Bảo đảm sự đồng ý tự nguyện, lựa chọn gia đình phù hợp với từng trẻ

Bảo đảm sự đồng ý tự nguyện từ hiểu biết đầy đủ

Tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Nuôi con nuôi, ĐBQH Cil Bri quan tâm đến việc cha mẹ và trẻ em có hiểu rõ quyết định của mình, tiếp cận được thủ tục và được bảo vệ sau khi giao nhận con nuôi hay không, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lâm Đồng.

Góp ý Điều 20 dự thảo Luật, đại biểu đồng tình với yêu cầu tư vấn đầy đủ về hệ quả pháp lý, bảo đảm sự tự nguyện và xem xét nguyện vọng của trẻ phù hợp với độ tuổi, mức độ trưởng thành. Tuy nhiên, việc tư vấn cần gắn với khả năng hiểu thực tế của người được lấy ý kiến.

Theo đại biểu, tại một số buôn, làng, cha mẹ và trẻ em thường sử dụng tiếng dân tộc trong sinh hoạt. Nếu chỉ giải thích bằng tiếng Việt hành chính rồi lấy chữ ký, người dân có thể chưa phân biệt rõ việc cho con làm con nuôi với việc nhờ người khác chăm sóc tạm thời, nhất là khi gia đình gặp khó khăn.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 3 Điều 20 nguyên tắc tư vấn, giải thích và lấy ý kiến phải được thực hiện bằng ngôn ngữ, phương thức mà người được lấy ý kiến có thể hiểu; phù hợp với độ tuổi, mức độ trưởng thành của trẻ; có hỗ trợ ngôn ngữ, tâm lý khi cần thiết.

Đại biểu nhấn mạnh, đây là điều kiện cốt lõi của sự đồng ý tự nguyện, cần được quy định ngay trong Luật; cách thức thực hiện cụ thể có thể giao Chính phủ quy định.

Đồng thời, tại Điều 24, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm huy động người hỗ trợ khách quan, bảo đảm giữ bí mật, không có xung đột lợi ích; không để gia đình phải tự tìm người phiên dịch và tự lo chi phí.

Lựa chọn gia đình phù hợp, bảo vệ trẻ sau giao nhận

Đối với khoản 3 Điều 21 dự thảo Luật, đại biểu Cil Bri cho biết, dự thảo đã bổ sung các yếu tố văn hóa, dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ và nhu cầu đặc thù của trẻ. Đại biểu đề nghị việc đánh giá phải gắn nhu cầu cụ thể của từng trẻ với khả năng đáp ứng của gia đình nhận nuôi, nhất là trong việc hỗ trợ trẻ thích nghi về ngôn ngữ, văn hóa, sức khỏe và duy trì mối liên hệ phù hợp với người thân.

Đại biểu làm rõ, đề xuất này không nhằm đặt ra điều kiện trẻ chỉ được nhận nuôi bởi gia đình cùng dân tộc, mà hướng tới lựa chọn gia đình đáp ứng tốt nhất lợi ích của trẻ, đồng thời giúp cha mẹ nuôi chuẩn bị đầy đủ cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng.

Liên quan đến Điều 7, đại biểu đồng tình với yêu cầu lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi, song lưu ý việc lưu trữ lâu dài chưa đủ nếu thông tin thiếu hoặc sai. Theo đó, cần làm rõ trách nhiệm bảo đảm hồ sơ đầy đủ, trung thực, có thể truy xuất; thông tin chưa được xác minh phải ghi nhận đúng tình trạng, không suy đoán để hoàn thiện hồ sơ.

Khi quy định chi tiết, cần xác định rõ đầu mối hướng dẫn con nuôi tìm hiểu nguồn gốc, đồng thời bảo vệ bí mật đời tư của những người liên quan... “Hồ sơ được lập hôm nay có thể là con đường để một người tìm lại nguồn cội nhiều năm sau”, đại biểu nhấn mạnh.

Góp ý Điều 8, đại biểu Cil Bri đề nghị khi hướng dẫn thi hành cần xác định rõ trách nhiệm của cơ quan giải quyết trong việc chủ động khai thác, phối hợp xác minh dữ liệu; không yêu cầu người dân nộp lại những giấy tờ đã có và có thể khai thác trên môi trường điện tử.

Trường hợp dữ liệu chưa đồng bộ, cần có cách thức phối hợp xử lý, tránh để người dân vùng khó khăn phải đi lại nhiều lần. Cùng với dịch vụ công trực tuyến, cần duy trì hình thức tiếp nhận, hướng dẫn trực tiếp đối với người chưa có điều kiện sử dụng công nghệ.

Về Điều 22 và Điều 24, đại biểu đồng tình với việc theo dõi, đánh giá nhằm hỗ trợ, bảo vệ trẻ sau giao nhận con nuôi. Đồng thời, đề nghị quy định rõ đầu mối tiếp nhận phản ánh khi trẻ khó hòa nhập hoặc có dấu hiệu bị xâm hại; trách nhiệm phối hợp giữa cấp xã, nhà trường và người làm công tác xã hội để kịp thời kết nối hỗ trợ tâm lý, y tế, giáo dục.

Đại biểu lưu ý, việc hỗ trợ phải được thực hiện kín đáo, bảo vệ đời tư, tránh để trẻ bị kỳ thị vì là con nuôi.

Nhấn mạnh mỗi trẻ em đều cần một mái ấm an toàn và bền vững, ĐBQH Cil Bri cho rằng, sự đồng ý phải bắt đầu từ hiểu biết đầy đủ; gia đình nhận nuôi cần được lựa chọn theo nhu cầu của từng trẻ; thông tin về nguồn gốc phải được gìn giữ trung thực và thủ tục thuận lợi phải đi cùng trách nhiệm hỗ trợ rõ ràng... “Trao trẻ cho một gia đình mới cũng là lúc trách nhiệm đồng hành cần được tiếp nối”, đại biểu nhấn mạnh.

Diệp Anh