Mở cơ chế phát triển du lịch di sảnBài 1: Đô thị di sản và sứ mệnh dẫn dắt phát triển du lịch vùng
Từ nền tảng di sản văn hóa đặc sắc, cảnh quan thiên nhiên đa dạng đến những dấu ấn tăng trưởng du lịch, Huế đang từng bước khẳng định vị thế một trung tâm du lịch lớn của cả nước, có khả năng kết nối và dẫn dắt phát triển du lịch miền Trung. Tuy nhiên, để chuyển hóa lợi thế thành sức cạnh tranh bền vững, đô thị di sản Cố đô cần một tầm nhìn phát triển tương xứng, cùng cơ chế, chính sách đủ mạnh để giải quyết hài hòa bài toán bảo tồn và phát triển.
Huế là thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết số 175/2024/QH15, trên nền tảng bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, hướng đến trở thành trung tâm văn hóa, du lịch của quốc gia và khu vực. Đặc thù của một đô thị di sản đặt ra yêu cầu cao trong thu hút đầu tư, phát triển du lịch, khi mọi hoạt động đều phải gắn với bảo tồn di sản, gìn giữ cảnh quan, bảo vệ môi trường và kiểm soát mật độ xây dựng. Bài toán đặt ra là làm thế nào để vừa bảo tồn bền vững các giá trị di sản, vừa khơi thông nguồn lực xã hội, phát triển sản phẩm và dịch vụ du lịch chất lượng cao.
Do đó, nhiều chuyên gia, nhà quản lý cho rằng Huế cần được quan tâm, “đặt đúng vị trí” trong các cơ chế, chính sách ưu tiên đặc thù về phát triển du lịch. Đây là điều kiện quan trọng để thành phố phát huy lợi thế đô thị di sản, đưa du lịch phát triển bền vững, gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Định vị từ bản sắc đô thị di sản
Theo UBND thành phố, việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đã mở ra một chặng đường phát triển mới với định hướng xuyên suốt: xây dựng đô thị trên nền tảng bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa và bản sắc riêng có. Đây cũng là lựa chọn mang tính chiến lược, tạo nên sự khác biệt của Huế so với nhiều đô thị đang phát triển theo hướng công nghiệp hóa, thương mại hóa và mở rộng không gian đô thị. Sức hấp dẫn của Huế được tạo nên từ kết nối văn hóa, lịch sử và thiên nhiên. Trong đó, quần thể di tích Cố đô Huế, Nhã nhạc cung đình Huế cùng di sản tư liệu, kiến trúc, lễ hội, ẩm thực và nếp sống cộng đồng tạo chiều sâu văn hóa; Sông Hương, núi Ngự, đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, biển Lăng Cô, làng nghề và sinh thái miền núi hình thành hệ sinh thái du lịch liên kết.
Ông Nguyễn Thành Nam, Giám đốc doanh nghiệp về du lịch lữ hành chia sẻ: chính sự kết hợp giữa di sản vật thể, phi vật thể, cảnh quan và đời sống cộng đồng tạo nên lợi thế cạnh tranh của Huế. Du khách đến đây không đơn thuần tham quan một di tích, mà còn có cơ hội trải nghiệm chiều sâu văn hóa, lịch sử, kiến trúc, ẩm thực và nhịp sống của một đô thị di sản. Đây là nền tảng để Huế định vị thương hiệu du lịch di sản chất lượng cao, hướng đến những trải nghiệm có giá trị gia tăng thay vì cạnh tranh bằng số lượng điểm đến hay cơ sở lưu trú.
Tuy nhiên, lợi thế đặc thù cũng đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển riêng. Khác với các đô thị có thể mở rộng không gian xây dựng, phát triển các tổ hợp thương mại, dịch vụ với mật độ cao, Huế phải đặt yêu cầu bảo tồn di sản, cảnh quan và môi trường trong mọi quyết định quy hoạch, đầu tư. Các dự án du lịch, dịch vụ không thể chỉ tính toán hiệu quả kinh tế trước mắt mà còn phải đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về bảo vệ di tích, kiểm soát mật độ xây dựng và gìn giữ không gian văn hóa.
Việc được xác định trong nhóm ưu tiên sẽ giúp Huế có cơ sở tiếp cận nguồn lực để đầu tư hạ tầng kết nối, hạ tầng môi trường, hạ tầng số, bảo tồn di sản, phát triển sản phẩm chất lượng cao và hỗ trợ du lịch cộng đồng. Chính sách cũng có thể tạo niềm tin cho doanh nghiệp đầu tư vào dịch vụ có chất lượng, nhưng phải gắn với tiêu chí bảo vệ di sản, tạo việc làm và chia sẻ lợi ích với người dân. Huế không đề nghị một ngoại lệ chỉ vì có di sản; Huế đề nghị một cơ chế tương xứng với trách nhiệm quốc gia trong bảo tồn di sản và vai trò trung tâm du lịch đã được xác định trong quy hoạch.
Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Huế Nguyễn Thị Sửu
"Thực tiễn này đặt ra yêu cầu rất lớn đối với thành phố về nguồn lực cũng như sự cần thiết phải được hưởng các cơ chế, chính sách ưu tiên đặc thù để giải quyết bài toán kép: vừa bảo tồn, phát huy bền vững giá trị di sản, vừa hình thành các sản phẩm, dịch vụ và dự án du lịch quy mô lớn, chất lượng cao", lãnh đạo UBND thành phố Huế cho biết.
Sứ mệnh dẫn dắt du lịch vùng
Những năm gần đây, du lịch Huế phát triển mạnh, từng bước khẳng định sức hút của điểm đến văn hóa đặc sắc. Năm 2025, với vai trò đăng cai Năm Du lịch quốc gia, thành phố tạo dấu ấn trong quảng bá hình ảnh, kết nối hoạt động văn hóa, du lịch và huy động sự tham gia của hệ thống chính trị, doanh nghiệp, cộng đồng. Huế đón khoảng 6,3 triệu lượt khách, trong đó có 1,9 triệu lượt khách quốc tế, doanh thu du lịch đạt hơn 13.000 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy sức hấp dẫn của điểm đến và năng lực tổ chức sự kiện quy mô quốc gia, kết nối tài nguyên, sản phẩm du lịch, lan tỏa hiệu quả quảng bá.
Theo Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Huế Nguyễn Thị Sửu, thành phố có đầy đủ cơ sở để đảm nhận vai trò trung tâm du lịch di sản trọng điểm, không chỉ bởi tài nguyên đặc sắc mà còn bởi vị thế pháp lý, định hướng quy hoạch và năng lực tổ chức điểm đến ngày càng rõ nét. Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu phát huy vai trò các đô thị di sản, đưa những đô thị này trở thành trung tâm du lịch trọng điểm, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt phát triển du lịch vùng. Đây là định hướng phù hợp với con đường phát triển mà Huế đang lựa chọn.
Trước đó, Quyết định số 509 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021 - 2030 đã xác định Huế là một trong 11 trung tâm du lịch của cả nước, đồng thời đặt thành phố trong định hướng liên kết phát triển du lịch với Đà Nẵng, gắn với sản phẩm đặc trưng con đường di sản miền Trung. Như vậy, vai trò trung tâm du lịch của Huế đã được xác lập trong quy hoạch quốc gia, không đơn thuần là mục tiêu phát triển do địa phương đặt ra - Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Huế Nguyễn Thị Sửu nhấn mạnh.