Đổi mới hệ thống trường chuyên để trở thành trung tâm phát hiện “ươm tạo” và phát triển nhân tài
Về đào tạo, phát hiện nhân tài, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu Bộ GD-ĐT đổi mới hệ thống trường chuyên, trường năng khiếu theo hướng trở thành trung tâm phát hiện, “ươm tạo” và phát triển nhân tài, thay vì chỉ tập trung vào thi học sinh giỏi như hiện nay.
Sáng 5/11, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về các Đề án phát triển nhân lực, nhân tài và Chiến lược phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2050. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Hoàng Minh Sơn và Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân tham dự cuộc họp.
Cùng dự có lãnh đạo các bộ, cơ quan: Quốc phòng, Công an, Tài chính, Khoa học và Công nghệ, Nội vụ. Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Y tế, Công Thương, Xây dựng, Văn phòng Chính phủ, Đại học Quốc gia Hà Nội.
4 nhóm chiến lược
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Quân cho biết, tính đến ngày 29/10, các nhiệm vụ trong những chương trình, đề án, chiến lược đã được ban hành được chia thành 4 nhóm: chiến lược, quy hoạch; đề án phát triển cơ sở giáo dục đại học, trung tâm nghiên cứu; chương trình đào tạo nhân lực theo ngành; chính sách học bổng và thu hút chuyên gia.
Trên cơ sở rà soát, Bộ GDĐT kiến nghị tiếp tục hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt Chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản giai đoạn 2026-2035 và Chiến lược phát triển nguồn nhân lực đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Trong đó, làm rõ phạm vi, mục tiêu, nguồn lực thực hiện và mối quan hệ với các chương trình, chính sách hiện hành, bảo đảm không trùng lặp.
Đồng thời, Bộ đề xuất thống nhất nguyên tắc sắp xếp, tích hợp những nhiệm vụ có nội dung tương đồng, nhất là phát triển cơ sở giáo dục đại học, trung tâm nghiên cứu xuất sắc, đào tạo nhân lực và thu hút, trọng dụng nhân tài, bảo đảm không trùng lặp.
Tại buổi làm việc, các đại biểu đã thảo luận, cho ý kiến về nhiều nội dung như: bổ sung những vấn đề mang tính liên ngành, cơ chế đánh giá kết quả; định hướng đào tạo nghề gắn với nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực, ngành, thị trường; giáo dục sau đại học; phân bổ nguồn lực;…
Chiến lược phải trả lời được ba câu hỏi cốt lõi
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cơ bản đồng ý với nội dung báo cáo, đề xuất của Bộ GDĐT và ý kiến của các bộ, cơ quan; thống nhất nguyên tắc sắp xếp, tích hợp những nhiệm vụ có nội dung tương đồng, nhất là phát triển cơ sở giáo dục đại học, trung tâm nghiên cứu xuất sắc, đào tạo nhân lực và thu hút, trọng dụng nhân tài, bảo đảm không trùng lặp mục tiêu, sản phẩm và kinh phí. Quan điểm là tích hợp những nội dung có thể dùng chung, tập trung nguồn lực.
Phó Thủ tướng giao Bộ GDĐT rà soát, đánh giá, phân tích kỹ lưỡng sự trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nguồn lực và các điều kiện triển khai thực hiện; trên cơ sở đó, báo cáo, đề xuất, kiến nghị cụ thể tại hồ sơ trình cấp có thẩm quyền. Đồng thời, nghiên cứu các phương án tích hợp cụ thể.
Đối với Chiến lược phát triển nguồn nhân lực, Phó Thủ tướng cơ bản thống nhất với sự cần thiết xây dựng Chiến lược nhằm xác lập khung định hướng tổng thể về phát triển nguồn nhân lực quốc gia, đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình phát triển đất nước. Đây cũng là cơ sở để các bộ, ngành, địa phương xây dựng, triển khai đồng bộ các chiến lược, chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực phù hợp với mục tiêu phát triển của từng ngành, lĩnh vực và địa phương. Bộ GDĐT nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến góp ý của đại biểu dự họp và hoàn thiện dự thảo Chiến lược.
Phó Thủ tướng cho rằng Chiến lược phải là công cụ quan trọng phục vụ trực tiếp việc đổi mới mô hình phát triển đất nước theo Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và các nghị quyết chiến lược phát triển đất nước đã ban hành thời gian qua.
“Chiến lược phải trả lời được ba câu hỏi cốt lõi: Đất nước cần nguồn nhân lực gì để thực hiện mô hình phát triển mới, hiện nay chúng ta còn thiếu gì và phải làm gì, đến thời điểm nào, để đáp ứng được yêu cầu đó”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo Phó Thủ tướng, Chiến lược phải làm rõ nhu cầu phát triển nguồn nhân lực đối với những ngành, lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới; đồng thời rà soát, hoàn thiện hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu và khung nhiệm vụ trên cơ sở các định hướng phát triển đất nước, xác định rõ nhu cầu kinh phí, cơ cấu nguồn vốn, phân kỳ và cân đối từng giai đoạn cho phù hợp.
Về phân công trách nhiệm, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát các phụ lục trong dự thảo, bảo đảm xác định rõ, cụ thể nhiệm vụ, thời hạn hoàn thành, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và sản phẩm đầu ra; chỉ đưa vào phụ lục những nhiệm vụ rõ sản phẩm, rõ kết quả cần đạt được. Các bộ, cơ quan liên quan thống nhất trong quản lý, kết nối dữ liệu và xây dựng, vận hành hệ thống dự báo nguồn nhân lực.
Đối với dự thảo Chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản, Phó Thủ tướng cơ bản nhất trí; đề nghị Bộ GDĐT tiếp thu các ý kiến tại cuộc họp, tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ Chương trình. Trong đó, bổ sung cấu phần phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và dẫn dắt một số nhóm nhân tài công nghệ, kỹ thuật, lĩnh vực mũi nhọn theo Kết luận số 105-KL/TW của Trung ương.
Riêng về đào tạo, phát hiện nhân tài, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ GDĐT đổi mới hệ thống trường chuyên, trường năng khiếu theo hướng trở thành trung tâm phát hiện, “ươm tạo” và phát triển nhân tài, thay vì chỉ tập trung vào thi học sinh giỏi như hiện nay.
“Cần mở rộng phát hiện tài năng ở khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật, đổi mới sáng tạo; tăng liên kết với đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm và doanh nghiệp để học sinh tài năng được tiếp cận sớm với nghiên cứu, chuyên gia và các bài toán thực tiễn”, Phó Thủ tướng lưu ý.
Về tiến độ, Phó Thủ tướng giao Bộ GDĐT khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự thảo Chiến lược phát triển nguồn nhân lực và Chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 30/11/2026.