Nâng cao năng lực hạ tầng, bổ sung nhân lực quản lý về môi trường
Thực hiện chuyên đề giám sát về thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp tại một số địa phương trên địa bàn, Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang kiến nghị cần rà soát cơ sở dữ liệu nguồn thải, xử lý dứt điểm các điểm ô nhiễm tồn đọng; đồng thời, đầu tư đồng bộ hệ thống thu gom chất thải; tiếp tục rà soát, tháo gỡ khó khăn về nhân lực chuyên môn quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.
Hệ thống hạ tầng bộc lộ nhiều hạn chế
Qua giám sát, Đoàn ĐBQH tỉnh ghi nhận, tình hình quản lý môi trường tại các xã, phường trên địa bàn có nhiều thay đổi về quy mô quản lý sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tại Rạch Giá, báo cáo của UBND phường cho thấy, địa phươnghiện quản lý diện tích hơn 4.714ha, dân số trên 243.500 người, gồm 52 khu phố, ghi nhận hoạt động của gần 3.600 doanh nghiệp. Đối với xã Bình An, chính quyền địa phương đang đảm nhiệm công tác quản lý nhà nước trên địa bàn có hoạt động kinh tế đa dạng với khoảng 500 cơ sở sản xuất, kinh doanh, tập trung nhiều cơ sở chế biến thủy sản, sản xuất bột cá, dịch vụ hậu cần nghề cá tại Cảng cá - Cụm công nghiệp Tắc Cậu.

Cùng với mở rộng quy mô địa giới, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt tại các địa phương đều ở mức cao, tạo áp lực liên tục lên hệ thống thu gom. Số liệu thống kê cho thấy, mỗi ngày phường Rạch Giá phát sinh khoảng 252,6 tấn rác, khối lượng được thu gom, vận chuyển, xử lý đạt 247,6 tấn, tương đương tỷ lệ 98%. Tại phường Hà Tiên, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn mỗi ngày vào khoảng 70 tấn với tỷ lệ thu gom đạt mức 100%. Trên địa bàn xã Bình An, ước tính khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh mỗi năm khoảng 15.107 tấn. Mặc dù, đạt tỷ lệ thu gom khoảng 80,2%, song việc thu gom thường xuyên mới chỉ được thực hiện tại 9/12 ấp...
Ghi nhận thực tế cũng cho thấy, hạ tầng tiếp nhận xử lý rác tại các địa phương hiện đang bộc lộ nhiều vướng mắc, có dấu hiệu hoạt động vượt công suất thiết kế. Lượng rác sau khi thu gom tại phường Rạch Giá được vận chuyển đến Nhà máy xử lý rác Tâm Sinh Nghĩa thuộc xã Mỹ Thuận để xử lý. Bãi rác Gò Đất hiện tiếp nhận rác của xã Bình An, xã Châu Thành, xã Thạnh Lộc với khối lượng rác hiện hữu khoảng 106.966 m³, tương đương 71% sức chứa. Bãi rác Mương Đào của phường Hà Tiên đang tiếp nhận thêm khoảng 20 tấn rác mỗi ngày từ phường Tô Châu. Quá trình phân loại rác tại nguồn ở các địa phương còn gặp khó khăn do hạ tầng, phương tiện thu gom chưa đồng bộ. Tình trạng bỏ rác không đúng nơi quy định vẫn xảy ra, nhất là vào mùa cao điểm du lịch tại Hà Tiên; trong khi rác xây dựng, rác cồng kềnh, lục bình, rác trôi nổi vẫn phát sinh tại một số khu vực thuộc phường Rạch Giá.
Báo cáo của các địa phương cũng phản ánh, tình trạng thiếu hụt nhân chuyên môn làm công tác tham mưu quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Đơn cử như, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Rạch Giá hiện chỉ có một công chức trực tiếp đảm nhiệm; tại phường Hà Tiên, nhân lực chuyên môn thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường còn thiếu, chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm...
Rà soát cơ sở dữ liệu, đẩy mạnh xử lý vi phạm
Qua làm việc, Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang cũng ghi nhận, công tác tiếp nhận hồ sơ đăng ký môi trường, thanh tra xử lý vi phạm đang được chính quyền các địa phương triển khai thực hiện. Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/6/2026, phường Rạch Giá tiếp nhận 61 hồ sơ đăng ký môi trường, kiểm tra 9 trường hợp, xử phạt 2 trường hợp chưa thực hiện đăng ký với tổng số tiền 12 triệu đồng. Phường cũng đã xử lý 24/26 phản ánh, kiến nghị về môi trường, đạt 92,31%. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xã Bình An đã kiểm tra 18 tổ chức, cá nhân, ban hành 7 quyết định xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường với tổng số tiền 488 triệu đồng. Tương tự, phường Hà Tiên tiếp nhận đăng ký môi trường đối với 24 cơ sở sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, báo cáo của phường cho thấy, việc kiểm tra xử lý vi phạm còn khó khăn do chi phí lấy mẫu, kiểm định cao, thời gian có kết quả kéo dài, mức xử phạt thấp, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi.

Tại các buổi làm việc, Đoàn giám sát ghi nhận nỗ lực của các địa phương trong thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường; nhất là sau triển khai chính quyền địa phương 2 cấp. Đồng thời, đề nghị địa phương sớm xử lý dứt điểm các phản ánh còn tồn đọng, rà soát, lập cơ sở dữ liệu đối với các nguồn thải, cơ sở sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm. Tiếp tục xác định bảo vệ môi trường là nhiệm vụ quan trọng gắn với định hướng phát kinh tế - xã hội và đặc thù của địa phương.
Nhằm giải quyết khó khăn từ thực tiễn, Đoàn giám sát cũng đề nghị các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền trên nền tảng số, tăng cường phối hợp với các sở, ngành trong kiểm tra, xử lý những vụ việc phức tạp, vượt thẩm quyền… Đồng thời, sớm hoàn thiện báo cáo, bổ sung số liệu về biên chế nhân sự, quy mô dân số sau sắp xếp lộ trình phân loại chất thải sinh hoạt; tình hình quản lý hoạt động của các cơ sở sản xuất, kinh doanh; tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm.