Kỳ 2: “Bà đỡ” mát tay đón những mầm non nơi đầu sóng

Xua tan nỗi lo “cửa sinh là cửa tử”

Làm mẹ chưa bao giờ là một hành trình dễ dàng, dân gian xưa vẫn thường ví "cửa sinh là cửa tử", bởi khoảng cách giữa sự sống và cái chết trong mỗi ca vượt cạn chỉ mong manh như một sợi tóc. Nhắc đến xã đảo Vĩnh Thực, người ta nghĩ ngay đến những con sóng dồn dập và những chuyến tàu ra đảo chao đảo theo mùa bão gió. Đối với người dân nơi đây, dịch vụ y tế tuyến trên cách một khoảng biển khơi rộng lớn. Khi biển êm, việc di chuyển vào đất liền đã là một hành trình vất vả; nhưng khi dông lốc kéo đến, đường biển bị phong tỏa, mỗi ca vượt cạn của sản phụ lại trở thành một cuộc chiến nghẹt thở với thời gian.

Sự hiện diện của Bác sĩ Phạm Thị Đào cùng đôi tay chuyên môn vững vàng chính là chiếc neo giữ lại niềm hy vọng. Từng đảm nhiệm vị trí Phó Trưởng khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản - Phụ sản tại Trung tâm Y tế TP. Móng Cái, Bác sĩ CKI Phạm Thị Đào thấu hiểu hơn ai hết những hiểm nguy rình rập của tai biến sản khoa. Ngày gạt bỏ những tiện nghi nơi phố thị để về nhận nhiệm vụ Trạm trưởng Trạm Y tế xã đảo Vĩnh Thực, mang theo hành trang là tri thức sản khoa vững vàng và một tấm lòng kiên trung, bác sĩ Đào đã mang đến cho bà con hải đảo một sự an tâm chưa từng có.

Từ ngày có nữ bác sĩ chuyên khoa sản về trạm, các thai phụ không còn phải vượt tàu sang bên kia bờ để đi khám thai; quy trình quản lý thai nghén trên đảo thay đổi rõ rệt. Những buổi khám thai định kỳ, siêu âm, sàng lọc nguy cơ cao được bác sĩ Đào trực tiếp đảm nhận. Chị cẩn thận lập sổ theo dõi cho từng thai phụ, căn dặn tỉ mỉ từng chế độ dinh dưỡng, từng mốc phát triển của thai nhi. Nhờ sự sâu sát ấy, nhiều nguy cơ tiềm ẩn đã được phát hiện sớm, giúp sản phụ chủ động kế hoạch sinh nở an toàn… Cứ thế, những tiếng khóc của các em bé đã vang dội khắp trạm y tế xã.

Bản lĩnh của một bác sĩ sản khoa dày dạn kinh nghiệm chỉ thực sự bộc lộ rõ nhất trong những đêm biển động. Kỷ niệm sâu sắc nhất trong hành trình ấy xảy ra vào ngày 04/7/2026, khi cơn Bão số 1 (Maysak) càn quét qua vùng biển Quảng Ninh. Cảng biển đóng cửa, tàu thuyền bị cấm hoạt động, xã đảo Vĩnh Thực hoàn toàn bị cô lập với đất liền. Trung tâm Y tế kích hoạt chế độ trực 100% quân số.

Hồi 12h33', khi gió bão bắt đầu quật mạnh vào mái tôn, Trạm tiếp nhận một sản phụ mang thai con lần thứ 3 đến khám trong tình trạng có dấu hiệu chuyển dạ. Thăm khám trực tiếp, Bác sĩ Đào chẩn đoán thai 39 tuần, chuyển dạ đẻ lần 3. Trong bối cảnh thời tiết khắc nghiệt không thể chuyển tuyến, dông bão bủa vây, sóng biển cao vài mét, việc di chuyển vào đất liền là điều hoàn toàn không thể. Áp lực đè nặng lên vai người nữ bác sĩ và các cán bộ y tế. Ở xã đảo, cơ sở vật chất và trang thiết bị còn nhiều hạn chế, không có phòng phẫu thuật hiện đại như tuyến trên. Bất kỳ một biến cố sản khoa nào như băng huyết hay suy thai cũng có thể đe dọa tính mạng của cả mẹ lẫn con.

Ánh mắt kiên định, Bác sĩ Đào nắm lấy bàn tay run rẩy của sản phụ, dịu dàng trấn an:

— "Chị yên tâm, có tôi và tập thể y bác sĩ ở đây rồi. Thời tiết này không thể vào đất liền được, nhưng chúng tôi sẽ làm tất cả để hai mẹ con an toàn."

Sự điềm tĩnh và chuyên môn vững vàng của chị đã xua tan nỗi sợ hãi trong mắt gia đình, sản phụ yên tâm ở lại theo dõi sinh. Đến 14h00, dông bão ngoài trời đạt đỉnh điểm. Trong phòng sinh, từng nhịp thở, từng cơn rặn của sản phụ được chị Đào theo dõi sát sao từng giây. Và rồi, một tiếng khóc chào đời trong trẻo, dõng dạc vang lên!

