Đàm phán hòa bình Ukraine nối lại sau 9 tháng: Điều gì khiến vòng thương lượng lần này khác biệt?
Đây là vòng đàm phán ba bên thứ tư giữa Mỹ, Ukraine và Nga. Cả ba vòng trước đó đều kết thúc mà không đạt được đột phá đáng kể.
Sau 9 tháng gián đoạn, Mỹ, Ukraine và Nga dự kiến nối lại đàm phán ba bên tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất (UAE) ngày 10-11/11, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục thúc đẩy nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 5 năm. Vòng thương lượng lần này diễn ra trong bối cảnh các nước châu Âu muốn gia tăng vai trò trong tiến trình hòa bình, trong khi những bất đồng về điều kiện chấm dứt chiến tranh và bảo đảm an ninh vẫn chưa được giải quyết.
Các quan chức Mỹ cho biết vòng đàm phán sẽ là điểm khởi đầu mới trong việc xác định các điều kiện chấm dứt xung đột. Những nội dung được đưa ra thảo luận bao gồm bảo đảm an ninh cho Ukraine và xây dựng một “kiến trúc an ninh hậu chiến”. Theo một quan chức Mỹ, mục tiêu của các bên là tìm ra giải pháp để khi chiến tranh kết thúc, đó thực sự là sự chấm dứt bền vững, thay vì chỉ đạt được một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
Ai sẽ dẫn dắt các cuộc đàm phán?
Theo một quan chức nắm rõ tiến trình đàm phán, Mỹ sẽ cử ông Jared Kushner và Đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff tham gia. Dẫn đầu phái đoàn Ukraine là ông Rustem Umerov, người đứng đầu cơ quan tình báo đối ngoại và là nhà đàm phán hàng đầu của Kiev.
Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, Moscow sẽ cử hai Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov và Mikhail Galuzin làm đại diện, cùng một số quan chức cấp cao khác, trong đó có Trợ lý Tổng thống Vladimir Medinsky, Giám đốc tình báo quân sự Igor Kostyukov và thành viên Bộ Tổng tham mưu Yuri Zhigarlovsky.
Ông Umerov cho biết đại diện nhóm E4 gồm Anh, Pháp, Đức và Italy, cùng các quan chức Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Ủy ban châu Âu, cũng sẽ có mặt tại Abu Dhabi. Ukraine dự kiến tổ chức các cuộc họp điều phối riêng với những đối tác châu Âu.
Khi được hỏi về sự hiện diện của các quan chức châu Âu, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định đây vẫn là cuộc đàm phán ba bên giữa Nga và Ukraine, với Mỹ đóng vai trò trung gian. Ông cho rằng châu Âu có các kênh liên lạc riêng với Kiev và Washington.
Điều gì khiến các cuộc đàm phán lần này khác biệt?
Điểm đáng chú ý của vòng đàm phán lần này là nỗ lực gia tăng vai trò của các nước châu Âu trong tiến trình thương lượng về tương lai Ukraine cũng như an ninh của toàn khu vực. Trước đó, Tổng thống Trump từng đề cập một thỏa thuận an ninh mới dành cho Ukraine, có thể có sự tham gia của toàn bộ châu Âu.
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot cho biết các nước châu Âu sẽ có sự hiện diện đáng kể tại Abu Dhabi. Theo ông, trong những tuần gần đây, châu Âu đã thể hiện rõ hơn lập trường của mình với phía Mỹ. Các nước châu Âu từ lâu đã quan ngại về khả năng Mỹ làm trung gian cho một thỏa thuận hòa bình mà không có sự tham gia của họ.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng khẳng định Kiev đang nỗ lực để bảo đảm châu Âu trở thành một bên tham gia tiến trình ngoại giao. Dù các cuộc đàm phán chính thức vẫn diễn ra theo hình thức ba bên, ông Kushner cho biết ông và ông Witkoff sẽ có các cuộc gặp riêng với đối tác châu Âu nhằm tiếp tục tham vấn và phối hợp về an ninh khu vực cũng như tương lai hậu chiến của Ukraine.
Ông Kushner nhấn mạnh, để đạt được một thỏa thuận toàn diện và lâu dài, Nga cũng cần có những trao đổi trực tiếp với các đối tác châu Âu về những dàn xếp an ninh rộng hơn có ảnh hưởng đến họ.
