Người dân phải được thụ hưởng thành quả phát triển ngay trong quá trình tăng trưởng

Khơi thông dòng vốn, phát huy các động lực tăng trưởng

Đánh giá kết quả phát triển kinh tế - xã hội 9 tháng năm 2026, ĐBQH Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, trong bối cảnh thế giới có nhiều bất ổn, xung đột địa chính trị leo thang, khủng hoảng năng lượng kéo dài, giá dầu, lạm phát và lãi suất thị trường vẫn neo ở mức cao, những kết quả đạt được có ý nghĩa rất quan trọng.

Theo đại biểu, một trong những nguyên nhân quan trọng là Quốc hội đã đồng hành cùng Chính phủ, nhanh chóng thể chế hóa các nghị quyết của Bộ Chính trị, góp phần khơi thông nguồn lực, kiến tạo phát triển, tháo gỡ các dự án tồn đọng lâu năm. Đặc biệt, tiềm năng, lợi thế của 34 địa phương đã được phát huy; các đầu tàu kinh tế, thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục giữ đà tăng trưởng cao, trong khi nhiều địa phương miền núi và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long cũng đạt kết quả tích cực.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 10% trong những năm tiếp theo, đại biểu Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh yêu cầu kiên trì thực hiện ba đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời phát huy tối đa ba động lực tăng trưởng truyền thống là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu.

Đại biểu cũng lưu ý cần có chương trình, kế hoạch cụ thể để triển khai những động lực tăng trưởng mới đã được Quốc hội thể chế hóa, như khu kinh tế đặc biệt, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, khu phi thuế quan, trung tâm logistics tổng hợp và công nghiệp văn hóa.

Một vấn đề có ý nghĩa quyết định khác là cấu trúc vốn của nền kinh tế. Theo đại biểu, giai đoạn 2026 - 2030 cần nguồn vốn đầu tư xã hội rất lớn, khoảng 38 triệu tỷ đồng, gấp 2 lần giai đoạn trước. Do vậy, cần cân đối thời hạn, tính chất nguồn vốn và phương thức sử dụng vốn, bảo đảm đáp ứng nhu cầu đầu tư nhưng không làm tổn thương ổn định kinh tế vĩ mô.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng đề nghị tái cấu trúc thị trường tài chính để thị trường chứng khoán sớm trở thành kênh chủ lực cung ứng vốn cho nền kinh tế; đồng thời sớm tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước nhằm nâng cao năng lực tài chính, huy động vốn và mở rộng tín dụng có định hướng. Cùng với đó, cần xem xét tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại để tạo nguồn lực kéo giảm lãi suất.

Cũng đặt trọng tâm vào bài toán vốn, nhưng từ góc độ khả năng tiếp cận của doanh nghiệp, ĐBQH Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cho rằng, trong khi nhu cầu đầu tư hạ tầng, công trình rất lớn, cần bảo đảm doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận được nguồn vốn với lãi suất phù hợp để duy trì sản xuất, kinh doanh và mở rộng đầu tư.

Đại biểu đề nghị coi giảm lãi suất cho vay thực tế là một trong những trọng tâm điều hành của Chính phủ. Muốn vậy, cần phối hợp điều tiết thanh khoản, giảm chi phí vốn, chi phí hoạt động của ngân hàng; minh bạch lãi suất vay ưu đãi và các khoản phí để doanh nghiệp thực sự giảm được gánh nặng vay vốn.

Cùng với đó là đổi mới bảo lãnh tín dụng, cho vay theo dòng tiền, đơn hàng và chuỗi cung ứng; nghiên cứu hỗ trợ lãi suất có mục tiêu, thời hạn và nguồn lực rõ ràng. Đối với doanh nghiệp gặp khó khăn tạm thời nhưng có phương án phục hồi sản xuất khả thi, cần cơ cấu lại thời hạn trả nợ; xem xét khoanh nợ trong những trường hợp đủ điều kiện và được kiểm soát chặt chẽ.

Tuy nhiên, đại biểu cũng ưu ý, hạ lãi suất phải đi cùng với bảo đảm an toàn hệ thống, ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Đồng thời, cần phát triển các nguồn huy động dài hạn và thị trường vốn để đáp ứng nhu cầu đầu tư lớn, giảm sức ép lên tín dụng ngân hàng. Từ đó, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị Chính phủ xây dựng phương án vốn cho năm 2027 và các năm tiếp theo, làm rõ nhu cầu vốn, nguồn huy động, kỳ hạn, định hướng phân bổ và kết quả dự kiến từ việc sử dụng nguồn vốn.

Chuyển hóa nguồn lực thành năng suất và giá trị thực chất

Nếu nguồn vốn là điều kiện cần cho tăng trưởng thì hiệu quả sử dụng vốn và khả năng chuyển hóa nguồn lực thành năng lực sản xuất mới là những yếu tố được ĐBQH Lê Văn Thế (Ninh Bình) đặc biệt nhấn mạnh.

