Đo lường đóng góp của khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào tăng trưởng

Ban hành bộ tiêu chí đo lường đóng góp của khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào tăng trưởng

Nêu chất vấn dành cho Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, ĐBQH Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp cụ thể nhằm “chuyển hoá” thành quả khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành năng suất lao động, thu nhập của người dân và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu Chính phủ ban hành 46 tiêu chí đo lường đóng góp của khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó, Bộ đã tập hợp được 28 tiêu chí của các bộ, ngành, địa phương gửi về và còn thiếu một số tiêu chí nữa.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân thông tin thêm, một trong những cách phổ thông để đo lường đóng góp của khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào sự tăng trưởng là thông qua chỉ tiêu TFP (Năng suất các nhân tố tổng hợp).

“

Dự kiến, Bộ sẽ đánh giá thử nghiệm vào đầu năm 2017 để đo lường hiệu quả thực sự của khoa học - công nghệ, đổi sáng mới tạo và chuyển đổi số.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân

Thời gian gần đây, TFP của nước ta đã có những bước tăng trưởng rất đáng kể, gần đây nhất, tỷ trọng đóng góp của TFP vào GDP Việt Nam đạt khoảng 46%. Bộ trưởng cũng cho biết, mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng đóng góp của TFP vào GDP đạt được khoảng trên 50% là hoàn toàn có cơ sở.

Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng khoa học - công nghệ vào nâng cao sản xuất

ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) đặt vấn đề, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Quốc hội đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có cơ chế cho phép doanh nghiệp trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập Quỹ phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, số doanh nghiệp trích lập quỹ còn rất ít: năm 2025 chỉ có 127.000 tỷ đồng và chủ yếu là doanh nghiệp nhà nước, trong khi đó phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là các doanh nghiệp ở địa bàn miền núi, biên giới có năng lực tài chính hạn chế rất khó để trích lập và sử dụng quỹ để ứng dụng khoa học - công nghệ.

Từ thực tiễn đó, đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề nghị Bộ trưởng làm rõ: đâu là điểm nghẽn căn bản khiến các chính sách khuyến khích đầu tư cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo chưa thực sự đi vào khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân cũng đề nghị, Bộ trưởng cho biết giải pháp đặc biệt nào là cơ chế hỗ trợ trực tiếp phù hợp với doanh nghiệp có đặc thù ở địa bàn khó khăn để doanh nghiệp có thể tiếp cận ứng dụng đổi mới khoa học - công nghệ vào nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh thay vì chủ yếu được hưởng chính sách khi đã có lợi nhuận và nguồn lực tài chính?

Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân phân tích 3 nguyên nhân khiến doanh nghiệp nói chung, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa, ngần ngại trong việc trích lập Quỹ phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gồm: doanh nghiệp không có nhu cầu, doanh nghiệp không dám làm do thủ tục phức tạp và nguồn thu nhỏ không đủ để trích lập quỹ.

Nêu giải pháp để doanh nghiệp ở những địa bàn khó khăn có thể tiếp cận ứng dụng đổi mới khoa học - công nghệ vào nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đang phối hợp với Bộ Tài chính rà soát khung pháp lý liên quan đến việc trích lập Quỹ phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đối với những doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chưa đủ vốn để trích lập Quỹ phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ trưởng cho biết, hiện nay Bộ hỗ trợ các doanh nghiệp SME thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) cùng dự án trị giá khoảng 13 triệu USD tài trợ từ Hàn Quốc hỗ trợ SME ứng dụng AI.

Thanh Chi