Như vậy, bên cạnh tiến trình thương lượng giữa Mỹ, Ukraine và Nga, các cuộc tiếp xúc riêng với châu Âu được kỳ vọng góp phần giải quyết những quan ngại về cấu trúc an ninh khu vực sau chiến tranh.
Khả năng đạt đột phá đến đâu?
Đây sẽ là vòng đàm phán ba bên thứ tư giữa Mỹ, Ukraine và Nga. Tuy nhiên, cả ba vòng trước đó đều kết thúc mà không đạt được đột phá đáng kể.
Tại cuộc đàm phán gần nhất ở Geneva (Thụy Sĩ) hồi tháng 2, Tổng thống Zelensky cho rằng các cuộc thảo luận chưa đáp ứng mục tiêu của Ukraine. Những vấn đề chính trị nhạy cảm, khả năng thỏa hiệp và cuộc gặp cần thiết giữa các nhà lãnh đạo vẫn chưa được giải quyết đầy đủ. Sau đó, Mỹ đã hoãn vòng đàm phán dự kiến diễn ra trong tháng 3 do cuộc chiến tại Iran.
Một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là những yêu cầu của Nga đối với Ukraine. Moscow tiếp tục duy trì các điều kiện mà Kiev đã bác bỏ, bao gồm việc Nga kiểm soát vùng Donbas ở miền Đông Ukraine, cắt giảm quy mô quân đội Ukraine và yêu cầu nước này từ bỏ tham vọng gia nhập NATO.
Ông John Herbst, Giám đốc cấp cao Trung tâm Á-Âu thuộc Hội đồng Đại Tây Dương và là cựu Đại sứ Mỹ tại Ukraine, cho rằng cần duy trì kỳ vọng ở mức rất khiêm tốn đối với cuộc đàm phán tại Abu Dhabi.
Vai trò của Mỹ?
Dưới thời Tổng thống Joe Biden, Mỹ là nhà tài trợ đơn lẻ lớn nhất và đồng minh quan trọng nhất của Ukraine. Tuy nhiên, quan hệ giữa Washington và Kiev dưới thời Tổng thống Donald Trump phức tạp hơn đáng kể.
Mỹ đã dừng viện trợ tài chính cho Ukraine từ đầu năm 2025. Trong những tuần gần đây, hoạt động hỗ trợ tình báo và công nghệ mà Washington vẫn duy trì cũng xuất hiện những căng thẳng. Tháng trước, ông Zelensky cáo buộc các đồng minh phương Tây không cung cấp cảnh báo tình báo trước nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga. Chính quyền Tổng thống Trump đã bác bỏ cáo buộc này.
Một trong những yếu tố tác động đến cách tiếp cận của ông Trump là sự nhạy cảm trước tình trạng giá nhiên liệu tăng cao. Giá khí đốt tăng mạnh do cuộc chiến tại Iran, được cho là góp phần vào thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tuần trước.
Tổng thống Mỹ cũng thể hiện sự sẵn sàng thúc đẩy các thỏa thuận kinh doanh với Moscow, trong đó có thỏa thuận cung cấp dầu diesel của Nga cho các thị trường. Động thái này khác với chính sách trừng phạt nhằm gây sức ép và cô lập nền kinh tế Nga trước đó.
Trong bối cảnh đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ, Tổng thống Zelensky bày tỏ hy vọng chiến thắng của đảng này có thể góp phần củng cố sự ủng hộ của Mỹ đối với Ukraine. Ông cho rằng đảng Dân chủ đã thể hiện rõ lập trường ủng hộ Kiev và tiếp tục cung cấp viện trợ cho nước này. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ có dẫn đến những thay đổi thực chất trong chính sách của Washington đối với Ukraine hay không.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình 60 Minutes phát sóng hôm Chủ nhật, ông Trump từ chối cho biết liệu ông tin tưởng Tổng thống Zelensky hay Tổng thống Putin hơn, đồng thời cho rằng Ukraine có thể phải nhượng lại một phần lãnh thổ.
“Cuối cùng, Ukraine sẽ có một hình dạng hơi khác so với hiện nay”, ông Trump nói, đề cập đến kịch bản mà Tổng thống Zelensky nhiều lần bác bỏ.