Luật hóa các nguyên tắc cốt lõi về tính độc lập, trách nhiệm đối với kết luận giám định
Thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, ĐBQH Nguyễn Thành Trung (TP. Hải Phòng) đề nghị luật hóa tại Điều 201 các nguyên tắc cốt lõi về tính độc lập, xung đột lợi ích và trách nhiệm đối với kết luận giám định. Đại biểu cũng đề nghị làm rõ quyền của bên nhận chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp trong thời gian chờ ghi nhận.
Mở rộng chủ thể giám định đi đôi với kiểm soát chất lượng
Đại biểu Nguyễn Thành Trung đánh giá cao tinh thần cầu thị, nghiêm túc của cơ quan chủ trì và các cơ quan liên quan trong việc tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Luật nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, thúc đẩy khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ.
Qua nghiên cứu dự thảo và báo cáo tiếp thu, giải trình, đại biểu đề xuất 3 vấn đề cần tiếp tục xem xét bổ sung, hoàn thiện.
Về giám định sở hữu trí tuệ tại Điều 201, đại biểu đồng tình với chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh, mở rộng sự tham gia của các tổ chức, cá nhân vào hoạt động giám định. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa cắt giảm điều kiện kinh doanh với giảm nhẹ yêu cầu kiểm soát chất lượng giám định.
“Kết luận giám định là căn cứ quan trọng để xác định hành vi xâm phạm, giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm. Vì vậy, mở rộng chủ thể giám định phải đi đôi với kiểm soát chất lượng, phòng ngừa xung đột lợi ích và xác định rõ trách nhiệm nghề nghiệp”, đại biểu nhấn mạnh.
Mặc dù báo cáo giải trình cho rằng những vấn đề này đã được quy định tại các nghị định, đại biểu đề nghị luật hóa ngay tại Điều 201 những nguyên tắc cốt lõi: bảo đảm tính độc lập, khách quan; trách nhiệm từ chối giám định khi có xung đột lợi ích; nghĩa vụ giải trình về căn cứ, phương pháp chuyên môn; trách nhiệm đối với kết luận giám định không chính xác; cơ chế giám định lại khi có căn cứ nghi ngờ về tính khách quan, độ tin cậy của kết luận. Chính phủ quy định chi tiết cơ chế hậu kiểm và xử lý vi phạm, nhưng không phát sinh thêm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính không cần thiết.
Bảo đảm an toàn cho giao dịch trong thời gian chờ ghi nhận
Về chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp tại Điều 138, đại biểu đồng tình với việc chuyển từ đăng ký hợp đồng chuyển nhượng sang ghi nhận thay đổi trên văn bằng bảo hộ nhằm đơn giản hóa thủ tục.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo cần làm rõ quyền và trách nhiệm của các bên trong khoảng thời gian từ khi ký hợp đồng đến khi được ghi nhận, đặc biệt là trường hợp một quyền được chuyển nhượng nhiều lần hoặc cơ quan có thẩm quyền từ chối ghi nhận.
Đại biểu kiến nghị bổ sung nguyên tắc xử lý trường hợp chuyển nhượng nhiều lần, xác định thứ tự ưu tiên giữa các giao dịch; làm rõ quyền của bên nhận chuyển nhượng trong thời gian chờ ghi nhận. Đồng thời, quy định thời hạn giải quyết hồ sơ và trách nhiệm cập nhật cơ sở dữ liệu về tình trạng pháp lý của văn bằng, bảo đảm minh bạch và an toàn cho các giao dịch.
Về chuyển giao quản lý và quy định chuyển tiếp đối với quyền đối với giống cây trồng, đại biểu đồng tình với việc chuyển đầu mối quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng về Bộ Khoa học và Công nghệ để thống nhất quản lý sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, việc chuyển giao phải bảo đảm liên tục, không làm gián đoạn hoạt động quản lý và giải quyết hồ sơ.
Đại biểu đề nghị hoàn thiện Điều 3 và Điều 187 theo hướng quy định rõ trách nhiệm, thời hạn bàn giao hồ sơ, dữ liệu, kết quả khảo nghiệm; cơ quan tiếp tục giải quyết các hồ sơ đang xử lý và cơ chế công khai tình trạng hồ sơ. Đồng thời, cần bảo lưu quyền và lợi ích hợp pháp đối với các hoạt động chọn tạo, sản xuất, kinh doanh, khai thác giống cây trồng đã được thực hiện hợp pháp trước ngày Luật có hiệu lực; không để việc thay đổi cơ quan quản lý làm phát sinh thủ tục hoặc nghĩa vụ mới cho tổ chức, cá nhân.
Các nguyên tắc về trách nhiệm chuyển giao, kế thừa hồ sơ và bảo đảm quyền lợi của các chủ thể cần được quy định ngay trong Luật; Chính phủ chỉ quy định chi tiết về trình tự, thủ tục và yêu cầu kỹ thuật thực hiện.
Đại biểu Nguyễn Thành Trung đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng: cải cách thủ tục phải đi đôi với bảo đảm an toàn pháp lý; mở rộng quyền phải gắn với trách nhiệm; chuyển giao thẩm quyền phải bảo đảm tính liên tục và kế thừa trong thực thi pháp luật.