Kiểm soát chặt hoạt động lấn biển, bảo vệ sinh kế người dân

Đánh giá kỹ tác động trước khi phê duyệt dự án lấn biển

Bên lề phiên thảo luận của Quốc hội sáng 29/10 về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) cho biết, qua nghiên cứu Báo cáo tổng hợp 208 ý kiến thảo luận tại 16 Tổ ĐBQH, đại biểu đánh giá cao việc Văn phòng Quốc hội đã tổng hợp chi tiết, đầy đủ các ý kiến. Theo đại biểu, các ý kiến thảo luận đều tâm huyết, thẳng thắn, trí tuệ, trách nhiệm, đi sâu phân tích, đánh giá cụ thể từng quy định trong dự thảo Luật.

Đại biểu cho biết, các ý kiến cơ bản đánh giá cao sự cần thiết ban hành Luật, bám sát định hướng của Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.

Đánh giá chung về dự thảo, ĐBQH Lương Đình Hưng cho rằng, dự thảo Luật đã thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng; cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật, tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

“Luật Đất đai là đạo luật rất quan trọng, phức tạp, nhạy cảm, có tác động đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội, chính trị, quốc phòng, an ninh của đất nước. Luật có mối quan hệ và ảnh hưởng sâu sắc, lâu dài tới việc thực thi các chính sách, quy định trong nhiều đạo luật khác của hệ thống pháp luật Việt Nam, đồng thời tác động rất lớn đến định hướng và khả năng phát triển của đất nước”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ tính chất quan trọng và phạm vi tác động rộng lớn của Luật Đất đai, đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến thảo luận tại Tổ, rà soát kỹ từng quy định để hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Tôi nhất trí cao với việc dự thảo Luật quy định theo hướng chỉ còn quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc phòng và quy hoạch sử dụng đất an ninh. Đây là nội dung đổi mới rất quan trọng của pháp luật về đất đai, bảo đảm tính bao quát, toàn diện, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước chặt chẽ về đất đai và phát huy tốt nhất hiệu quả sử dụng đất.

Đồng thời, tôi cũng nhất trí cao với việc quy định rõ căn cứ thu hồi đất tại khoản 2 Điều 35 và bỏ ngoại lệ đối với dự án tại điểm c, điểm d khoản 1 Điều 35 theo hướng: "xác định rõ việc thu hồi đất quốc phòng, an ninh phải có sự đồng ý của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an; trường hợp không thống nhất thì thực hiện theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ tại khoản 6 Điều 82".

Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam, ĐBQH LƯƠNG ĐÌNH HƯNG (Nghệ An)

Đánh giá cao quy định về hoạt động lấn biển tại Điều 83 dự thảo Luật, ĐBQH Lương Đình Hưng đề nghị Quốc hội xem xét giao Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành theo hướng khuyến khích có điều kiện, kiểm soát chặt chẽ và ưu tiên lợi ích quốc gia, cộng đồng dân cư ven biển.

Theo đại biểu, mọi dự án lấn biển phải được đánh giá kỹ lưỡng về tác động đối với chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia trên biển trước khi phê duyệt; đồng thời, bắt buộc lấy ý kiến của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.

Cùng với việc kiểm soát các điều kiện triển khai dự án, đại biểu đề nghị quy định đầy đủ trách nhiệm của chủ đầu tư trong bảo vệ, quản lý khu vực lấn biển sau khi hoàn thành, nhất là tại những khu vực biển có vị trí trọng yếu, chiến lược về quốc phòng, an ninh. Các dự án lấn biển vì mục đích quốc phòng, an ninh, phòng, chống thiên tai cần được ưu tiên.

Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái biển và sinh kế của cộng đồng dân cư ven biển. Theo đó, cần nghiêm cấm hoạt động lấn biển tại các khu vực biển có giá trị sinh thái cao, khu vực bảo tồn nguồn lợi thủy sản và vùng đất ngập mặn quan trọng.

Đồng thời, hoạt động lấn biển phải được đánh giá đầy đủ tác động đối với sinh kế và quyền tiếp cận của người dân, bảo đảm phù hợp với quy hoạch không gian biển quốc gia... Đây là những yêu cầu đại biểu đề nghị chú trọng khi xây dựng quy định chi tiết, nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động lấn biển, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển, quốc phòng, an ninh và lợi ích của cộng đồng dân cư.

Kế thừa quy định về công chứng, chứng thực, bảo đảm an toàn pháp lý

Một nội dung khác được ĐBQH Lương Đình Hưng quan tâm là việc công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện quyền của người sử dụng đất.