— "Mẹ tròn con vuông rồi!" — Chị Đào reo lên, mồ hôi ướt đầm lưng áo blouse trắng.

Tiếng khóc của em bé giữa dông bão xua tan đi bầu không khí căng thẳng, mang lại niềm hạnh phúc vỡ òa cho gia đình và tập thể nhân viên Trung tâm. Ca sinh này là trường hợp thứ 10 sinh con an toàn tại Trạm kể từ khi thực hiện mô hình tổ chức mới — dấu ấn tự hào ghi dấu sự tin tưởng tuyệt đối của Nhân dân hải đảo.

Cùng với những ca vượt cạn ngoạn mục ấy, tiếng tăm về sự "mát tay" của Bác sĩ Đào cứ thế lan truyền từ xóm này sang ngõ khác trên xã đảo. Người dân rỉ tai nhau với sự thán phục và tiếng cười vui vẻ rằng: "Cứ có bác sĩ Đào trực và đỡ đẻ thì nhẹ tựa lông hồng, phụ nữ trên đảo cứ yên tâm, có bác sĩ Đào ở đây thì sinh liền mười đứa cũng chẳng sợ gì!"

Hòa chung niềm vui đó, vào cuối tháng 9 vừa qua, chị Chu Thị Hợp (sinh năm 2000, trú tại xã đảo Vĩnh Thực) khi mang thai và sinh con thứ 3 đã nhận được sự chăm sóc đặc biệt từ Bác sĩ Đào và các hộ lý. Ôm đứa con thơ kháu khỉnh trên tay, chị Hợp xúc động chia sẻ: "Khi mang thai đứa con thứ 3 này, bản thân tôi không tránh khỏi những lúc lo lắng, hồi hộp vì ở đảo xa cách trở, đi lại khó khăn. Nhưng may mắn làm sao khi tôi được chính Bác sĩ Đào cùng các cô chú hộ lý ở trạm trực tiếp thăm khám, theo dõi và đỡ đẻ tận tình. Trong suốt quá trình chuyển dạ, sự ân cần, động viên sát sao cùng đôi tay 'mát tay' của bác sĩ Đào đã giúp tôi vững tâm vượt cạn thành công. Nhìn thấy con yêu cất tiếng khóc chào đời khỏe mạnh ngay tại trạm y tế xã nhà, vợ chồng tôi biết ơn bác sĩ Đào và các y bác sĩ nhiều lắm. Sự tận tụy ấy chính là phao cứu sinh và là niềm tin tuyệt đối cho những người mẹ ở chốn đảo xa này."

Câu chuyện vượt cạn giữa dông bão hay sự bình an của những thai phụ như chị Hợp tại Vĩnh Thực chính là minh chứng sinh động cho hình ảnh người thầy thuốc Việt Nam trong thời đại mới — những người giữ lửa y đức giữa nơi tiền tiêu của Tổ quốc…

Hành trình sát cánh cùng mẹ sau sinh

Hành trình của Bác sĩ Phạm Thị Đào không dừng lại sau những giờ phút nghẹt thở trong phòng đẻ. Với chị, một ca vượt cạn thành công mới chỉ là nửa chặng đường. Nửa chặng đường còn lại – lặng lẽ, bền bỉ nhưng không kém phần quan trọng – chính là hành trình sát cánh cùng hai mẹ con trong những tuần đầu sau sinh giữa điều kiện còn nhiều thiếu thốn của xã đảo.

Nơi xã đảo Vĩnh Thực, giao thông giữa các thôn xóm còn nhiều khó khăn, đường dốc ngoằn ngoèo mặn mòi gió biển. Nhưng dù nắng cháy da hay những ngày mưa phùn gió lạnh, hình ảnh nữ trạm trưởng với chiếc túi y tế quen thuộc đến tận nhà thăm khám hậu sản đã trở thành điều thân thương với bà con: Chị trực tiếp đo huyết áp, kiểm tra vết khâu tầng sinh môn, theo dõi độ co hồi tử cung cho mẹ; đồng thời cẩn thận chăm sóc cuống rốn, kiểm tra sắc mặt, phản xạ và cân nặng của em bé. Nhiều ca tắc tia sữa rét run, vú căng cứng hay sản phụ có dấu hiệu nhiễm trùng hậu sản đã được chị phát hiện và can thiệp kịp thời ngay tại nhà, giúp người mẹ vượt qua những cơn đau đớn xé thịt.

