Phân bổ vốn theo mức độ thiếu hụt của từng thôn, bản

Gắn hỗ trợ nhà ở, đất đai với sinh kế

Từ kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị cử tri gửi đến Quốc hội năm 2026, đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh cho biết, 854 trong số 855 kiến nghị được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền đã được giải quyết, trả lời, đạt 99,9%. Qua các kiến nghị liên quan đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đại biểu lưu ý những vướng mắc về hạ tầng, giáo dục, y tế, đất đai và sinh kế, cũng như tình trạng chậm ban hành hướng dẫn, chính sách thiếu đồng bộ và một số nội dung trả lời chưa rõ lộ trình xử lý. Theo đại biểu, hiệu quả giải quyết kiến nghị cần được đánh giá qua những chuyển biến trong đời sống người dân.

Đại biểu đánh giá Nghị quyết số 46/2026/QH16 thể hiện rõ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với sự phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia đã mang lại những kết quả thiết thực. Nhiều tuyến đường được mở mới, nâng cấp. Điện lưới, trường học, trạm y tế từng bước được đầu tư, giúp trẻ em có thêm điều kiện đến trường, người dân đi lại, giao thương và tiếp cận dịch vụ thiết yếu thuận lợi hơn. Đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào được cải thiện, niềm tin vào chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được củng cố.

Đại biểu cho biết, thực tế tại một số bản, đường đến trạm y tế còn khó khăn nên nhiều phụ nữ vẫn sinh con tại nhà. Có hộ đã được hỗ trợ nhà ở nhưng chưa có điện sinh hoạt do thiếu kinh phí kéo điện về nhà. Bữa ăn của một số trẻ em còn thiếu dinh dưỡng. Theo đại biểu, địa hình chia cắt, dân cư phân tán và sản xuất nhỏ lẻ khiến những thiếu hụt về hạ tầng, y tế, giáo dục và sinh kế thêm khó giải quyết, đòi hỏi xác định sát nhu cầu của từng địa bàn.

Đại biểu đề nghị lập bản đồ thiếu hụt đến từng thôn, bản, từng nhóm hộ để làm căn cứ phân bổ vốn. Những bản đặc biệt thiếu nước cần được ưu tiên đầu tư công trình cấp nước tập trung, bể trữ nước và hệ thống cấp nước sinh hoạt an toàn. Khi thực hiện chính sách xóa nhà tạm, cần tính đến chi phí vận chuyển vật liệu ở những nơi xe cơ giới chưa thể tiếp cận.

Cùng với đó, đại biểu đề xuất áp dụng “gói hỗ trợ tích hợp 3 trong 1”. Hộ được hỗ trợ nhà ở, đất ở hoặc đất sản xuất cần đồng thời được hỗ trợ cây, con giống phù hợp, nước tưới, kỹ thuật sản xuất và kết nối tiêu thụ để có sinh kế.

Củng cố dịch vụ cơ sở, hỗ trợ sinh kế gắn với đầu ra

Về y tế và giáo dục, đại biểu đề nghị trang bị cho trạm y tế đủ phương tiện sơ cứu, cấp cứu ngộ độc và thuốc thiết yếu. Cần tổ chức đội y tế lưu động, khám thai định kỳ tại bản, theo dõi sản phụ có nguy cơ cao, tập huấn kỹ năng cho bà đỡ tại cộng đồng và bố trí phương án vận chuyển, cấp cứu sản khoa kịp thời. Đại biểu cũng kiến nghị kết nối cơ sở y tế, nhà trường và các đoàn thể để phát hiện sớm, tư vấn và hỗ trợ tâm lý bằng tiếng dân tộc, đồng thời cải thiện dinh dưỡng trong bữa ăn bán trú, phòng, chống tảo hôn và tình trạng trẻ em, người chưa thành niên phải đi làm trong môi trường độc hại.

Để giải quyết đầu ra cho sản phẩm, đại biểu đề nghị mở rộng hỗ trợ ươm tạo khởi nghiệp đến phụ nữ, thanh niên, tổ hợp tác và hợp tác xã, tổ chức ươm tạo ngay tại địa phương. Việc hỗ trợ cần bao quát từ giống, kỹ thuật sản xuất, kiểm nghiệm đến xây dựng nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường. Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế mua sắm công ưu tiên sản phẩm địa phương đạt chuẩn và mở rộng tín dụng tín chấp đối với phương án sản xuất khả thi, có sự giám sát của cộng đồng.

Để các chính sách được triển khai ở cơ sở, đại biểu kiến nghị đơn giản hóa thủ tục, ban hành sổ tay hướng dẫn bằng hình ảnh và thành lập tổ công tác liên ngành cấp tỉnh trực tiếp xuống thôn, bản để hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc cùng cán bộ xã trong hai năm đầu thực hiện phân cấp. Xã đủ năng lực cần được giao quyền chủ động, xã còn khó khăn cần được hỗ trợ chuyên môn để xử lý các vướng mắc về thủ tục và tài chính.

Đại biểu đề nghị Chính phủ sớm cụ thể hóa các giải pháp trong tổ chức thực hiện chương trình, lấy những thay đổi trong đời sống người dân làm thước đo hiệu quả, từ việc có nước sạch, có đường đi đến trẻ em được ăn đủ chất, được đến trường, phụ nữ sinh nở an toàn, người gặp khủng hoảng được hỗ trợ kịp thời và mỗi gia đình có sinh kế để vươn lên.

Đào Cảnh