Chính sách hỗ trợ phải từ lợi thế của từng địa bàn và nhu cầu thị trường

Bảo đảm ưu đãi dành cho hoạt động du lịch thực chất

Du lịch là ngành kinh tế đặc biệt, có tính tổng hợp liên ngành và liên vùng rất cao. Giá trị của du lịch không chỉ được tạo từ nguồn vốn đầu tư mà còn từ tài nguyên thiên nhiên, di sản văn hóa, bản sắc dân tộc, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của du khách. Nhấn mạnh quan điểm này, ĐBQH Trịnh Xuân An (TP. Đồng Nai) cho rằng, phải tính toán để chuyển tư duy từ hỗ trợ thông qua các dự án sang phát triển sản phẩm dịch vụ, hệ sinh thái du lịch. Du lịch không chỉ thu hút những dự án lớn mà quan trọng hơn là tạo ra những sản phẩm có giá trị lớn, phát huy lợi thế của từng địa phương và vai trò của người trực tiếp làm du lịch.

Ghi nhận dự thảo Nghị quyết đã bổ sung các tiêu chí về hiệu quả kinh tế - xã hội, chất lượng sản phẩm, mức chi tiêu và thời gian lưu trú của khách du lịch, tuy nhiên, đại biểu Trịnh Xuân An băn khoăn về cách thức áp dụng phân loại các nhóm dự án du lịch.

Cụ thể, Điều 5 dự thảo Nghị quyết đã đặt ngưỡng vốn đầu tư từ 3.000 tỷ đồng, 10.000 tỷ đồng và 30.000 tỷ đồng nhằm phân loại những dự án du lịch được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển du lịch, cùng với đó là tiêu chí về số lượng lao động.

Theo đại biểu Trịnh Xuân An, nếu chia thành các nhóm dự án như dự thảo Nghị quyết thì dù với mục đích là để ưu tiên có trọng tâm, trọng điểm nhưng cũng có thể làm phức tạp chính sách và thu hẹp đối tượng thụ hưởng, có nguy cơ bỏ sót những dự án có giá trị thực chất.

Nhận thấy những tiêu chí này thuận lợi cho việc xác định quy mô, song, ĐBQH Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau) chỉ rõ, điều này là chưa đủ để đánh giá về chất lượng đóng góp thực tế của các dự án đối với phát triển du lịch tại địa phương.

Chẳng hạn, khoản 2 Điều 5 yêu cầu dự án du lịch chất lượng cao phải có đầu tư vốn từ 3.000 tỷ đồng và tạo việc làm cho ít nhất là 1.000 lao động thường xuyên. Cách tiếp cận này, theo đại biểu Trần Thị Hoa Ry, có thể bỏ sót những dự án có quy mô nhỏ hơn nhưng có sản phẩm đặc sắc, công nghệ hiện đại, năng suất cao, thu hút khách chi tiêu lớn và sử dụng tiết kiệm tài nguyên. Mặt khác, yêu cầu số lượng lao động tuyệt đối quá cao cũng có thể chưa khuyến khích được doanh nghiệp ứng dụng công nghệ và năng suất trong thực hiện.

Chính vì vậy, đại biểu Trần Thị Hoa Ry đề nghị, quy định khoản 2 Điều 5 theo hướng không chỉ lấy quy mô về vốn, về số lao động làm điều kiện tiên quyết và duy nhất để xác định các dự án chất lượng cao mà trong đó cần kết hợp những tiêu chí có thể đo lường thực chất về sản phẩm, mức chi tiêu và thời gian lưu trú của khách, năng suất lao động, hiệu quả sử dụng tài nguyên, khả năng liên kết của doanh nghiệp gắn với cộng đồng tại địa phương. Những nội dung này nên giao cho Chính phủ quy định cụ thể.

Đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị, nên thiết kế Điều 5 theo hướng chỉ quy định một loại dự án là dự án du lịch chất lượng cao. Trong tiêu chí chất lượng cao đã bao hàm tính trọng điểm và chiến lược. Về quy mô vốn, mức 3.000 tỷ đồng cho một dự án du lịch đã là rất lớn, do đó cần cân nhắc để quy định phù hợp, đồng thời kết hợp với các tiêu chí khác nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Cùng với đó, tại Điều 6 dự thảo Nghị quyết cần quy định các chính sách ưu đãi, hỗ trợ phù hợp với tính chất, quy mô, hiệu quả và mức đóng góp của từng dự án thay vì chia thành nhiều nhóm dự án như hiện nay. Đồng thời, làm rõ phạm vi ưu đãi đối với dự án có nhiều hợp phần, nhất là dự án du lịch kết hợp với kinh doanh bất động sản; bảo đảm ưu đãi dành cho hoạt động du lịch thực chất...

Gắn ưu đãi với kết quả phát triển điểm đến

Đồng quan điểm, ĐBQH Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi) nhấn mạnh, phát triển du lịch không thể chỉ đo bằng số lượng khách, số dự án hay quy mô vốn đầu tư. Điều quan trọng hơn là giá trị kinh tế thực chất mà du lịch tạo ra, khả năng cạnh tranh của điểm đến và lợi ích mà người dân địa phương được hưởng. Chính sách phải bắt đầu từ lợi thế của từng địa bàn và nhu cầu thị trường, sau đó mới đến quy mô đầu tư; ưu đãi phải hướng tới hiệu quả của cả điểm đến chứ không chỉ hiệu quả của từng dự án.

Đại biểu Đặng Ngọc Huy cho rằng, cần phân biệt giữa thu hút được một dự án đầu tư lớn với phát triển được một điểm đến du lịch có sức cạnh tranh. Hai mục tiêu này có liên quan nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Một khu nghỉ dưỡng vốn đầu tư lớn có thể kinh doanh hiệu quả nhưng nếu khách chủ yếu chỉ sử dụng dịch vụ trong khu nghỉ dưỡng, ít tham gia các hoạt động bên ngoài thì tác động lan tỏa đến cộng đồng địa phương có thể hạn chế. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng cung cấp sản phẩm du lịch đặc trưng nếu được liên kết thành chuỗi dịch vụ hiệu quả có thể tạo nhiều việc làm, thu nhập và giá trị tăng thêm cho cả điểm đến.

Đánh giá cao dự thảo Nghị quyết đã có quy định hỗ trợ du lịch cộng đồng, sinh thái, nông nghiệp, làng nghề, nhưng theo đại biểu Đặng Ngọc Huy, không phải mọi dự án tạo ra sản phẩm đặc trưng có giá trị gia tăng cao đều thuộc các nhóm này.

Do đó, đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện Điều 5 và Điều 6 của dự thảo Nghị quyết theo hướng gắn ưu đãi với kết quả phát triển điểm đến, có tiêu chí đánh giá và cơ chế giám sát. Nhà đầu tư không thực hiện cam kết về lưu trú, liên kết với địa phương, bảo vệ môi trường thì phải điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi. Đồng thời, cần bảo đảm thống nhất với Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

“Thước đo của chính sách ưu đãi là sau khi được ưu đãi, dự án tạo thêm bao nhiêu giá trị cho điểm đến, bao nhiêu việc làm và thu nhập cho người dân, tài nguyên môi trường có được giữ gìn hay không. Đầu tư lớn chưa chắc đã là du lịch chất lượng cao, đón nhiều khách chưa chắc đạt hiệu quả; chỉ khi chọn đúng thị trường, tạo ra sản phẩm khác biệt và giữ được tài nguyên môi trường, du lịch mới bền vững”, đại biểu Đặng Ngọc Huy nêu rõ.

Minh Trang