Xã Lục Ngạn (TP. Bắc Ninh):Phát triển đa dạng cây ăn quả, mở rộng thị trường tiêu thụ

Cùng với việc nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, địa phương chú trọng xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp, mở rộng hệ thống phân phối, từng bước đưa trái cây đặc trưng đến với nhiều thị trường trong và ngoài nước.

Đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng trái cây

Nhắc đến Lục Ngạn, nhiều người thường nghĩ ngay đến vải thiều – sản phẩm đã góp phần làm nên tên tuổi của vùng đất này. Tuy nhiên, những năm gần đây, bên cạnh cây vải truyền thống, người dân đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển nhiều loại trái cây chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu thị trường và có thời gian thu hoạch khác nhau.

Cam canh nổi bật với màu sắc đẹp, vị ngọt đậm đà; bưởi diễn, bưởi da xanh, bưởi sửu có hương thơm đặc trưng, vị ngọt thanh; cam Lục Ngạn mọng nước, thơm ngon; ổi Thái sần giòn, ngọt mát; táo xanh có vị giòn, ngọt, được người tiêu dùng ưa chuộng. Sự đa dạng về chủng loại không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn tạo lợi thế để địa phương phát triển sản xuất hàng hóa, kéo dài mùa vụ và giảm áp lực tiêu thụ tập trung.

Tại thôn Tam Đồng, gia đình ông Vi Văn Khường có khoảng 3ha cây ăn quả, trong đó chủ yếu là bưởi diễn, bưởi sửu và các loại cam. Gắn bó với nghề trồng cây ăn quả từ năm 2001, ông Khường đã nhiều lần thay đổi cơ cấu cây trồng, từ vải thiều, hồng sang các loại cây có múi theo nhu cầu và hiệu quả kinh tế.

Hiện, gia đình ông có khoảng 500 gốc bưởi, dự kiến năm nay cho sản lượng khoảng 30 tấn. Để nâng cao chất lượng quả, gia đình chú trọng sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật, thường xuyên kiểm tra tình trạng sinh trưởng của cây và chủ động điều tiết nước tưới theo diễn biến thời tiết.

Ông Khường cho biết, bưởi Diễn và bưởi Sửu của gia đình những năm gần đây được khách hàng ưa chuộng. Thông thường, từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11 Âm lịch, các thương lái quen bắt đầu đến tận vườn khảo sát, lựa chọn và thu mua. Để duy trì đầu ra, gia đình thường phân chia sản lượng cho một số đầu mối thu mua lâu năm. Tuy nhiên, người trồng vẫn mong muốn thị trường ổn định hơn, giá bán tốt để bù đắp chi phí chăm sóc, đầu tư và công lao động.

Không chỉ gia đình ông Khường, tại thôn Tân Quang, gia đình ông Nguyễn Đắc Bích cũng đang tập trung chăm sóc vườn cam chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch. Trên diện tích khoảng 11.000m², gia đình phát triển nhiều loại cây ăn quả, trong đó chủ lực là cam Vinh và cam Canh. Từ diện tích vải thiều già cỗi, ông đã chuyển đổi một phần sang trồng cam bằng phương pháp ghép mắt trên gốc bưởi Diễn và một số giống bưởi khác. Mỗi năm, vườn cho thu hoạch hàng chục tấn cam các loại.

Theo ông Bích, thời điểm cam gần chín, việc chăm sóc phải được thực hiện cẩn thận, nhất là duy trì lượng nước tưới phù hợp, bổ sung kali để tăng độ ngọt và thường xuyên kiểm tra, phòng trừ rệp sáp, nhện đỏ. Đây là những đối tượng sâu bệnh có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, mẫu mã quả nếu không được kiểm soát kịp thời.

Đáng chú ý, gia đình ông Bích còn quan tâm đến quy trình sản xuất an toàn. Phân hữu cơ, phân vi sinh được ưu tiên sử dụng nhằm cải tạo đất, tăng sức khỏe cho cây; việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, đúng chủng loại, liều lượng và bảo đảm thời gian cách ly trước thu hoạch. Theo ông Bích, muốn giữ được khách hàng và tiêu thụ sản phẩm lâu dài, người trồng phải đặt chất lượng, an toàn thực phẩm và uy tín lên hàng đầu.

Theo thống kê của UBND xã Lục Ngạn, địa phương hiện có khoảng 650 ha cam, quýt, bưởi, năng suất ước đạt 16 tấn/ha, sản lượng khoảng 10.400 tấn; diện tích táo đạt 535,5 ha, sản lượng ước đạt 8.032 tấn. Ngoài ra, xã còn có các vùng trồng nhãn, na, hồng, chuối và nhiều loại cây ăn quả khác. Tổng doanh thu từ các loại cây ăn quả có múi, táo và một số cây ăn quả chủ lực, đặc trưng đạt quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào thu nhập của người dân địa phương.

