Làm rõ trách nhiệm giải quyết chế độ, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm xã hội
Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội sáng 9/11, ĐBQH Lý Anh Thư (An Giang) đề nghị làm rõ căn cứ quyết định thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe của người lao động; giữ lại quy định về thời hạn, trách nhiệm giải quyết khi người dân thay đổi hình thức nhận, nơi nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.
Quyết định thời gian nghỉ dưỡng sức phải căn cứ tình trạng sức khỏe
Đại biểu Lý Anh Thư cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm quyền lợi của người tham gia, thụ hưởng chính sách. Qua nghiên cứu dự thảo Luật ngày 6/11/2026 và Báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Nội vụ, đại biểu nhận thấy cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý và giải trình nhiều nội dung được các đại biểu Quốc hội quan tâm.
Về thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản tại khoản 14 và khoản 15 Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi khoản 2 Điều 46 và khoản 2 Điều 60 của Luật Bảo hiểm xã hội, đại biểu thống nhất với việc bổ sung quy định đối với đơn vị không có công đoàn cơ sở. Quy định này nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động được giải quyết kịp thời, không bị gián đoạn. Đại biểu cũng bày tỏ thống nhất với ý kiến phân tích của đại biểu Lò Thị Luyến về nội dung này.
Tuy nhiên, theo đại biểu Lý Anh Thư, cần làm rõ hơn quy định trường hợp người sử dụng lao động và Ban Chấp hành công đoàn cơ sở có ý kiến khác nhau thì người sử dụng lao động quyết định số ngày nghỉ trên cơ sở đề nghị của công đoàn, nhằm bảo đảm tính khách quan và quyền lợi của người lao động.
Đại biểu phân tích, nhu cầu phục hồi sức khỏe của mỗi người khác nhau, nhất là người lao động sau phẫu thuật, mắc bệnh cần chữa trị dài ngày hoặc lao động nữ sau sinh. Nếu thiếu tiêu chí và nghĩa vụ giải trình rõ ràng, cách áp dụng có thể khác nhau giữa các đơn vị. Người lao động cũng có thể gặp khó khăn khi cho rằng thời gian nghỉ được quyết định chưa phù hợp với tình trạng sức khỏe thực tế.
Đồng tình với giải trình của Bộ Nội vụ về việc không bắt buộc người lao động phải có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để tránh phát sinh thủ tục và chi phí không cần thiết, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc quyết định số ngày nghỉ phải căn cứ tình trạng sức khỏe, nhu cầu phục hồi của người lao động, trong giới hạn thời gian luật định.
Đồng thời, cần bảo đảm người lao động được trình bày nguyện vọng và được thông tin về quyết định nghỉ dưỡng sức. Trường hợp người sử dụng lao động và công đoàn cơ sở có ý kiến khác nhau, cần quy định trách nhiệm xem xét, giải trình của người sử dụng lao động.
Theo đại biểu, làm rõ những nội dung này sẽ hạn chế việc quyết định mang tính chủ quan, bảo đảm quyền lợi của người lao động mà không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính.
Giữ rõ thời hạn, trách nhiệm giải quyết việc thay đổi cách nhận lương hưu
Về thay đổi hình thức nhận, nơi nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng tại khoản 17 Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi Điều 82 của Luật Bảo hiểm xã hội, đại biểu Lý Anh Thư thống nhất với chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân thực hiện quyền lợi về bảo hiểm xã hội.
Đại biểu ghi nhận dự thảo đã tiếp thu, bổ sung trách nhiệm giải quyết của cơ quan bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, quy định mới không còn xác định cụ thể thời hạn giải quyết và trách nhiệm trả lời khi không giải quyết như Luật hiện hành. Vì vậy, việc lược bỏ quy định về cơ quan tiếp nhận, thời hạn giải quyết và trách nhiệm trả lời khi không giải quyết cần được cân nhắc.
Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực, nhất là đối với người cao tuổi, người khuyết tật và người chuyển nơi cư trú. Nếu thời hạn và trách nhiệm giải quyết không rõ, người thụ hưởng có thể gặp khó khăn, thậm chí bị ảnh hưởng đến việc nhận lương hưu, trợ cấp hằng tháng.
Từ đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu giữ lại các quy định cơ bản về trình tự, thời hạn giải quyết và trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm xã hội. Đồng thời, xem xét bổ sung các hình thức gửi đề nghị phù hợp, bao gồm trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc phương thức điện tử theo quy định của pháp luật. Trường hợp không giải quyết, cơ quan bảo hiểm xã hội cần có trách nhiệm trả lời và nêu rõ lý do.
Bảo hiểm xã hội là chính sách an sinh quan trọng, gắn trực tiếp với đời sống của hàng triệu người lao động và người thụ hưởng. Việc sửa đổi Luật không chỉ hướng đến đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý mà quan trọng hơn là bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân được thực hiện đầy đủ, kịp thời và thuận lợi.
ĐBQH Lý Anh Thư (An Giang)