Khơi thông nguồn lực, hài hòa lợi ích trong thực hiện dự án năng lượng
Thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) đề nghị hoàn thiện cơ chế xử lý đất đã hết thời hạn sử dụng nhưng chưa thu hồi, đồng thời điều chỉnh chính sách bồi thường, hỗ trợ đối với các dự án năng lượng theo hướng sát thực tế, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người dân, Nhà nước và nhà đầu tư.
Tháo gỡ vướng mắc đối với đất đã hết hạn sử dụng
Theo đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình, thực tế có trường hợp đất đã hết thời hạn sử dụng, mục đích sử dụng không còn phù hợp với quy hoạch mới nhưng Nhà nước chưa thu hồi, quy hoạch chưa triển khai. Trong khi đó, nhà xưởng, hạ tầng và nhu cầu sản xuất vẫn còn nhưng thiếu cơ chế tiếp tục sử dụng khiến hoạt động đầu tư, sản xuất bị gián đoạn, tài sản xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực đất đai.
Đại biểu đề nghị quy định rõ cơ chế gia hạn sử dụng đất theo mục đích cũ trong thời gian chờ thu hồi; làm rõ thời hạn giải quyết, trách nhiệm thông báo của cơ quan nhà nước, nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm bàn giao đất của người sử dụng khi Nhà nước thu hồi.
Trường hợp người sử dụng đất không thuộc diện được gia hạn nhưng có đề xuất dự án mới phù hợp kế hoạch sử dụng đất và đáp ứng các điều kiện thực hiện, cần nghiên cứu cơ chế giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu theo quy định. Đồng thời, cần có quy định chuyển tiếp đối với đất đã hết hạn trước ngày Luật có hiệu lực nhưng vẫn đang được sử dụng và chưa bị thu hồi, tránh để hồ sơ tiếp tục ách tắc do vướng mắc về thời điểm hết hạn.
Hỗ trợ bồi thường sát mức độ ảnh hưởng sinh kế
Về bồi thường, hỗ trợ đất đai đối với các dự án năng lượng, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình cho rằng cần tính đến đặc thù của từng dự án, bảo đảm quyền lợi của người dân nhưng đồng thời kiểm soát hợp lý chi phí đầu tư, hạn chế áp lực tăng giá điện.
Theo đại biểu, chi phí giải phóng mặt bằng có thể tăng đáng kể khi áp dụng mức hỗ trợ chuyển đổi nghề cao. Tại một số nơi, giá giao dịch đất khoảng 500 - 600 triệu đồng/ha nhưng tổng mức bồi thường, hỗ trợ lên tới 2 tỷ đồng/ha. Theo tính toán sơ bộ từ một số dự án, chi phí tăng thêm có thể làm tổng mức đầu tư điện gió tăng 2 - 5%, điện mặt trời tăng tới 10%. Nếu các chi phí này được tính vào giá mua điện, giá bán điện cũng có thể chịu áp lực tăng.
.jpg)
Đại biểu nhấn mạnh, mức độ ảnh hưởng đến sinh kế giữa các dự án không giống nhau. Nhiều dự án điện gió, điện mặt trời mặt đất được triển khai tại vùng sâu, vùng xa, nơi đất đai có hiệu quả canh tác thấp, dân cư thưa thớt; do đó, việc áp dụng hệ số hỗ trợ cao trên toàn bộ diện tích thu hồi có thể chưa phản ánh đúng thu nhập bị mất và nhu cầu chuyển đổi nghề thực tế.
Từ đó, đại biểu kiến nghị bổ sung vào Điều 46 nguyên tắc hỗ trợ căn cứ mức độ ảnh hưởng sinh kế thực tế; đồng thời sửa đổi quy định về hỗ trợ phục hồi sinh kế tại khoản 1 Điều 102 dự thảo nghị định theo hướng xem xét thu nhập bị mất, mức độ phụ thuộc vào đất đai, số lao động và nhu cầu chuyển đổi nghề. Cùng với đó, cần rà soát các quy định liên quan để tránh trùng lặp nội dung hỗ trợ.
Theo đại biểu, kiểm soát tính hợp lý của chi phí bồi thường, hỗ trợ ngay từ khâu xây dựng cơ chế không chỉ bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, thúc đẩy triển khai các dự án năng lượng và hạn chế áp lực tăng giá điện đối với người tiêu dùng.