Dẫn chứng kết quả tăng trưởng 9 tháng năm 2026 đạt 9,01% trên cả nước và 11,31% tại tỉnh Ninh Bình, đại biểu cho rằng, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027, điều quan trọng không chỉ là huy động thêm vốn mà phải chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng và lợi ích cho người dân, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo phương án dự toán Chính phủ trình Quốc hội, chi đầu tư phát triển năm 2027 dự kiến khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, tăng gần 57% so với dự toán năm 2026. Cùng với vốn tín dụng, đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài, đây là nguồn lực lớn cho tăng trưởng.

Đại biểu ghi nhận Chính phủ đã xác định chuyển trọng tâm đánh giá đầu tư từ tỷ lệ giải ngân sang công trình đưa vào khai thác và năng lực sản xuất mới. Tuy nhiên, cần cụ thể hóa việc đánh giá hiệu quả sau đầu tư theo từng loại dự án, kể cả tác động đến việc làm và đời sống Nhân dân.

Đối với đầu tư nước ngoài, cần quan tâm mức độ tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam, chuyển giao công nghệ và chất lượng việc làm. Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, cần đánh giá kết quả nghiên cứu được ứng dụng, thương mại hóa và đóng góp thực tế cho năng suất.

Một điểm nghẽn khác được đại biểu chỉ rõ là chi phí thời gian của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ chịu chi phí của đồng vốn mà còn chịu chi phí của thời gian. Nếu lãi suất là chi phí nhìn thấy thì thời gian chờ quy hoạch, thủ tục đất đai, đầu tư, xây dựng và phối hợp giữa các cơ quan cũng là chi phí thực. Có trường hợp từng thủ tục đều được giải quyết đúng hạn nhưng toàn bộ quy trình vẫn kéo dài do phải chờ đợi giữa các cơ quan. Khi đó, vốn chậm đi vào sản xuất, làm giảm hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp.

Do vậy, đại biểu Lê Văn Thế đề nghị rút ngắn những khoảng chờ không cần thiết thuộc trách nhiệm của cơ quan nhà nước, nhưng không đánh đổi việc tuân thủ pháp luật, chất lượng công trình, môi trường và quyền lợi hợp pháp của người dân, nhất là trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Để nâng cao hiệu quả chuyển hóa nguồn lực, đại biểu kiến nghị cụ thể hóa các chỉ số về năng suất, năng lực sản xuất mới, giá trị gia tăng, mức độ tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước và kết quả thương mại hóa khoa học, công nghệ trong công tác theo dõi, điều hành năm 2027.

Cùng với đó, điều hành đồng bộ chính sách tiền tệ và tài khóa, tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay phù hợp với yêu cầu kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và an toàn hệ thống. Triển khai theo dõi tổng thời gian giải quyết các quy trình liên thông về đầu tư, đất đai, xây dựng; xác định rõ trách nhiệm phối hợp, khắc phục tình trạng phải bổ sung hồ sơ nhiều lần...

Bên cạnh đó, đại biểu Trịnh Xuân An cũng đặt yêu cầu tăng trưởng trong mối quan hệ với đời sống người dân, và lưu ý tăng trưởng hai con số không thể chỉ được nhìn nhận qua tốc độ mở rộng quy mô GDP mà phải gắn với đổi mới căn bản phương thức phát triển, để nền kinh tế mạnh lên, thực chất và bền vững hơn.

Bởi, theo đại biểu, đằng sau những con số tăng trưởng, điều người dân quan tâm là sau khi trang trải cuộc sống còn tích lũy được bao nhiêu; doanh nghiệp quan tâm sau khi trả chi phí lãi vay còn nguồn lực nào để đầu tư công nghệ, nâng cao năng suất và phát triển lớn mạnh. Nếu những khả năng này còn hạn chế, phải làm rõ điểm nghẽn đang cản trở thành quả tăng trưởng lan tỏa đến từng gia đình, từng doanh nghiệp.

Đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị, Chính phủ cần đánh giá chất lượng tăng trưởng bằng thu nhập thực, việc làm bền vững, khả năng tích lũy của người dân và năng lực tái đầu tư của doanh nghiệp trong nước. Tập trung kiểm soát giá hàng thiết yếu, giảm gánh nặng nhà ở, giáo dục, y tế; giảm chi phí kinh doanh, thúc đẩy liên kết để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

"Chúng ta không thể đòi hỏi mọi khoản đầu tư đều mang lại thành quả ngay lập tức nhưng người dân phải được thụ hưởng thành quả phát triển ngay trong quá trình tăng trưởng. Đó vừa là mục đích, vừa là cơ sở tạo sức mua, niềm tin và động lực để nền kinh tế tiếp tục phát triển bền vững”, đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh.

Thanh Hải