HĐND tỉnh Lâm Đồng nâng cao chất lượng xử lý đơn thư, giám sát việc giải quyết khiếu nại tố cáoBài 1: Quá thời hạn giải quyết tự động đưa vào danh mục giám sát
Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số, giám sát của HĐND đối với việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh ngày càng giữ vai trò quan trọng. Thực tiễn ở Lâm Đồng cho thấy, cần thể chế hóa cơ chế "giám sát có điều kiện kích hoạt": quá thời hạn giải quyết theo quy định cơ quan có thẩm quyền không có văn bản thông tin kết quả, hoặc kết quả giải quyết chưa bảo đảm, vụ việc được tự động đưa vào danh mục kiến nghị xử lý trách nhiệm hoặc khảo sát, giám sát theo quy định.
Không phải chuyển đơn là xong
Những năm qua, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, phối hợp của UBND tỉnh và các cơ quan liên quan, công tác xử lý đơn và khảo sát, giám sát việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của tổ chức, cá nhân của các cơ quan HĐND tỉnh Lâm Đồng đã đạt được những kết quả quan trọng.
HĐND tỉnh, Thường trực HĐND, các Ban HĐND tỉnh đã chủ động xây dựng chương trình giám sát, lựa chọn các chuyên đề phù hợp với thực tiễn, tập trung vào những vấn đề bức xúc, nổi cộm, được cử tri và dư luận xã hội quan tâm. Ban Pháp chế HĐND tỉnh đã chủ động lựa chọn các vụ việc phức tạp, kéo dài, có nhiều công dân kiến nghị hoặc liên quan đến quyền lợi của nhiều người dân để tổ chức khảo sát, làm việc trực tiếp với các cơ quan, đơn vị liên quan. Trong 9 tháng năm 2026 đã tổ chức giám sát, khảo sát, làm việc đối với các vụ việc cụ thể của 8 công dân. Trong tháng 8 và tháng 9/2026, đã khảo sát một số kiến nghị của cử tri chưa được giải quyết dứt điểm và kết quả giải quyết đơn thư của công dân tại một số xã, phường; nhiều tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý nhà nước đã được phát hiện và kiến nghị khắc phục kịp thời.
Công tác theo dõi, đôn đốc kết quả giải quyết đơn và thực hiện kiến nghị sau giám sát được quan tâm hơn. Thường trực HĐND tỉnh đã ban hành Văn bản số 563/HĐND-DNTT ngày 12/6/2026 đề nghị các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền thông tin tiến độ, kết quả xử lý đơn thư của công dân. Đối với các vụ việc đang được xem xét, Thường trực HĐND tỉnh vừa trả lời, hướng dẫn công dân theo dõi kết quả, vừa chỉ đạo cơ quan tham mưu chủ động cập nhật thông tin; trường hợp việc giải quyết chưa bảo đảm chỉ đạo các cơ quan HĐND tỉnh tiến hành khảo sát, giám sát theo quy định. Cách làm này hình thành một cơ chế "giám sát có điều kiện kích hoạt", gắn kết khâu chuyển đơn với khâu giám sát, hạn chế tình trạng "chuyển đơn là xong".
Thể chế hóa cơ chế "giám sát có điều kiện kích hoạt"
Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn ở Lâm Đồng cho thấy, đơn kiến nghị, phản ánh chiếm trên 50% và lĩnh vực hành chính, đất đai chiếm gần một nửa số đơn gửi đến Thường trực HĐND tỉnh, Ban Pháp chế HĐND tỉnh; khối lượng đơn có xu hướng tăng; việc thông tin phản hồi kết quả giải quyết từ cơ quan có thẩm quyền chưa đầy đủ, kịp thời; hoạt động khảo sát, giám sát có vụ việc còn thiên về xem xét hồ sơ; cơ sở dữ liệu dùng chung chưa được hình thành.
Thực tế trên đặt ra yêu cầu trước hết cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, quy trình xử lý đơn và khảo sát, giám sát. Theo đó, xây dựng và ban hành quy trình xử lý đơn thư nội bộ thống nhất, cụ thể hóa các quy định của Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15 và Thông tư số 05/2021/TT-TTCP. Quy trình cần quy định rõ trách nhiệm của Văn phòng (đầu mối tiếp nhận), Thường trực HĐND, các Ban HĐND và đại biểu trong từng khâu: tiếp nhận, phân loại, xử lý, chuyển đơn, theo dõi, đôn đốc và giám sát, khảo sát. Áp dụng thống nhất tiêu chí phân loại đơn theo Điều 13 Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15; xây dựng sổ tay hướng dẫn phân loại và xác định thẩm quyền giải quyết cho cán bộ, công chức làm công tác tham mưu, giúp việc.
.jpg)
Cùng với đó, xây dựng bộ tiêu chí phân loại và mẫu biểu thống kê thống nhất theo loại đơn, lĩnh vực, thẩm quyền giải quyết, mức độ phức tạp và kết quả xử lý, bảo đảm số liệu giữa các tiêu chí khớp đúng và có thể đối chiếu giữa Đoàn ĐBQH, Thường trực HĐND và các Ban HĐND tỉnh. Phân công rõ cơ quan, đơn vị chủ trì, phối hợp trong xử lý từng loại đơn, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót.
Chẳng hạn, đơn thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh, Thường trực HĐND tỉnh chuyển đến Chủ tịch UBND tỉnh hoặc cơ quan chuyên môn có thẩm quyền; đơn thuộc thẩm quyền của cơ quan Trung ương thì phối hợp với Đoàn ĐBQH tỉnh để chuyển đến cơ quan có thẩm quyền theo quy định; đơn thuộc thẩm quyền cấp xã thì chuyển đến UBND cấp xã và đồng thời thông tin cho Thường trực HĐND cấp xã để phối hợp theo dõi.
Chuẩn hóa quy trình khảo sát, giám sát từ khâu tiếp nhận thông tin, nghiên cứu hồ sơ, khảo sát thực địa, làm việc với cơ quan có thẩm quyền đến theo dõi kết quả thực hiện kiến nghị sau giám sát, khảo sát đến cùng. Quy định cụ thể về trình tự, thủ tục, hồ sơ, mẫu biểu, thời hạn từng bước. Đặc biệt, cần thể chế hóa cơ chế "giám sát có điều kiện kích hoạt" để từng bước được hình thành quy trình thống nhất: quá thời hạn giải quyết theo quy định nếu cơ quan có thẩm quyền không có văn bản thông tin kết quả, hoặc kết quả giải quyết chưa bảo đảm, vụ việc được tự động đưa vào danh mục kiến nghị trách nhiệm và khảo sát, giám sát của Thường trực HĐND hoặc Ban Pháp chế HĐND tỉnh theo quy định pháp luật.