Đại biểu cho biết, pháp luật đất đai qua các thời kỳ đã có quy định về công chứng, chứng thực đối với các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất như chuyển nhượng, tặng cho, góp vốn, thế chấp bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất. Đặc biệt, khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai năm 2024 đã quy định cụ thể về công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện quyền của người sử dụng đất.

Trong khi đó, khoản 4 Điều 21 dự thảo mới nhất vẫn giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai.

Theo đại biểu, phương án giao Chính phủ quy định nhằm đáp ứng yêu cầu phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số cần được cân nhắc kỹ, bởi đây là nội dung thay đổi có tác động lớn đến việc thực hiện quyền của người sử dụng đất, công tác quản lý nhà nước về đất đai, sự ổn định, lành mạnh của thị trường bất động sản và môi trường đầu tư; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, gian lận trong các giao dịch về quyền sử dụng đất.

Đại biểu phân tích, các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất phần lớn có giá trị lớn, có điều kiện và tính chất phức tạp, tác động đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân cũng như các lĩnh vực kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh. Vì vậy, quy định về công chứng, chứng thực trong giao dịch đất đai cần bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên; đồng thời bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các nguyên tắc về hạn chế quyền, hạn chế quyền dân sự và quy định về hình thức giao dịch dân sự trong Hiến pháp, Bộ luật Dân sự.

Về thẩm quyền quy định, đại biểu cho rằng, các trường hợp bắt buộc công chứng cần được xác định rõ ngay trong luật, bảo đảm thống nhất với pháp luật về công chứng. Theo lập luận của đại biểu, phương án giao Chính phủ quy định như dự thảo chưa thống nhất với các quy định có liên quan trong Bộ luật Dân sự và Luật Công chứng; nếu tiếp tục giữ phương án này, sẽ phải xem xét sửa đổi, bổ sung các quy định tương ứng để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Trong bối cảnh còn nhiều ý kiến khác nhau, ĐBQH Lương Đình Hưng đề nghị Quốc hội xem xét, nghiên cứu kế thừa quy định về công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện quyền của người sử dụng đất tại khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai năm 2024. Theo đại biểu, đây là phương án phù hợp hiện nay, vừa bảo đảm an toàn pháp lý trong giao dịch, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, vừa tránh phải sửa đổi các luật liên quan về nội dung này.

Đối với quy định về người sử dụng đất tại điểm a khoản 1 Điều 4 và điểm d khoản 3 Điều 55 dự thảo Luật, ĐBQH Lương Đình Hưng đồng tình với việc sử dụng cụm từ “đơn vị, tổ chức thuộc lực lượng vũ trang nhân dân” thay cho cụm từ “đơn vị vũ trang nhân dân”. Theo đại biểu, cách thể hiện này có tính bao quát hơn, bảo đảm thống nhất với Luật Quốc phòng năm 2018 và các quy định pháp luật về quân sự, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Về quản lý đất quốc phòng, an ninh tại Điều 87 dự thảo Luật, đại biểu đánh giá quy định này bảo đảm kế thừa, phát triển các chính sách còn phù hợp tại Điều 200 và Điều 201 Luật Đất đai năm 2024 về đất quốc phòng, an ninh và đất quốc phòng, an ninh kết hợp với hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế.

Để thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về đất đai, đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết việc quản lý đối với đất quốc phòng, an ninh.

Nhấn mạnh tính nền tảng của Luật Đất đai, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị Quốc hội chỉ đạo cơ quan chủ trì thẩm tra, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các nhóm pháp luật có liên quan mật thiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của dự thảo Luật sau khi được thông qua.

Trong đó, cần chú trọng pháp luật về xác lập, quản lý, sử dụng tài sản, gồm pháp luật dân sự, quản lý, sử dụng tài sản công và công chứng; pháp luật liên quan đến đầu tư có sử dụng đất, gồm đầu tư, đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư, quy hoạch, xây dựng, nhà ở, kinh doanh bất động sản, đấu thầu và đấu giá tài sản.

Cùng với đó, cần rà soát đồng bộ các quy định về ngân sách nhà nước, giá, thuế, phí, lệ phí và chính sách ưu đãi về đất đai trong các lĩnh vực di sản văn hóa, giáo dục, du lịch.

ĐBQH Lương Đình Hưng mong muốn, với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, cơ quan chủ trì thẩm tra và cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các ĐBQH tại phiên thảo luận Tổ; sớm hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm chất lượng, toàn diện trước khi trình Quốc hội biểu quyết thông qua.

Diệp Anh