Cùng với phát triển diện tích và sản lượng, xã chú trọng hướng dẫn người dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, thực hiện chứng nhận VietGAP đối với cây táo, cam, bưởi; phối hợp với cơ quan chuyên môn rà soát mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn của thị trường.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hình thành chuỗi tiêu thụ ổn định

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lục Ngạn Nguyễn Văn Năng cho biết: địa phương xác định phát triển cây ăn quả không chỉ dừng ở mở rộng diện tích, nâng cao sản lượng mà phải gắn chặt với nhu cầu thị trường, chất lượng sản phẩm và hiệu quả tiêu thụ. Xã Lục Ngạn có lợi thế về điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất lâu năm và danh tiếng của vùng trái cây đặc sản. Từ nền tảng vải thiều đã được người tiêu dùng trong nước và quốc tế biết đến, địa phương đang từng bước xây dựng hình ảnh vùng cây ăn quả đa dạng, với nhiều sản phẩm có chất lượng và giá trị kinh tế cao.

Theo ông Nguyễn Văn Năng cam canh, cam vinh, bưởi diễn, bưởi da xanh, bưởi sửu, ổi Thái sần, táo xanh cùng nhiều loại trái cây khác đang góp phần làm phong phú sản phẩm nông nghiệp của địa phương. Đây là lợi thế để Lục Ngạn phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa, tạo nguồn cung liên tục trong năm, đồng thời mở rộng các hoạt động du lịch trải nghiệm gắn với vườn cây ăn quả.

Để khai thác tốt lợi thế này, xã đã xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại năm 2026, tập trung quảng bá sản phẩm, kết nối cung cầu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh các kênh truyền thống như thương lái, chợ đầu mối, địa phương khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp, nhà vườn tham gia hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến như TikTok Shop, Shopee. Hoạt động livestream tại vườn, quảng bá sản phẩm thông qua các nhà sáng tạo nội dung cũng được chú trọng nhằm tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng.

Theo kế hoạch, năm 2026, xã Lục Ngạn bố trí 1,1 tỷ đồng từ nguồn kinh phí xúc tiến thương mại để triển khai các hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm; lựa chọn doanh nghiệp, hợp tác xã và sản phẩm tiêu biểu tham gia hội chợ, triển lãm, hội nghị kết nối cung cầu trong và ngoài nước. Đáng chú ý, địa phương dự kiến tổ chức đoàn khảo sát tại một số siêu thị, chợ đầu mối lớn ở miền Nam để tìm hiểu nhu cầu tiêu thụ, tiêu chuẩn chất lượng, quy cách đóng gói, phương thức phân phối và khả năng kết nối với các nhà cung cấp.

Để nâng cao hiệu quả các hoạt động này, xã Lục Ngạn mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của các cơ quan chuyên môn trong dự báo thị trường, cập nhật nhu cầu tiêu dùng, tiêu chuẩn chất lượng và quy định nhập khẩu tại các thị trường trong nước, quốc tế. Đây là cơ sở giúp người dân, hợp tác xã chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, lựa chọn giống cây trồng và quy trình canh tác phù hợp.

Địa phương cũng đề xuất các doanh nghiệp, hệ thống siêu thị, nhà phân phối, đơn vị chế biến và nhà nhập khẩu tăng cường khảo sát vùng nguyên liệu, kết nối trực tiếp với nhà vườn, hợp tác xã; nghiên cứu ký kết hợp đồng bao tiêu, hợp tác thu mua dài hạn, hạn chế tình trạng tiêu thụ phụ thuộc vào thương lái và biến động giá cả theo mùa vụ. Cùng với đó, cần quan tâm đầu tư hệ thống sơ chế, bảo quản, chế biến và logistics nông sản; hỗ trợ người dân tiêu chuẩn hóa sản phẩm, xây dựng thương hiệu và phát triển các kênh bán hàng số.

Xã Lục Ngạn cam kết tiếp tục đồng hành với người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; chủ động phối hợp tháo gỡ khó khăn trong phạm vi thẩm quyền, thúc đẩy phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động liên kết sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ trái cây.

Từ lợi thế của vùng chuyên canh cây ăn quả truyền thống, cùng hướng đi đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường, Lục Ngạn đang từng bước chuyển từ sản xuất nông sản theo mùa vụ sang phát triển hàng hóa có chất lượng, thương hiệu và chuỗi tiêu thụ ổn định. Đây cũng là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị trái cây, tạo sinh kế bền vững và tăng thu nhập cho người nông dân.

H. Nga