Điều chỉnh địa giới hành chính giữa TP. Hà Nội và tỉnh Phú Thọ:Quy định rõ nguyên tắc áp dụng chính sách có lợi hơn cho người dân
Tán thành việc điều chỉnh địa giới hành chính giữa TP. Hà Nội và tỉnh Phú Thọ để thống nhất quản lý Vườn Quốc gia Ba Vì, ĐBQH đề nghị quy định rõ trong Nghị quyết nguyên tắc áp dụng chính sách có lợi hơn cho người dân khi chính sách của hai địa phương có sự khác nhau, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Điều chỉnh địa giới là cần thiết
Thảo luận ở tổ về dự án Nghị quyết của Quốc hội về việc điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa TP. Hà Nội và tỉnh Phú Thọ chiều 11/11, các ĐBQH ở Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang) cơ bản tán thành với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.
Góp ý kiến cụ thể, ĐBQH Vương Thị Hương (Tuyên Quang) cho rằng, Vườn Quốc gia Ba Vì đã được chuyển giao về TP. Hà Nội quản lý, trong khi hiện nay một phần diện tích của vườn vẫn thuộc ranh giới tỉnh Phú Thọ. Do đó, việc điều chỉnh là cần thiết để thống nhất phạm vi quản lý vườn quốc gia với thẩm quyền quản lý nhà nước theo lãnh thổ, nhất là trong công tác quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng.
Đại biểu tán thành phương án Chính phủ trình. Việc điều chỉnh không làm tăng số lượng đơn vị hành chính, không phát sinh bộ máy chính quyền mới, người dân không phải di dời do thay đổi địa giới; giấy tờ đã được cấp tiếp tục có giá trị và các chế độ, chính sách đang thực hiện được quy định chuyển tiếp. Đây là những nội dung quan trọng để đáp ứng yêu cầu quản lý thống nhất Vườn Quốc gia Ba Vì, đồng thời bảo đảm ổn định đời sống, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân tại khu vực điều chỉnh.
Làm rõ cách áp dụng khi hai địa phương có chính sách khác nhau
Trên cơ sở đồng tình với chủ trương và thống nhất với Báo cáo thẩm tra, đại biểu Vương Thị Hương lưu ý về nguyên tắc áp dụng chính sách chuyển tiếp.
Khoản 4 Điều 3 dự thảo Nghị quyết quy định: “Kể từ ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành, ngoài các chế độ, chính sách áp dụng trên địa bàn TP. Hà Nội, các chế độ, chính sách đang được thực hiện đối với khu vực được điều chỉnh từ tỉnh Phú Thọ về TP. Hà Nội tiếp tục được thực hiện cho đến hết giai đoạn áp dụng hoặc đến khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền”.
Đại biểu thống nhất với mục tiêu của quy định này là bảo đảm quyền lợi của người dân không bị gián đoạn do thay đổi địa giới hành chính. Tuy nhiên, xét từ góc độ áp dụng pháp luật, khoản 4 Điều 3 hiện mới xác định việc tiếp tục thực hiện chính sách cũ, chưa làm rõ mối quan hệ giữa chính sách của Phú Thọ được bảo lưu với chính sách của Hà Nội được áp dụng sau khi điều chỉnh địa giới.
Theo đại biểu, cụm từ "ngoài các chế độ, chính sách áp dụng trên địa bàn TP. Hà Nội" có thể được hiểu là người dân vừa được hưởng chính sách của Hà Nội, vừa tiếp tục được hưởng chính sách đang áp dụng của Phú Thọ. Điều này sẽ không vướng mắc nếu hai chính sách hỗ trợ những nội dung khác nhau.
Tuy nhiên, nếu cùng một đối tượng đồng thời đủ điều kiện hưởng hai chính sách có cùng nội dung hỗ trợ, trong cùng một thời gian nhưng mức hỗ trợ khác nhau thì dự thảo Nghị quyết chưa xác định rõ người dân được hưởng cả hai mức hay chỉ một mức. “Nếu chỉ được hưởng một mức thì lựa chọn theo nguyên tắc nào?”, đại biểu Vương Thị Hương đặt câu hỏi.
Đại biểu cho biết, hồ sơ của Chính phủ cũng xác định sau khi điều chỉnh, các chế độ, chính sách đối với người có công, bảo trợ xã hội, đồng bào dân tộc thiểu số phải được kế thừa liên tục. Trong khi đó, hệ thống chính sách và mức hỗ trợ cụ thể của Hà Nội và Phú Thọ không hoàn toàn giống nhau.
Do đó, nếu Nghị quyết chỉ quy định tiếp tục thực hiện mà không quy định nguyên tắc xử lý khi hai chính sách cùng điều chỉnh một đối tượng, một nội dung thì có thể dẫn đến hai cách hiểu: một là cộng gộp cả hai mức hỗ trợ; hai là chỉ được hưởng một mức. Ngay cả trong trường hợp chỉ hưởng một mức cũng chưa rõ căn cứ lựa chọn mức nào.
Theo giải trình của Bộ Nội vụ, quy định này theo hướng chính sách của Phú Thọ có lợi hơn thì tiếp tục áp dụng, còn trường hợp chính sách của Hà Nội có lợi hơn thì người dân được hưởng chính sách của Hà Nội.
Đại biểu đồng tình với hướng giải trình này, đồng thời cho rằng đây là nguyên tắc cần thiết phải thể hiện trong Nghị quyết, không nên chỉ dừng lại ở nội dung giải trình. Bởi sau khi Nghị quyết có hiệu lực, cơ quan trực tiếp thực hiện phải căn cứ vào quy định của Nghị quyết và pháp luật có liên quan để xác định quyền lợi cho người dân.
“Việc quy định rõ nguyên tắc sẽ chuyển tinh thần bảo đảm quyền lợi người dân thành quy tắc pháp lý có thể áp dụng thống nhất, bảo đảm không làm giảm quyền lợi hợp pháp của người dân khi thay đổi địa giới hành chính”.
Nhấn mạnh như vậy, đại biểu Vương Thị Hương đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý khoản 4 Điều 3 của dự thảo Nghị quyết theo hướng: Đối với đối tượng đồng thời đủ điều kiện hưởng chính sách của hai địa phương có cùng nội dung và cùng thời gian hỗ trợ, nếu pháp luật chỉ cho phép hưởng một mức thì áp dụng mức có lợi hơn cho người thụ hưởng. Trường hợp pháp luật cho phép hưởng đồng thời hoặc hưởng bổ sung thì tiếp tục thực hiện đầy đủ theo quy định.
Cần rà soát tổng thể
Cơ bản đồng tình với phương án điều chỉnh theo dự thảo Nghị quyết, ĐBQH Ngô Trung Thành (Đắk Lắk) đề nghị ngay cả khi quy hoạch tổng thể đã được triển khai, tương đối ổn định, vẫn cần tiếp tục rà soát những bất cập về địa giới.
Dẫn ví dụ xã đảo Minh Châu của Hà Nội, đại biểu cho biết, từ trung tâm Hà Nội muốn đến xã này phải đi qua Phú Thọ hoặc đi thuyền, khiến địa bàn bị chia cắt. Học sinh ở đây phải đi thuyền sang Ba Vì để đến trường. Hai địa phương cũng đã bàn bạc về vấn đề này. Theo đại biểu, cần xem xét giải quyết bất cập theo hướng tổng thể, bảo đảm tính quy hoạch và ổn định lâu dài.