Lai Châu hướng tới nền nông nghiệp xanh, sinh thái và chuyển đổi số

Nhiều kết quả thiết thực từ nghiên cứu đến sản xuất

Là tỉnh miền núi biên giới, địa hình chia cắt, độ dốc lớn, dân cư phân tán, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, Lai Châu xác định đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là giải pháp quan trọng để khai thác tiềm năng, lợi thế, nâng cao giá trị sản phẩm và thúc đẩy phát triển bền vững.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Lai Châu cho biết, giai đoạn 2021-2026, công tác khoa học công nghệ của tỉnh nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh. Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo động lực thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào thực tiễn.

Trong giai đoạn này, UBND tỉnh đã phê duyệt và quản lý 26 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh thuộc lĩnh vực nông nghiệp, phối hợp quản lý 5 nhiệm vụ cấp quốc gia. Sở Khoa học và Công nghệ chủ động kết nối với các viện nghiên cứu, học viện, trường đại học uy tín để triển khai các đề tài, dự án phù hợp với điều kiện địa phương.

Nhiều kết quả nghiên cứu đã được ứng dụng hiệu quả vào sản xuất như: Làm chủ quy trình nhân giống, canh tác Sâm Lai Châu, Bảy lá một hoa, Sơn tra; phục tráng thành công hai giống lúa đặc sản Khẩu Lương Phửng và nếp Tan Pỏm; nghiên cứu quy trình GACP-WHO trên cây quế, ớt Trung đoàn Mường Tè; xây dựng mô hình sản xuất chuối Phong Thổ theo tiêu chuẩn VietGAP.

Công tác chuyển giao tiến bộ kỹ thuật được chú trọng với 85 mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, tổng diện tích 280 ha; 80 quy trình kỹ thuật được chuyển giao cho 2.766 lượt người dân...

Thông qua chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 09/2019/NQ-HĐND, tỉnh cũng đã hỗ trợ đổi mới 6 dây chuyền công nghệ chế biến chè chất lượng cao với tổng kinh phí gần 2,84 tỷ đồng triệu đồng và 3 mô hình ứng dụng khoa học công nghệ hình thành từ kết quả nghiên cứu với kinh phí 1,5 tỷ đồng.

Cùng với đó, giai đoạn 2021-2026, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp 124 văn bằng bảo hộ nhãn hiệu, gồm 1 chỉ dẫn địa lý “Chè Lai Châu”, 3 nhãn hiệu tập thể, 17 nhãn hiệu chứng nhận và 104 nhãn hiệu thông thường; đồng thời cấp 1 kiểu dáng công nghiệp và 3 sáng chế, giải pháp hữu ích. Tỉnh hỗ trợ kinh phí đăng ký bảo hộ 17 nhãn hiệu nông sản đặc sản với tổng số tiền 245 triệu đồng.

Nhờ chú trọng bảo hộ nhãn hiệu và nâng cao chất lượng, giá trị bán ra thị trường của một số sản phẩm như: chè Lai Châu, miến dong Bình Lư, chuối Phong Thổ, chanh leo Lai Châu, gạo nếp Tan Pỏm, gạo Khẩu Lương Phửng, ớt Trung đoàn tăng từ 20-30% so với trước khi được xây dựng nhãn hiệu.

Việc áp dụng quy trình sản xuất an toàn cũng được mở rộng. Toàn tỉnh có 613 ha cây trồng được chứng nhận sản xuất theo các tiêu chuẩn bảo đảm an toàn thực phẩm, trong đó diện tích chè 458,12 ha, cây ăn quả 29,2 ha, lúa 84 ha, rau 25,8 ha và Sâm 15,9 ha. Diện tích được chứng nhận VietGAP đạt 247,9 ha; RA đạt 299,88 ha; hữu cơ đạt 51,34 ha và GACP đạt 13,9 ha cây sâm. Các giống lúa, ngô mới có năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu tốt cũng được đưa vào sản xuất, góp phần đa dạng hóa cơ cấu giống, nâng cao hiệu quả canh tác.

Đổi mới công nghệ, thúc đẩy nông nghiệp phát triển bền vững

Cùng với nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, tỉnh cũng đang từng bước chuyển hướng sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, thân thiện với môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Các tiến bộ kỹ thuật về tưới nước tiết kiệm, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) được quan tâm ứng dụng. Đến nay, toàn tỉnh có 35,18 ha áp dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm.

Đặc biệt, Lai Châu đã triển khai 12 dự án, mô hình sản xuất nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, phát thải thấp với tổng quy mô 46,7 ha. Các mô hình tập trung vào sản xuất lúa, chè, cây ăn quả theo hướng hữu cơ; quản lý dịch hại tổng hợp; sản xuất lúa giảm phát thải bằng phương pháp tưới ngập khô xen kẽ (AWD), kết hợp sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất, nước, giảm chi phí đầu vào và hạn chế tác động đến môi trường.

Giai đoạn 2026-2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường Lai Châu xác định tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn. Các nhiệm vụ khoa học công nghệ được định hướng theo hướng giải quyết những bài toán cụ thể của sản xuất và đời sống, xác định rõ đơn vị tiếp nhận, ứng dụng ngay từ khâu phê duyệt, bảo đảm khả năng triển khai và nhân rộng kết quả.

Tỉnh ưu tiên nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật đối với các sản phẩm có tiềm năng, lợi thế như Sâm Lai Châu, Bảy lá một hoa, macca, giổi, quế, chè, lê, đào, chuối Phong Thổ, chanh leo, ớt Trung đoàn Mường Tè, lúa Khẩu Lương Phửng và nếp Tan Pỏm. Trong đó, chú trọng hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, xây dựng nhãn hiệu, xác lập quyền sở hữu trí tuệ và phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý và tiêu thụ nông sản; góp phần minh bạch thông tin, kết nối người sản xuất với doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường, từng bước hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững.

Ngành cũng định hướng ứng dụng công nghệ tái chế, xử lý phụ phẩm cây trồng, phụ phẩm trong sơ chế, chế biến nông, lâm sản; nghiên cứu sản xuất phân bón từ phụ phẩm nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học và chế phẩm phục hồi độ phì đất. Đồng thời, khuyến khích áp dụng các quy trình VietGAP, hữu cơ, RA, SRI, IPM, IPHM và biện pháp canh tác bền vững trên đất dốc.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Lai Châu sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân.

Tỉnh kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ quan tâm hỗ trợ các nhiệm vụ có tính ứng dụng thực tiễn; đồng thời tăng cường hướng dẫn xác lập, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và truy xuất nguồn gốc cho nông sản chủ lực.

Lam Ngọc