Thái Lan siết kiểm soát nhập khẩu và xử lý rác thải điện tử
Thái Lan triển khai chiến dịch kiểm tra các cơ sở xử lý, tái chế chất thải, tập trung trước mắt vào 5 tỉnh có mật độ nhà máy cao. Cùng với tăng cường kiểm soát nhập khẩu, nước này đang rà soát pháp luật nhằm nâng mức xử phạt và ngăn chặn tình trạng tái phạm, hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường.
Ngày 1/11, Bộ trưởng Công nghiệp Thái Lan Warawut Silpa-archa chủ trì lễ phát động chiến dịch kiểm tra, giám sát và thực thi pháp luật đối với các cơ sở phân loại, xử lý và tái chế chất thải công nghiệp. Theo kế hoạch được công bố tại lễ phát động, hoạt động kiểm tra thực địa bắt đầu từ ngày 2/11, với sự tham gia của 50 tổ công tác. Bộ trưởng yêu cầu các lực lượng phối hợp chặt chẽ, xử lý vi phạm theo thẩm quyền và theo dõi việc chấp hành sau kiểm tra.
Thái Lan hiện có 3.049 cơ sở công nghiệp thuộc nhóm xử lý và tái chế chất thải. Trong đó, hơn 1.500 cơ sở tập trung tại Chonburi, Rayong, Chachoengsao, Prachinburi và Samut Prakan. Đây là những địa bàn được ưu tiên trong giai đoạn đầu của chiến dịch.
Các cuộc kiểm tra tập trung vào cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao, từng bị người dân phản ánh hoặc đã nhận yêu cầu khắc phục nhưng chưa thực hiện. Lực lượng tham gia gồm các đơn vị thuộc Bộ Công nghiệp, cơ quan tài nguyên và môi trường cấp tỉnh, chính quyền địa phương, quân đội và cảnh sát. Theo ông Warawut, việc liên tục xin gia hạn khắc phục sẽ được xem xét chặt chẽ hơn; cơ sở không chấp hành có thể bị đình chỉ hoặc đóng cửa theo quy định.
Chiến dịch nằm trong khuôn khổ hoạt động của Ủy ban Giải quyết vấn đề rác thải điện tử, do Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Thương mại Suphajee Suthumpun đứng đầu. Cơ chế phối hợp được tổ chức theo ba hướng: kiểm tra và xử lý vi phạm; kiểm soát xuất nhập khẩu; rà soát, hoàn thiện pháp luật.
Trong đó, nhóm thực thi có hai bộ phận: Bộ Công nghiệp phụ trách kiểm tra các nhà máy có nguy cơ cao; Bộ Tài nguyên và Môi trường tiếp nhận, xác minh phản ánh của người dân và xử lý các điểm ô nhiễm. Cơ quan hải quan và thương mại phụ trách rà soát biện pháp kiểm soát hàng hóa, còn nhóm pháp lý nghiên cứu tăng hiệu quả răn đe của các chế tài.
Theo Bộ trưởng Warawut Silpa-archa, dù Thái Lan cấm nhập khẩu rác thải điện tử từ năm 2020, hoạt động nhập lậu vẫn tiếp diễn. Một vấn đề nổi lên gần đây là các lô phế liệu ô tô nghiền, ép kiện có lẫn dây điện và linh kiện thuộc diện kiểm soát. Nhà chức trách đang xem xét tiêu chí về tỷ lệ vật liệu lẫn trong phế liệu theo chuẩn quốc tế, đồng thời tăng khả năng xác minh nguồn gốc và cơ sở tiếp nhận hàng hóa.
Đối với các nhà máy vi phạm, Cục Nhà máy công nghiệp Thái Lan đã áp dụng biện pháp theo Điều 37 và Điều 39 của Luật Nhà máy, đồng thời tiến hành các thủ tục dân sự và xem xét xử lý hình sự. Bộ Công nghiệp cũng đang thúc đẩy sửa đổi luật nhằm tăng mức phạt và siết trách nhiệm của cơ sở sản xuất, xử lý chất thải.
Một hướng được đề xuất là phối hợp với Văn phòng Chống rửa tiền Thái Lan (AMLO), bổ sung các hành vi phạm tội về môi trường vào nhóm tội phạm nguồn của tội rửa tiền. Nếu được thông qua, cơ chế này sẽ tạo thêm cơ sở pháp lý để truy xét dòng tiền và xử lý tài sản liên quan đến hoạt động vi phạm.
Theo thông tin công bố ngày 1/11, kế hoạch kiểm tra sẽ được mở rộng trên cả nước. Hai nhóm địa bàn ưu tiên, gồm 10 tỉnh, được yêu cầu hoàn thành kiểm tra trong tháng 11; Bangkok và các tỉnh còn lại dự kiến hoàn tất trong tháng 12/2026. Nội dung kiểm tra bao quát quá trình tiếp nhận, vận chuyển, lưu giữ và xử lý chất thải, cùng các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm tại nhà máy.