Chủ động tháo gỡ bất cập trong thời gian chờ sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm y tế
Trao đổi với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân bên lề phiên thảo luận tại Hội trường chiều 9/11 về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế, ĐBQH VŨ THỊ LAN ANH (Nghệ An) đề nghị Chính phủ, Bộ Y tế sớm tháo gỡ những bất cập trong quản lý, ký hợp đồng và thanh toán chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, không chờ đến khi sửa đổi toàn diện Luật vào năm 2029.
Chủ động tháo gỡ bất cập trong thời gian chờ sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm y tế
Trao đổi với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân bên lề phiên thảo luận tại Hội trường chiều 9/11 về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế, ĐBQH VŨ THỊ LAN ANH (Nghệ An) đề nghị Chính phủ, Bộ Y tế sớm tháo gỡ những bất cập trong quản lý, ký hợp đồng và thanh toán chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, không chờ đến khi sửa đổi toàn diện Luật vào năm 2029.
Đánh giá tổng thể tác động chính sách, bảo đảm cân đối quỹ bảo hiểm y tế
- Thưa đại biểu, dự thảo Luật lần này chỉ tập trung sửa đổi một số quy định của Luật Bảo hiểm y tế để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đại biểu đánh giá như thế nào về phạm vi sửa đổi này?
- Tôi cơ bản đồng tình với các nội dung sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế tại Điều 6 của dự thảo Luật.
Việc bãi bỏ điểm g khoản 1 Điều 12 và các quy định liên quan tại Điều 13; điều chỉnh tên gọi các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp ban đầu tại điểm c khoản 1 Điều 22; thay cụm từ “thị trấn” bằng “đặc khu” là cần thiết để bảo đảm thống nhất với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nội dung sửa đổi Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Tôi cũng ghi nhận Bộ Y tế đã tiếp thu ý kiến thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, bổ sung quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế không bị gián đoạn.
Theo Báo cáo số 2080 ngày 8/11/2026, Bộ Y tế cho biết lần sửa đổi này chỉ giới hạn ở đối tượng tham gia và tên gọi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Những nội dung khác sẽ được tổng hợp để sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm y tế theo Quyết định số 844 của Thủ tướng Chính phủ, với thời hạn trình Chính phủ vào năm 2029.
Tôi ủng hộ cách tiếp cận này để Luật có hiệu lực kịp thời từ ngày 1/3/2027. Tuy nhiên, từ nay đến năm 2029 là khoảng thời gian khá dài, trong khi quỹ bảo hiểm y tế vẫn vận hành hằng ngày và người dân vẫn đang khám, chữa bệnh. Vì vậy, có những vấn đề cần được giải quyết ngay trong thời gian chờ sửa đổi toàn diện Luật.
- Trong bối cảnh nhiều chính sách mới có thể làm tăng chi quỹ bảo hiểm y tế, Bộ Y tế cần ưu tiên thực hiện những nhiệm vụ gì để bảo đảm cân đối quỹ, thưa đại biểu?
- Qua nghiên cứu, tôi nhận thấy một số nhiệm vụ quan trọng được giao tại Điều 6 Luật Bảo hiểm y tế chưa hoàn thành hoặc chưa được triển khai đồng bộ.
Đó là việc xây dựng chiến lược, kế hoạch tổng thể phát triển bảo hiểm y tế; đề xuất giải pháp tổng thể bảo đảm cân đối quỹ; ban hành quy định về đánh giá tính hợp lý của việc cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh làm căn cứ giám định chi phí; cập nhật gói dịch vụ y tế cơ bản phù hợp với mô hình trạm y tế cấp xã khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.
Đáng chú ý, khi đề xuất chính sách mới, Bộ Y tế mới đánh giá tác động riêng lẻ của từng chính sách đối với quỹ bảo hiểm y tế, chẳng hạn như tính chi phí quản lý vào giá dịch vụ, nâng mức phụ cấp đặc thù, phụ cấp ưu đãi nghề.
Trong khi đó, chưa có đánh giá tổng thể về khả năng cân đối quỹ khi các chính sách này được thực hiện đồng thời với việc mở rộng danh mục dịch vụ kỹ thuật, thuốc, thiết bị y tế; tăng tỷ lệ, mức hưởng bảo hiểm y tế và chi quỹ để triển khai Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị.
Tôi đề nghị Bộ Y tế sớm hoàn thành các nhiệm vụ đã được Luật giao, thực hiện đánh giá tác động tổng thể trước khi ban hành thêm các chính sách làm tăng chi quỹ và báo cáo Quốc hội về kết quả thực hiện.
- Thực tế cho thấy, việc phân bố các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế chưa đồng đều giữa các địa bàn. Theo đại biểu, cần làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương như thế nào để khắc phục tình trạng này?
