn hơn và những đòi hỏi ngày càng cao về hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực, tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển. Trong bối cảnh đó, hoạt động của HĐND thành phố không chỉ dừng lại ở việc xem xét, thông qua các nghị quyết theo chương trình thường kỳ mà còn đặt trọng tâm vào chủ động chuẩn bị những cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền để kịp thời đáp ứng yêu cầu phát triển.

Đến đầu tháng 11/2026, HĐND thành phố đã thông qua 235 nghị quyết; trong đó, có 42 nghị quyết cụ thể hóa, triển khai Luật Phát triển đô thị. Riêng hai kỳ họp chuyên đề thứ Năm và thứ Sáu gần đây, HĐND thành phố đã thông qua 41 nghị quyết triển khai Luật. Đằng sau những con số ấy là quá trình chuẩn bị với khối lượng công việc đồ sộ, nhiều nội dung mới, phức tạp, liên quan trực tiếp đến tổ chức không gian đô thị, huy động nguồn lực đầu tư, phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao hiệu quả quản trị.

Ngay từ khâu chuẩn bị, Thường trực HĐND thành phố đã chủ động chỉ đạo rà soát danh mục nghị quyết, phân công nhiệm vụ và theo dõi tiến độ xây dựng chính sách. Tổ chỉ đạo triển khai Luật Phát triển đô thị được thành lập; danh mục các nghị quyết cần ban hành được rà soát, tiến độ xây dựng hồ sơ được theo dõi, đôn đốc; các Ban HĐND thành phố được phân công nghiên cứu, tham gia ý kiến từ sớm, phối hợp với các cơ quan chuyên môn làm rõ những vấn đề còn vướng mắc; bảo đảm thẩm quyền được Quốc hội trao phải được cụ thể hóa thành quy định đủ rõ để triển khai, đủ chặt chẽ để kiểm soát và đủ khả thi để phát huy hiệu quả.

Những quyết sách mở không gian, nguồn lực phát triển

Tại Kỳ họp thứ Sáu, HĐND thành phố đã xem xét, thông qua Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm.

Quy hoạch được xây dựng trên không gian thành phố sau sắp xếp, diện tích khoảng 6.772,59km², gồm 168 đơn vị hành chính cấp xã, hướng đến tổ chức một siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, phát huy lợi thế riêng của từng khu vực trong một cấu trúc phát triển thống nhất. Định hướng hình thành năm cực động lực, phát triển mạng lưới đường sắt đô thị, giao thông công cộng, mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), khai thác không gian ngầm và hướng ra biển mở ra cách tiếp cận dài hạn đối với phát triển.

Giá trị của quy hoạch không chỉ nằm ở tầm nhìn 100 năm, mà còn ở việc đặt ra yêu cầu lựa chọn những ưu tiên ngay từ hôm nay: dành quỹ đất cho hạ tầng chiến lược, kết nối các trung tâm phát triển, bảo vệ không gian sinh thái, bố trí hợp lý dân cư và dịch vụ công, tạo dư địa phát triển cho các thế hệ tương lai.

Cùng với quy hoạch, những nghị quyết về khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, phát triển khu công nghệ cao, kinh tế biển và quỹ đầu tư mạo hiểm thể hiện định hướng khai thác các động lực tăng trưởng mới; đặc biệt, các cơ chế phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại Trung tâm tài chính quốc tế và huy động vốn từ các tổ chức tài chính trong nước mở thêm những công cụ huy động nguồn lực phục vụ đầu tư phát triển.

Mở rộng khả năng huy động vốn phải đi cùng yêu cầu sử dụng vốn hiệu quả. Qua thẩm tra, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đặc biệt lưu ý việc cân đối ngân sách, xác định nguồn trả nợ, kiểm soát rủi ro và bảo đảm quy mô, thời điểm huy động phù hợp với tiến độ thực hiện dự án. Những quyết sách lớn vì thế không chỉ nhằm tạo thêm cơ chế, mà còn hướng đến giải quyết bài toán căn bản của thành phố: nguồn lực được huy động như thế nào, phân bổ vào đâu và làm sao để chuyển hóa thành những công trình, dịch vụ, điều kiện sống tốt hơn cho người dân.

Thẩm tra chặt chẽ để nghị quyết đi vào thực tiễn

Hoạt động thẩm tra của các Ban HĐND thành phố ngày càng được chú trọng, với việc tăng cường khảo sát thực tế và tham gia từ sớm vào quá trình xây dựng chính sách. Chất lượng thẩm tra được thể hiện trước hết ở việc nhận diện đúng những vấn đề cần làm rõ, nhất là tính khả thi, nguồn lực thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Với quy hoạch, đó là tính đồng bộ, khả thi và lộ trình huy động nguồn lực. Với đầu tư công, đó là tiến độ triển khai, khả năng giải ngân và hiệu quả công trình. Với các cơ chế phát triển kinh tế, đó là điều kiện áp dụng, trách nhiệm thực hiện và kiểm soát rủi ro. Còn với chính sách văn hóa, y tế, an sinh, yêu cầu xuyên suốt là xác định đúng đối tượng, bảo đảm quyền lợi và sử dụng hiệu quả ngân sách. Qua thẩm tra, nhiều nội dung được đề nghị rà soát, bổ sung, làm rõ trước khi trình HĐND thành phố xem xét, quyết định. Đây là một khâu quan trọng để các cơ chế, chính sách không chỉ đúng quy định pháp luật mà còn phù hợp điều kiện thực tiễn.

Nghị quyết được thông qua mới là bước khởi đầu. Giá trị thực sự mỗi quyết sách phải được kiểm chứng qua tiến độ tổ chức thực hiện, hiệu quả sử dụng nguồn lực và những chuyển biến mà người dân, doanh nghiệp thực sự cảm nhận được. Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với hoạt động giám sát của HĐND thành phố trong chặng đường tiếp theo: không chỉ quyết định đúng, kịp thời, mà còn theo dõi đến cùng để những quyết sách từ nghị trường trở thành kết quả cụ thể trong đời sống.

Châu Vũ