Đề xuất ưu đãi đầu tư cho dự án du lịch có sức lan tỏa, đóng góp lớn cho địa phương

Tạo điều kiện mở rộng, phát triển các dự án du lịch hiện hữu

Thảo luận tại Tổ 4, ĐBQH Lê Nữ Thuỳ Dương (TP. Đồng Nai) nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hoá Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Liên quan đến các dự án du lịch hiện hữu dự kiến mở rộng, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương cho rằng, các dự án này có nhiều ưu thế sẵn có như: đã hình thành hạ tầng, sản phẩm, thương hiệu và thị trường khách; đang tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương, đóng góp ngân sách và an sinh xã hội; có quỹ đất, quy hoạch sẵn sàng để mở rộng.

Đầu tư mở rộng trên nền dự án hiện hữu sẽ giúp triển khai nhanh hơn, tiết kiệm chi phí hơn và tối ưu được những lợi thế và nguồn lực sẵn có, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương nhấn mạnh.

Do đó, đại biểu kiến nghị, các dự án đang hoạt động có quy mô lớn, tạo ra nhiều việc làm, đóng góp ngân sách, có sức lan toả và tạo ra giá trị xã hội lớn đối với địa phương, có phương án đầu tư mở rộng, phát triển mang tính khả thi được cấp có thẩm quyền chấp thuận được xem xét hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư.

Đại biểu bày tỏ ủng hộ cần thiết có chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đối với các địa bàn kinh tế khó khăn nhưng có tiềm năng nổi trội về du lịch để tạo lợi thế cạnh tranh để thu hút khách du lịch. Đó là những địa bàn có tài nguyên du lịch tự nhiên hấp dẫn như cảnh quan thiên nhiên, địa hình, khí hậu, hệ sinh thái đặc thù; hoặc có tài nguyên du lịch văn hoá phong phú như di sản văn hoá vật thể và phi vật thể, lễ hội truyền thống, bản sắc văn hoá các dân tộc, làng nghề truyền thống, ẩm thực và sản vật đặc trưng của địa phương...

“

Việc ban hành Nghị quyết sẽ tạo khung khổ pháp lý, cơ chế đột phá để khơi thông, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội đầu tư cho du lịch, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá và bản sắc dân tộc, quảng bá hình ảnh vẻ đẹp về đất nước và con người Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

ĐBQH Lê Nữ Thùy Dương ( TP. Đồng Nai)

Thiết lập cơ chế kiểm soát minh bạch ngay từ đầu để tránh trục lợi chính sách

Về chính sách thu hút nhà đầu tư chiến lược, trong dự thảo đã thiết kế các nhóm dự án du lịch chất lượng cao, dự án động lực và dự án động lực chiến lược với tổng mức đầu tư lớn, từ 3.000 tỉ đồng-30.000 tỉ đồng, đi kèm các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp...

Với tổng mức đầu tư lớn như trên, ĐBQH Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị) cho rằng, đây sẽ là rào cản đáng kể đối với những địa bàn còn nhiều khó khăn trong đó có Quảng Trị.

Đại biểu cũng cho rằng, quy định trên sẽ rất dễ dẫn đến chính sách ưu đãi bị trục lợi, hoặc xuất hiện tình trạng "núp bóng dự án du lịch" để phát triển bất động sản thương mại hoặc gây thất thu ngân sách nếu không được kiểm soát chặt chẽ các tiêu chí và khâu hậu kiểm không rõ ràng. Đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra nguy cơ “lách luật” đối với các dự án hàng nghìn tỷ đồng.

Với mốc yêu cầu giải ngân 30% vốn trong 3 năm, đại biểu cho rằng rất dễ bị những nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính "đối phó" bằng các hình thức tạm ứng hoặc giải ngân hình thức nhằm "găm" đất chờ tăng giá hoặc chuyển nhượng, dẫn đến tình trạng dự án "treo".

Từ thực tế đó, giải pháp được đại biểu kiến nghị là cần thiết lập cơ chế kiểm soát minh bạch ngay từ đầu. Các hạng mục du lịch được hưởng ưu đãi phải thực hiện hạch toán độc lập về doanh thu, chi phí và kiên quyết tách rời các hợp phần bất động sản thương mại ra khỏi diện miễn giảm.