- Luật Bảo hiểm y tế quy định UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo xây dựng bộ máy, nguồn lực để quản lý nhà nước về bảo hiểm y tế tại địa phương. Tuy nhiên, các nội dung quản lý cụ thể mới được quy định tại khoản 10 Điều 71 Nghị định số 188/2025/NĐ-CP.
Hiện nay, các cơ sở có giấy phép hoạt động và đáp ứng điều kiện theo Nghị định số 188/2025/NĐ-CP đều có thể đề nghị cơ quan bảo hiểm xã hội ký hợp đồng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, các điều kiện này chưa gắn với nhu cầu thực tế và sự phân bố cơ sở khám, chữa bệnh trên địa bàn.
Hệ quả là có nơi tập trung quá nhiều cơ sở, trong khi những địa bàn khác lại thiếu, nhất là vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đây cũng là những địa bàn mà Chỉ thị số 52 của Ban Bí thư đặt ra yêu cầu phát triển y tế cơ sở và nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.
Trước mắt, tôi đề nghị Chính phủ chỉ đạo các địa phương thực hiện đầy đủ trách nhiệm đã được giao, nhất là việc đánh giá nhu cầu khám, chữa bệnh và cân đối số lượng cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế trên địa bàn. Khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm y tế, cần nghiên cứu quy định những nội dung này ở cấp Luật.
Hoàn thiện hợp đồng khám, chữa bệnh và cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế
- Để nâng cao trách nhiệm của các cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế và hạn chế tình trạng tăng chi bất hợp lý, cần hoàn thiện những quy định gì về ký kết và thực hiện hợp đồng, thưa đại biểu?
- Tôi cho rằng việc ký kết hợp đồng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế hiện nay còn mang nặng tính hình thức.
Theo cơ chế hiện hành, cơ sở được phê duyệt danh mục dịch vụ, thuốc nào thì cơ quan bảo hiểm xã hội phải thanh toán theo danh mục đó. Bên cạnh đó, sau khi bị tạm đình chỉ hoạt động, cơ sở vẫn tiếp tục được ký hợp đồng.
Báo cáo của Bộ Y tế cho biết điều kiện ký hợp đồng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế đã được Luật giao Chính phủ quy định và Bộ Y tế đang xây dựng nghị định sửa đổi Nghị định số 188/2025/NĐ-CP.
Quỹ bảo hiểm y tế được hình thành từ tiền đóng của người tham gia, là nguồn lực có hạn và thường được sử dụng hết theo từng năm. Trong khi đó, chi phí khám bệnh, chữa bệnh có xu hướng tăng, còn Luật chưa có cơ chế gắn việc thanh toán với dự toán và nguồn quỹ.
Tôi đề nghị bổ sung vào nghị định này các tiêu chí về nhu cầu khám, chữa bệnh và sự phân bố cơ sở trên địa bàn; quy định rõ trách nhiệm khi cơ sở không bảo đảm điều kiện thực hiện hợp đồng; đồng thời, xác định cụ thể những trường hợp chấm dứt hợp đồng hoặc không tiếp tục ký hợp đồng đối với cơ sở vi phạm hoặc tăng chi bất hợp lý.
Những nội dung vượt thẩm quyền của Chính phủ cần được nghiên cứu luật hóa khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm y tế.
- Đối với những bất cập trong thanh toán chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, cần hoàn thiện cơ chế thanh toán như thế nào để vừa bảo đảm cân đối quỹ, vừa tháo gỡ vướng mắc và tăng cường công khai, minh bạch thu - chi, thưa đại biểu?
- Quỹ bảo hiểm y tế được hình thành từ tiền đóng của người tham gia, là nguồn lực có hạn và thường được sử dụng hết theo từng năm. Trong khi đó, chi phí khám, chữa bệnh có xu hướng tăng, còn Luật chưa có cơ chế gắn việc thanh toán với dự toán và nguồn quỹ.
Hiện nay, việc giao dự toán chi và thông báo số dự kiến chi cho cơ sở khám, chữa bệnh mới được quy định tại Điều 65 Nghị định số 188/2025/NĐ-CP.
Tôi đề nghị Bộ Y tế phối hợp với Bảo hiểm xã hội Việt Nam rà soát cơ chế thanh toán chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế để vừa bảo đảm cân đối quỹ, vừa tháo gỡ những vướng mắc mà nhiều đại biểu đã nêu; đồng thời, công khai, minh bạch thu, chi quỹ... Nội dung này cũng cần được nghiên cứu quy định ở cấp Luật khi sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm y tế.
Cùng với đó, tôi cũng đề nghị Chính phủ, Bộ Y tế ghi nhận những vấn đề trên và báo cáo Quốc hội lộ trình giải quyết cụ thể, bao gồm thời điểm ban hành nghị định sửa đổi Nghị định số 188/2025/NĐ-CP và kế hoạch tổng kết, đánh giá để sửa đổi toàn diện Luật Bảo hiểm y tế.
– Xin trân trọng cảm ơn đại biểu!
Diệp Anh thực hiện