HĐND cấp xã tại Hưng Yên đồng bộ các giải pháp đưa hoạt động giám sát vào thực chất:Lấy chuyển biến thực tế làm thước đo
Xác định chất lượng chất vấn, giải trình không đo bằng số lượng câu hỏi hay những cam kết đưa ra tại các kỳ họp, phiên họp mà bằng số công việc được tháo gỡ trên thực tế, HĐND cấp xã trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đã kết nối chặt chẽ việc đối thoại người dân, tiếp công dân với hoạt động chất vấn, giải trình; áp dụng nguyên tắc phân định rõ trách nhiệm để theo dõi việc thực hiện lời hứa của người có thẩm quyền.
Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu
Từ thực tế hoạt động tại cơ sở, Thường trực HĐND xã Đức Hợp nhận thấy chất vấn, giải trình khó nhất là làm sao để sau câu hỏi đó công việc phải chuyển động và vấn đề của người dân được giải quyết. Do đó, HĐND xã Đức Hợp không đặt nặng việc một kỳ họp phải có nhiều câu hỏi hay bao nhiêu phút trả lời, mà chú trọng chọn câu hỏi trúng vấn đề xuất phát từ kiến nghị của cử tri, nội dung qua tiếp công dân, qua giám sát và cả những việc đã được trả lời nhiều lần nhưng chuyển biến còn chậm.
Tại các phiên chất vấn, giải trình, đại biểu HĐND xã Đức Hợp đi thẳng vào việc để cùng làm rõ 4 điều: vướng ở đâu; nguyên nhân vì sao; trách nhiệm thuộc về ai; giải pháp và thời gian thực hiện thế nào. Sau khi giải trình phải xác định được hướng xử lý: việc nào thuộc trách nhiệm của xã thì xã phải nhận và làm; việc nào vượt thẩm quyền thì phải xác định rõ cơ quan nào có trách nhiệm giải quyết và HĐND xã sẽ theo dõi đến đâu, tránh tình trạng hỏi rất kỹ nhưng cuối cùng không biết việc đó sẽ giải quyết như thế nào.
Xác định khâu quyết định chất lượng chất vấn nằm ở sau phiên họp, Thường trực HĐND xã Đức Hợp giao Văn phòng HĐND và UBND xã phối hợp với các Ban của HĐND xã theo dõi lời hứa dựa trên quy chế phối hợp giữa HĐND với UBND xã. Trong điều kiện cấp xã không có nhiều nhân lực và thời gian, HĐND xã Đức Hợp theo dõi từng nội dung theo 4 câu hỏi gọi là "4 rõ": Việc gì? - Ai làm? - Bao giờ xong? - Kết quả thế nào? Đối với những việc chậm, chưa đạt yêu cầu, Thường trực HĐND xã tiếp tục nhắc nhở; trường hợp cần thiết thì tổ chức phiên giải trình hoặc đưa vào giám sát chuyên đề.
Việc gắn kết quả thực hiện kiến nghị sau giám sát với hoạt động giải trình, chất vấn cũng được HĐND các xã Đoàn Đào, Văn Giang, Bắc Đông Quan, Bình Nguyên... thực hiện đồng bộ. Tại xã Bình Nguyên, Thường trực HĐND xã chú trọng giám sát việc tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo; đồng thời, xem xét những vụ việc tồn đọng, trong đó có những hồ sơ chuyển giao từ cấp huyện về cấp xã sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
HĐND xã Bình Nguyên xác định chất lượng giải quyết đơn thư không chỉ đánh giá bằng số lượng hồ sơ đã giải quyết mà quan trọng hơn là có đúng thẩm quyền, đúng thời hạn và thuyết phục được người dân hay không. Những vấn đề phức tạp, chậm khắc phục đều được Thường trực HĐND các xã Bình Nguyên, Văn Giang, Đoàn Đào, Bắc Đông Quan... đưa ra phiên họp Thường trực HĐND để yêu cầu giải trình hoặc chất vấn trực tiếp tại kỳ họp nhằm nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.
Kiểm chứng thực tế bằng việc trở lại nghe ý kiến người dân
Kinh nghiệm thiết thực được rút ra trong hoạt động của HĐND xã Đức Hợp là phải nghe dân để biết vấn đề ở đâu và trở lại với dân để kiểm chứng kết quả. Ngày 12/6/2026, Đảng ủy xã Đức Hợp đã tổ chức hội nghị đối thoại trực tiếp giữa Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã và Chủ tịch UBND xã với người dân. Tại hội nghị, đã có 14 ý kiến, kiến nghị, đề xuất được nêu ra; các nội dung thuộc trách nhiệm của UBND xã và các bộ phận chuyên môn đã được trao đổi, giải trình trực tiếp.
Qua cuộc đối thoại ngày 12/6/2026 và kiểm tra tại cơ sở, Thường trực HĐND xã Đức Hợp nhận thấy có những vấn đề khi nghe báo cáo trên giấy tưởng như đã giải quyết, nhưng khi xuống cơ sở nghe người dân nói thì vẫn còn những việc phải làm tiếp. Từ đó, HĐND xã Đức Hợp xác định đối thoại với dân, chất vấn, giải trình và giám sát không tách rời nhau: một ý kiến của dân là điểm bắt đầu của một câu hỏi tại HĐND xã; câu hỏi đó dẫn đến một cam kết; và cam kết đó phải được kiểm chứng bằng kết quả thực tế thông qua việc trở lại nghe ý kiến người dân.
Quan điểm phát huy vai trò của cử tri, người dân và Ủy ban MTTQ Việt Nam xã trong kiểm chứng kết quả thực hiện cam kết, kiến nghị cũng được triển khai tại các xã Bắc Đông Quan, Như Quỳnh, Đoàn Đào, Ân Thi và Yên Mỹ. Tại xã Bắc Đông Quan và xã Như Quỳnh, đối với những kiến nghị chậm thực hiện hoặc liên quan trực tiếp đến dân sinh, Thường trực HĐND xã yêu cầu công khai kết quả giải quyết tại kỳ họp HĐND, phiên họp Thường trực HĐND hoặc hội nghị tiếp xúc cử tri để người dân giám sát, hạn chế tình trạng kiến nghị chỉ được thực hiện trên báo cáo.
Nhằm nâng cao năng lực chất vấn, giải trình và giải quyết những kiến nghị có tính liên ngành, liên cấp trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tại hội nghị giao ban giữa Thường trực HĐND tỉnh Hưng Yên với các xã, phường vừa qua, Thường trực HĐND các địa phương kiến nghị ,Thường trực HĐND tỉnh tiếp tục tổ chức tập huấn chuyên môn cho đại biểu HĐND cấp xã về kỹ năng phân tích số liệu, khảo sát thực tế, chất vấn, giải trình và tái giám sát; đồng thời, đổi mới phương thức giao ban giữa Thường trực HĐND tỉnh với HĐND các xã, phường.
Bên cạnh việc đề nghị củng cố đội ngũ tham mưu, giúp việc, các địa phương cũng kiến nghị tăng cường cơ chế phối hợp giữa HĐND cấp xã với các sở, ban, ngành của tỉnh trong việc kịp thời trả lời, hướng dẫn xử lý những kiến nghị vượt thẩm quyền cấp xã. Nhất là các vấn đề về đất đai, đầu tư xây dựng, giải phóng mặt bằng, tài chính, tài sản công, cải cách hành chính, an sinh xã hội và giải quyết đơn thư...