Tạo việc làm, sinh kế bền vững cho người sau cai nghiện

Tích hợp để tập trung nguồn lực

Theo ĐBQH Vũ Hùng Vương (Vĩnh Long), tệ nạn nghiện ma túy có mối quan hệ chặt chẽ với nhiều loại tội phạm khác. Việc tích hợp hai chương trình sẽ góp phần tránh chồng chéo, lãng phí nguồn lực, đồng thời huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và tệ nạn ma túy.

Đại biểu cho rằng, việc nâng tầm lên thành Chương trình mục tiêu quốc gia có ý nghĩa vô cùng quan trọng, bởi chương trình sẽ huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, được ưu tiên bố trí nguồn ngân sách lớn hơn và đi kèm cơ chế quản trị, điều hành đặc thù.

Về tính khả thi của các mục tiêu, đại biểu Vũ Hùng Vương nhấn mạnh, các mục tiêu của chương trình bám sát định hướng của Đảng về an ninh con người, hướng tới xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương, văn minh, an toàn và bình yên cho nhân dân. Đời sống kinh tế phát triển phải đi đôi với trật tự, an toàn xã hội được giữ vững.

Đồng tình với chủ trương tích hợp, ĐBQH Nguyễn Thanh Phong (Vĩnh Long) phân tích, tội phạm ma túy và các loại tội phạm khác có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại. Các hoạt động tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia hay tội phạm sử dụng công nghệ cao có thể tạo điều kiện cho các đường dây ma túy hoạt động. Vì vậy, việc xây dựng một chương trình thống nhất là cần thiết.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, tích hợp không đồng nghĩa với làm giảm tính chuyên sâu của từng lĩnh vực. Chương trình gồm 10 dự án thành phần với sự tham gia của nhiều bộ, ngành và địa phương. Từng cơ quan chủ trì dự án thành phần phải chịu trách nhiệm tuyệt đối về thẩm quyền, quy trình chuyên môn và sản phẩm đầu ra; trong khi cơ quan quản lý chương trình đóng vai trò điều phối, giám sát và giải quyết các điểm giao thoa giữa các dự án.

Đo hiệu quả chính sách từ thay đổi đời sống người sau cai

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là chính sách hỗ trợ người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng.

ĐBQH Trần Trí Cường (Vĩnh Long) cho rằng, dự thảo đã đề cập đến việc nâng cao chất lượng cai nghiện, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và hỗ trợ sau cai. Tuy nhiên, cần cụ thể hóa hơn nữa các giải pháp giúp họ ổn định cuộc sống lâu dài.

Theo đại biểu, cai nghiện mới chỉ là bước khởi đầu. Khi trở về địa phương, nhiều người vẫn gặp khó khăn về sức khỏe, tâm lý, kỹ năng nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm. Trong khi đó, sự mặc cảm và định kiến của cộng đồng vẫn là những rào cản lớn. “Nếu chỉ dừng lại ở quản lý, giám sát mà thiếu các giải pháp tạo cơ hội ổn định cuộc sống thì nguy cơ tái nghiện, tái phạm vẫn hiện hữu, làm suy giảm hiệu quả của các nguồn lực đã đầu tư”, đại biểu Trần Trí Cường nêu rõ.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị xác định công tác tái hòa nhập cộng đồng là một nội dung trọng tâm của chương trình, có mục tiêu, nhiệm vụ và nguồn lực cụ thể. Cần thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, cơ sở cai nghiện, ngành y tế, cơ quan phụ trách lao động và các tổ chức chính trị - xã hội để hỗ trợ toàn diện cho người sau cai. Cùng với tư vấn tâm lý, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp tiếp nhận người sau cai nghiện. Việc hỗ trợ phải hướng tới xóa bỏ sự kỳ thị, tôn trọng nhân phẩm và tạo cơ hội thực sự cho những người có quyết tâm làm lại cuộc đời.

Đại biểu Trần Trí Cường cũng đề nghị bổ sung các chỉ tiêu đánh giá thực chất, như tỷ lệ người sau cai nghiện được hỗ trợ việc làm hoặc có sinh kế ổn định, duy trì kết quả cai nghiện và không tái nghiện trong một khoảng thời gian nhất định. Hiệu quả chính sách, theo đại biểu, cần được đo bằng sự thay đổi trong đời sống của người sau cai, không chỉ bằng số lượt tư vấn hay số hồ sơ được quản lý.

Cùng quan điểm, ĐBQH Vũ Hùng Vương cho rằng, bài học quan trọng trong phòng, chống tội phạm và ma túy là phải giải quyết căn cơ các vấn đề xã hội. Trong đó, then chốt là tạo công ăn việc làm và sinh kế bền vững cho người chấp hành xong án phạt tù, người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng. Hiện nay, chính sách cho vay vốn còn hạn chế, các doanh nghiệp cũng rất e ngại tiếp nhận những đối tượng này do rào cản sức khỏe và tâm lý xã hội. Đây là gốc rễ của vấn đề mà chương trình giai đoạn tới cần có giải pháp đột phá để xử lý

Phòng, chống ma túy và tội phạm là nhiệm vụ lâu dài, không thể chỉ giải quyết bằng các biện pháp xử lý khi vi phạm đã xảy ra. Quan trọng hơn là tạo dựng một môi trường xã hội an toàn, trong đó những người từng lầm lỡ có cơ hội tìm được việc làm, ổn định cuộc sống và thực sự trở về với cộng đồng. Khi đó, đầu tư cho tái hòa nhập không chỉ là chính sách nhân văn mà còn là một giải pháp thiết thực để phòng ngừa tội phạm từ sớm, từ xa.

Nguyễn Ngân, Ảnh: Khánh Duy