Nhiều sản phụ trên đảo là những người mẹ trẻ lần đầu sinh nở, kiến thức chăm sóc trẻ sơ sinh còn nhiều bỡ ngỡ và phụ thuộc vào những tập tục cũ. Bác sĩ Đào đã kiên trì đồng hành, hướng dẫn từng chút một. Chị trực tiếp uốn nắn tư thế bế con, cách cho trẻ ngậm bắt quầng vú đúng khớp để mẹ không bị đau và bé hút được nhiều sữa nhất. Chị kiên quyết vận động gia đình cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, bóp nghẹt những quan niệm lạc hậu như cho trẻ uống nước tráng miệng hay ăn bột quá sớm. Chị cầm tay chỉ việc, hướng dẫn người nhà cách pha nước tắm, lau rửa rốn và giữ ấm cho trẻ đúng cách trong những ngày đông biển lạnh.

Đằng sau niềm hạnh phúc đón thành viên mới là những xáo trộn lớn về sinh lý và tâm lý của người mẹ. Giữa không gian hải đảo đôi khi cô đơn, nhiều sản phụ dễ rơi vào trạng thái hoang mang, lo âu, thậm chí trầm cảm sau sinh. Bác sĩ Đào không chỉ lắng nghe nhịp tim, chị lắng nghe cả những tâm sự ẩn giấu của người mẹ. Chị dành thời gian trò chuyện, giải tỏa những áp lực tinh thần, chia sẻ kinh nghiệm của một người đi trước. Chị chủ động làm việc với người chồng và gia đình sản phụ, dặn dò họ phải biết sẻ chia việc nhà, quan tâm đến cảm xúc của người mẹ, tạo không khí ấm áp để người mẹ phục hồi sức khỏe tốt nhất.

Bà Mai tâm sự rằng thời các bà, các mẹ sinh con trước kia, quanh quẩn chỉ dựa vào kinh nghiệm dân gian truyền miệng. Khi ấy, sản phụ sau sinh kiêng khem đủ điều: phải nằm phòng kín mít không dám mở cửa sổ, kiêng gió, kiêng tắm gội cả tháng trời, ăn uống thì kham khổ với cơm trắng ăn với thịt kho nghệ mặn chát vì sợ "đau bụng, loãng sữa". Việc chăm trẻ sơ sinh cũng đơn giản bằng cách bôi nhọ nồi, quấn tã vải dày cộp hay cho trẻ uống nước tráng miệng, ăn dặm sớm từ khi vài tháng tuổi. Thế nhưng, từ ngày con dâu sinh nở tại trạm y tế xã, được trực tiếp Bác sĩ Đào cùng các y, bác sĩ, hộ lý hướng dẫn khoa học, bà Mai mới "vỡ lẽ" ra nhiều điều tiến bộ.

Bác sĩ Đào ân cần giải thích và trực tiếp hướng dẫn gia đình cách chăm sóc mẹ và bé theo y học hiện đại: phòng ốc phải thoáng khí, sạch sẽ; sản phụ cần được ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, vệ sinh thân thể sạch sẽ để tránh nhiễm trùng hậu sản, đồng thời phải cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu bằng tư thế khớp ngậm đúng. Nhìn con dâu phục hồi sức khỏe nhanh chóng, vết khâu khô ráo, cháu nội ngoan ngoãn bú sữa mẹ và tăng cân đều đặn, bà Mai gạt bỏ hoàn toàn những hủ tục cũ, phấn khởi bày tỏ: "Bây giờ có y tế hiện đại, có sự chỉ bảo tận tình từng ly từng tí của bác sĩ Đào và các cô y tá ở trạm, chúng tôi mới hiểu thế nào là chăm sóc khoa học. Mẹ khỏe, con ngoan, gia đình tôi mừng lắm và hoàn toàn yên tâm tuyệt đối vào y tế xã đảo!"

Cuộc trò chuyện khép lại cũng là lúc hoàng hôn dần buông xuống trên xã đảo, mặt trời lặn dần phía chân trời xa, nhường chỗ cho ánh hoàng hôn nhập nhoạng phủ lên những nếp nhà ven biển. Bác sĩ Phạm Thị Đào cùng các cán bộ y tế xách chiếc túi chuyên dụng, nhẹ nhàng bước ra chào gia đình để trở về Trung tâm Y tế xã.

Phía sau lưng chị, bóng tối dần ôm trọn xóm đảo nhỏ, nhưng từ trong những căn nhà ấm cúng, tiếng trẻ thơ ê a khóc đòi bú hòa lẫn vào tiếng ru ngọt ngào, êm ái của người mẹ trẻ vang lên đều đặn. Tiếng khóc đó là hiện thân của hạnh phúc không chỉ của người mẹ mà còn của người nữ bác sĩ trạm trưởng nơi đầu sóng ngọn gió. Dưới bàn tay đỡ đẻ của chị, những người mẹ thêm vững tin, những chồi non nơi đảo xa thêm cứng cáp, viết tiếp câu chuyện đẹp đẽ về tình người và y đức nơi tiền tiêu Tổ quốc. Những em bé hôm nay chính là những cột mốc sống của xã đảo tiền tiêu ngày mai.

Nguyễn Ánh - Quân Đỗ