Đặc biệt, cần bổ sung chế tài xử lý đủ sức răn đe: Thu hồi toàn bộ ưu đãi, hoàn trả tiền thuế và tiền thuê đất kèm lãi suất phát sinh nếu doanh nghiệp chậm tiến độ hoặc sử dụng sai mục đích, đại biểu Trần Vũ Khiêm đề nghị.

Tán thành với nguyên tắc ưu đãi có điều kiện, không cộng dồn, có kiểm tra và thu hồi khi không đáp ứng cam kết, song ĐBQH Lò Thị Luyến (Điện Biên) cũng băn khoăn, liệu các tỉnh miền núi có thực sự đủ điều kiện tiếp cận và tổ chức thực hiện được chính sách hay không.

Liên quan ngưỡng vốn và lao động, khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 5, dự án du lịch chất lượng cao dự án động lực mang tính chiến lược từ 30.000 tỷ đồng, 2.000 lao động. Khoản 4 Điều 5 đã giảm một nửa ngưỡng vốn và lao động đối với địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Mặc dù đã được giảm một nửa ngưỡng đối với địa bàn khó khăn, song dự án chất lượng cao tại địa bàn này vẫn phải đạt từ 1.500 tỷ đồng và 500 lao động thường xuyên; dự án động lực là 5.000 tỷ đồng và 750 lao động. Với “con số” nêu trên đại biểu cho rằng, đây vẫn là ngưỡng rất cao đối với nhiều tỉnh miền núi, nơi quy mô thị trường nhỏ, hạ tầng chưa hiện đại, du lịch phát triển phân tán theo các điểm đến với bản làng và hộ kinh doanh. Đại biểu đề nghị giảm quy mô xuống đối với địa bàn miền núi, khó khăn còn khoảng ngưỡng từ 20-25%..

Người dân phải thực sự được thụ hưởng lợi ích từ chính sách

Các ĐBQH đều cho rằng, du lịch chỉ có thể phát triển bền vững khi người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, vùng đệm di sản, khu vực biên giới và miền núi được trực tiếp tham gia, thụ hưởng lợi ích.

“

Các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch cần bảo đảm tính đồng bộ, giải quyết được những vấn đề từ thực tiễn; vừa thu hút nguồn lực đầu tư chiến lược, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa bản địa, bảo vệ tài nguyên và môi trường. Không vì mục tiêu tăng trưởng trước mắt mà đánh đổi môi trường sinh thái và sự an toàn của cộng đồng.

ĐBQH Trần Vũ Khiêm (Quảng Trị)

Thực tế từ tỉnh Quảng Trị, riêng vùng đệm Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng có diện tích hơn 220.000ha, với trên nửa triệu người dân sinh sống, ĐBQH Trần Vũ Khiêm cho rằng, các chính sách trong dự thảo hiện chủ yếu tập trung vào dự án lớn và nhà đầu tư chiến lược, trong khi hộ kinh doanh, hợp tác xã và cộng đồng làm du lịch quy mô nhỏ chưa có tiêu chí, điều kiện và cơ chế hỗ trợ cụ thể...

Từ dẫn chứng trên, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho cộng đồng dân cư, hộ gia đình; trong đó nghiên cứu hỗ trợ tiếp cận tín dụng ưu đãi, giảm yêu cầu thế chấp tài sản trong giai đoạn đầu đối với các mô hình homestay, du lịch sinh thái quy mô nhỏ tại vùng đặc biệt khó khăn...

Một yêu cầu khác được đại biểu nêu là phân cấp cho địa phương phải đi cùng năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình. Đại biểu đề nghị Chính phủ ban hành khung tiêu chí thống nhất để giám sát, hậu kiểm dự án và các mô hình thí điểm...

Đồng quan điểm với đại biểu Trần Vũ Khiêm, ĐBQH Lò Thị Luyến (Điện Biên) đề nghị hỗ trợ du lịch cộng đồng cần ưu tiên ngân sách trung ương cho các tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách; giao Chính phủ quy định tiêu chí phân bổ, danh mục công trình hạ tầng thiết yếu và cơ chế lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia, tránh trùng lặp nhiệm vụ chi.

Đại biểu cũng lưu ý thủ tục tiếp cận chính sách phải phù hợp với năng lực của nhóm hộ, hợp tác xã nhỏ và cộng đồng dân cư. Cần có bộ tiêu chí đơn giản, cho phép hỗ trợ theo phương án phát triển điểm du lịch cộng đồng đã được phê duyệt, gắn với kết quả đầu ra và công khai đối tượng thụ hưởng...

Nguyễn Ánh