Tháo gỡ vướng mắc thủ tục giao khu vực biển, giảm chi phí tuân thủ môi trường

Gỡ vướng giao khu vực biển, bảo đảm sinh kế ngư dân

Góp ý vào dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển, hải đảo (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà đánh giá việc bổ sung hình thức ghi nhận quyền sử dụng khu vực biển là điểm mới tích cực, thể hiện tinh thần bảo đảm quyền tiếp cận của người dân trước khi luật có hiệu lực. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần tiếp tục xem xét việc áp dụng thống nhất giữa dự thảo luật này với Luật Đầu tư có hiệu lực từ ngày 1/3/2026.

Theo báo cáo giải trình, đối với đề nghị miễn thủ tục đầu tư, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất xác định theo tính chất hoạt động cùng yêu cầu của pháp luật về đầu tư, không miễn chung cho toàn bộ đối tượng thuộc quy định chuyển tiếp. Quy định như vậy dẫn đến các trường hợp chuyển tiếp công nhận khu vực biển đã sử dụng ổn định trước ngày luật có hiệu lực vẫn phải thực hiện thủ tục chủ trương đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà chỉ rõ, việc không phân loại các dự án sử dụng khu vực biển mà vẫn yêu cầu lập chủ trương đầu tư đối với dự án quy mô nhỏ, pháp nhân là cá nhân có mục đích nuôi trồng thủy sản ổn định lâu năm là không hợp lý. Đây chính là nguyên nhân gây chậm trễ trong việc giao khu vực biển thời gian qua. Hiện nay trên địa bàn TP. Quảng Ninh còn nhiều hồ sơ của cá nhân thuộc trường hợp này, nếu không kịp thời tháo gỡ ngay tại dự thảo luật sẽ tiếp tục gây tồn đọng hồ sơ, kéo dài vướng mắc, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân.

Liên quan đến thời hạn sử dụng khu vực biển, theo Luật Đầu tư cùng Nghị định số 96/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ, các dự án chỉ đề nghị giao đất hoặc chỉ đề nghị giao khu vực biển đều đã có căn cứ cụ thể để xác định thời hạn hoạt động từ ngày có quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc văn bản cho phép khai thác tài nguyên biển. Tuy nhiên, đối với dự án đề nghị giao đồng thời cả đất và khu vực biển thì việc xác định thời hạn hoạt động lại chưa thống nhất, đặc biệt khi thủ tục giao đất gặp vướng mắc sẽ dẫn tới khó khăn trong việc xác định mốc thời gian tính thời hạn hoạt động đối với phần khu vực biển.

Do đó, đại biểu đề nghị tại khoản 7 Điều 24 cần bổ sung quy định đối với dự án đầu tư đồng thời có sử dụng đất và sử dụng khu vực biển thì thời hạn hoạt động đầu tư của dự án được tính từ thời điểm có quyết định giao đất đối với khu vực đất, tính từ thời điểm có quyết định giao khu vực biển đối với phần khu vực biển.

Bổ sung cơ chế đặc thù môi trường cho ngành khoáng sản

Tham gia ý kiến vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng, quy định về thủ tục môi trường khi điều chỉnh dự án tại khoản 18, khoản 23 Điều 1 cần cụ thể hóa hơn các tiêu chí tăng quy mô, công suất hoặc thay đổi làm tăng tác động xấu. Thực tế các dự án mỏ thường xuyên điều chỉnh trình tự khai thác, biện pháp thi công, tuyến vận tải, thoát nước hoặc vị trí đổ thải; một mỏ có thể gồm nhiều dự án, phân kỳ hoặc nhiều mỏ sử dụng chung trạm xử lý nước, bãi thải.

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định thay đổi dựa trên phạm vi tác động, tải lượng ô nhiễm, rủi ro cùng khả năng đáp ứng của công trình môi trường; làm rõ phạm vi giấy phép môi trường đối với dự án thành phần, phân kỳ, công trình dùng chung gắn với đánh giá tác động cộng dồn.

Về bảo vệ môi trường trong hoạt động khoáng sản tại điểm b khoản 36 Điều 1, dự thảo cần làm rõ cơ chế áp dụng đối với bãi thải cũ, mỏ tạm dừng hoặc đã đóng cửa, việc điều chuyển đất đá thải giữa các mỏ để hoàn nguyên hoặc chuyển trực tiếp đến công trình san lấp nhằm tránh phát sinh nhiều thủ tục cho cùng một loại vật liệu.

Đặc biệt, tại điểm a khoản 40 Điều 1 về quản lý chất thải, thực tế tại các khu vực khai thác than trên địa bàn TP. Quảng Ninh cho thấy: bùn, cặn thải từ quá trình xử lý nước thải mỏ là chất thải rắn công nghiệp thông thường, có tính chất tương đồng với đất đá thải mỏ với khối lượng phát sinh hằng năm rất lớn và hiện đang được đổ thải chung tại các bãi thải đất đá theo giấy phép môi trường đã phê duyệt. Nếu yêu cầu đổ thải riêng sẽ làm phát sinh thủ tục điều chỉnh quy hoạch đổ thải, tăng chi phí vận hành. Do đó, cần bổ sung quy định đặc thù cho phép quản lý, đổ thải chung bùn, cặn thải, đất đá thải mỏ...

Đối với quy định quản lý nước thải có thông số nguy hại vượt ngưỡng tại điểm c khoản 40 Điều 1 và thời hạn giấy phép môi trường tại khoản 21 Điều 1, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế áp dụng riêng cho hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung phục vụ nhiều mỏ khác pháp nhân để không làm phát sinh thủ tục dịch vụ xử lý chất thải nguy hại khi hệ thống đã được đầu tư đúng chuẩn. Đồng thời, cần xem xét cho phép thời hạn giấy phép môi trường của dự án khai thác khoáng sản tương ứng với thời hạn giấy phép khai thác khoáng sản, giới hạn điều kiện chưa bị xử lý vi phạm hành chính chỉ áp dụng đối với các hành vi liên quan trực tiếp đến nội dung cấp phép.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cũng đề nghị làm rõ cơ sở xây dựng báo cáo phát thải khí nhà kính hằng năm tại các khoản 49, 61, 62 Điều 1 nhằm tránh làm phát sinh khối lượng công việc quá lớn cho doanh nghiệp; xác định rõ phương pháp tính phát thải metan mỏ phù hợp điều kiện Việt Nam và cơ chế sử dụng tín chỉ carbon không tính trùng kết quả.

Tại các quy định về vận hành công trình xử lý chất thải, quan trắc dữ liệu môi trường cùng điều khoản chuyển tiếp ở Điều 3, dự thảo cần phân biệt rõ sự cố kỹ thuật đường truyền với hành vi can thiệp dữ liệu; đồng thời cho phép các dự án đã được cấp giấy phép môi trường trước ngày luật có hiệu lực không phải điều chỉnh giấy phép khi có sự thay đổi không thuộc nội dung điều chỉnh của khoản 21 Điều 1, qua đó cắt giảm thực chất thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Mạnh Tuân