Công khai điều kiện bàn giao nhà chung cư để người mua tra cứu
Góp ý vào việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại phiên thảo luận sáng 5/11, ĐBQH Cao Mạnh Linh (Thanh Hóa) đề nghị đối với nhà chung cư, cần công khai tình trạng đủ điều kiện bàn giao để người mua có thể tra cứu trước khi nhận nhà.
ĐBQH Cao Mạnh Linh đánh giá cao những cải cách của Chính phủ và Bộ Công an trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy thời gian qua. Trước đây, với các công trình thuộc diện kiểm tra, chủ đầu tư phải thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng và thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy theo hai quy trình riêng biệt.
Để giảm số lần bố trí kiểm tra tại công trình, khoản 2 Điều 11 Nghị định số 105 năm 2025 đã cho phép cơ quan chuyên môn về xây dựng và cơ quan Công an phối hợp kiểm tra trong cùng một đợt tại hiện trường theo đề nghị của chủ đầu tư.
Tiếp đó, thực hiện Nghị quyết số 66.18 năm 2026 của Chính phủ, từ ngày 1.7.2026, cơ quan Công an đã dừng thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy, giúp doanh nghiệp giảm bớt thủ tục và thời gian chờ văn bản chấp thuận trước khi đưa công trình vào sử dụng.
Đại biểu ghi nhận việc dự thảo luật hóa bước cắt giảm này, đồng thời quy định rõ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư trước khi bàn giao, đưa công trình vào sử dụng. Tuy nhiên, đề xuất tại khoản 12 Điều 2 dự thảo về việc bãi bỏ toàn bộ khoản 5 Điều 18 của Luật hiện hành, trong đó có điểm a quy định trách nhiệm kiểm tra của cơ quan chuyên môn về xây dựng, cần được cân nhắc, rà soát kỹ lưỡng.
Theo đại biểu, Điều 24 và Điều 27 Nghị định số 207 năm 2026 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Xây dựng vẫn quy định cơ quan chuyên môn về xây dựng kiểm tra các điều kiện nghiệm thu hoàn thành, trong đó có yêu cầu tuân thủ pháp luật về phòng cháy, chữa cháy trong thi công. Vì vậy, cần chỉnh lý dự thảo để bảo đảm thống nhất với pháp luật về xây dựng, quy định rõ ngay trong Luật trách nhiệm kiểm tra này. Nếu chuyển sang hậu kiểm, cần xác định những quy định của pháp luật về xây dựng phải sửa và đánh giá tác động của việc thay đổi.
Riêng đối với nhà chung cư, đại biểu đề nghị cân nhắc khả năng phát hiện, khắc phục vi phạm hoặc sai khác so với thiết kế được duyệt trước khi bàn giao căn hộ cho người dân.
Đại biểu ghi nhận các biện pháp được nêu trong báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Công an, gồm làm rõ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, khai báo dữ liệu trước khi công trình hoạt động và kết hợp kiểm tra chấp hành quy định về nghiệm thu với kiểm tra định kỳ. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ mục đích của thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu: thẩm định thiết kế xem xét phương án thiết kế có đáp ứng yêu cầu an toàn hay không; kiểm tra công tác nghiệm thu xem xét công trình thực tế có được thi công theo phương án đó hay không.
Người mua có thể kiểm tra căn hộ khi nhận nhà, nhưng khó tự đánh giá các giải pháp an toàn cháy của cả tòa nhà, như đường tiếp cận cho xe chữa cháy, hệ thống thoát nạn, ngăn cháy, ngăn khói đã được thực hiện đúng thiết kế hay chưa.
Nếu vi phạm chỉ được phát hiện sau khi người dân vào ở, việc khắc phục có thể buộc phải hạn chế sử dụng công trình hoặc di dời cư dân. Trường hợp sai khác so với thiết kế không thể khắc phục, hệ quả xử lý còn phức tạp hơn. Đại biểu đề nghị xem xét, đánh giá đầy đủ những hệ quả này khi lựa chọn thời điểm kiểm tra.
ĐBQH Cao Mạnh Linh phân tích, với chung cư thuộc diện kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng, đợt kiểm tra này vẫn phải tiến hành. Nếu nội dung phòng cháy, chữa cháy tiếp tục được xem xét trong cùng thủ tục, việc bỏ điểm a khoản 5 Điều 18 Luật hiện hành chưa cho thấy doanh nghiệp giảm thêm được thời gian, chi phí. Do đó, đại biểu đề nghị, cơ quan chuyên môn về xây dựng sử dụng chung hồ sơ, kiểm tra trong cùng đợt và ghi kết quả trong cùng văn bản. Nếu còn vi phạm hoặc sai khác so với thiết kế đã được phê duyệt làm ảnh hưởng đến an toàn cháy, kể cả trường hợp nghiệm thu có điều kiện, chủ đầu tư chỉ được bàn giao, đưa công trình vào sử dụng sau khi cơ quan có thẩm quyền xác nhận đã khắc phục.
Riêng đối với nhà chung cư, đại biểu đề nghị công khai tình trạng đủ điều kiện bàn giao để người mua có thể tra cứu trước khi nhận nhà.
Đại biểu nhấn mạnh, cách làm này vừa tránh phát sinh thủ tục riêng cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm các vi phạm, thiếu sót ảnh hưởng đến an toàn cháy được khắc phục kịp thời trước khi công trình được đưa vào sử dụng.