Không để quyết định xử phạt “nằm trên giấy’’

Một trong những yêu cầu quan trọng của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính là bảo đảm mọi hành vi vi phạm được phát hiện, xử lý kịp thời, đúng quy định và quyết định xử phạt phải được thực hiện nghiêm minh. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính thời gian qua cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, một số hình thức xử phạt bổ sung như: tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn… chưa được gắn với cơ chế cưỡng chế cụ thể khi người vi phạm không tự nguyện chấp hành. Việc thiếu vắng các biện pháp bảo đảm cưỡng chế thi hành trên thực tế dẫn đến tình trạng quyết định xử phạt khó triển khai hoặc triển khai không triệt để, nhất là đối với các cá nhân, tổ chức cố tình chây ỳ, né tránh nghĩa vụ chấp hành.

Khi quyết định xử phạt vi phạm hành chính không được thực thi nghiêm túc, mục tiêu răn đe, phòng ngừa vi phạm sẽ khó đạt được. Người vi phạm vẫn có thể tiếp tục hoạt động, hưởng lợi từ hành vi sai phạm mà không phải thực hiện nghĩa vụ pháp lý. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến kỷ luật, kỷ cương pháp luật, mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào hiệu quả quản lý nhà nước.

Khắc phục bất cập này, dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai này đã bổ sung các biện pháp cưỡng chế mới, gồm: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.

Việc bổ sung các quy định mới như dự thảo Luật không đơn thuần là mở rộng số lượng biện pháp cưỡng chế, mà là mở rộng khả năng tác động của Nhà nước đối với những trường hợp cố tình không thực hiện nghĩa vụ. Trong đó, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nhằm ngăn chặn trường hợp cá nhân vi phạm hoặc người đứng đầu tổ chức lợi dụng việc xuất cảnh để trốn tránh, trì hoãn nghĩa vụ chấp hành quyết định xử phạt, gây khó khăn cho công tác tổ chức thi hành và thu hồi tiền phạt.

Trong khi đó, niêm phong trụ sở, địa điểm hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhằm tạo cơ chế áp dụng trong trường hợp tổ chức, cá nhân vi phạm không chấp hành biện pháp xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc biện pháp khắc phục hậu quả như buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh.

Việc bổ sung biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước nhằm tạo cơ chế áp dụng trong trường hợp tổ chức, cá nhân vi phạm không chấp hành hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu; buộc phá dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép, qua đó tạo tính răn đe cao, buộc tổ chức, cá nhân phải chấp hành nghiêm túc các quy định pháp luật.

Dự thảo luật quy định yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân không chấp hành hình thức xử phạt tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, đình chỉ hoạt động có thời hạn, biện pháp khắc phục hậu quả trên môi trường điện tử theo quy định của pháp luật. Việc bổ sung biện pháp cưỡng chế này nhằm bảo đảm cưỡng chế đối với tổ chức, cá nhân không chấp hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả trên môi trường điện tử.

Mục tiêu của các biện pháp cưỡng chế không phải tạo thêm áp lực hành chính hay gây khó khăn cho hoạt động hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, mà là bảo đảm quyết định xử phạt được thực hiện đầy đủ, và ngăn chặn vi phạm tiếp diễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Một hệ thống pháp luật chỉ thực sự có sức mạnh khi các quy định được thực thi đến cùng, không có chỗ cho sự chây ỳ, né tránh hay coi thường pháp luật. Việc bổ sung các quy định mới của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) thể hiện sự răn đe đối với các vi phạm hành chính. Tính nghiêm minh của pháp luật không chỉ thể hiện ở việc ban hành quyết định xử phạt, mà quan trọng hơn là bảo đảm quyết định được thực thi trên thực tế. Đó cũng là các biện pháp mạnh để quyết định xử phạt không “nằm trên giấy’’.

Song Hà