Bảo đảm nguồn lực, kiểm soát hiệu quả đầu tư các dự án đường sắt đô thị

Làm rõ phương án tài chính các dự án quy mô lớn

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt đô thị, đại biểu Trần Khánh Hưng cho biết, Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội đã ký hợp đồng liên quan đến 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14. Đây là những hợp đồng có quy mô lớn, chưa có tiền lệ, đòi hỏi nguồn vốn thanh toán phải được bố trí kịp thời, phù hợp với tiến độ triển khai. Đại biểu đề nghị UBND thành phố làm rõ các biện pháp quản lý chi phí đầu tư, kiểm soát tạm ứng và thanh toán, bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Đại biểu Trần Thị Thanh Tú phân tích những rủi ro liên quan đến cơ cấu nguồn vốn, khả năng huy động trái phiếu chính quyền địa phương, mức độ phụ thuộc vào ngân sách trung ương và dư địa dự phòng. Đại biểu đề nghị thành phố làm rõ phương án tài chính, bảo đảm tính khả thi và an toàn trong quá trình triển khai các dự án quy mô lớn.

Phát biểu làm rõ một số vấn đề mà các đại biểu đặt ra, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh, các dự án đường sắt đô thị có quy mô rất lớn, tính chất phức tạp và chưa có tiền lệ. Theo phương án đang được tính toán, tổng giá trị hợp đồng gần 794.000 tỷ đồng; thành phố dự kiến triển khai khoảng 253,5km đường sắt đô thị trong vòng 5 năm.

Về kiểm soát chi phí, dự thảo Nghị quyết đề xuất mức đầu tư tối đa không quá 120 triệu USD/km. Thành phố tham khảo các dự án có công nghệ tương tự, đồng thời tính toán trên cơ sở bảo đảm tính đồng bộ về công nghệ, đoàn tàu và toàn bộ hệ thống. Dự thảo cũng quy định việc xem xét, xử lý trong trường hợp cơ quan bảo vệ pháp luật hoặc Kiểm toán Nhà nước có ý kiến về giá trị đầu tư.

“Đối với tạm ứng và thanh toán hợp đồng, nhà thầu phải mở tài khoản tại ngân hàng; việc sử dụng vốn phải đúng mục đích, đúng quy định. Thành phố sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt quá trình thanh toán nhằm hạn chế thất thoát, lãng phí”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng nhấn mạnh.

Nghiên cứu lộ trình đào tạo nhân lực quản lý, vận hành, bảo dưỡng

Liên quan đến khó khăn trong tuyển dụng nhân lực quản lý, vận hành và bảo dưỡng đường sắt đô thị, đại biểu Đặng Thị Huyền cho biết, nhiều chức danh cần thời gian đào tạo từ 12 đến 18 tháng, trong khi mức thu nhập chưa đủ hấp dẫn và cơ sở đào tạo chuyên sâu còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc chậm xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá dịch vụ cũng gây khó khăn cho công tác thanh, quyết toán.

Trao đổi về nội dung này, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng cho biết, Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội được giao định biên 1.292 người, hiện có 1.168 người, trong đó 1.068 người đang vận hành các tuyến đường sắt đô thị hiện có. Thành phố đang tham khảo kinh nghiệm của một số nước để từng bước xây dựng mô hình tổ chức, vận hành phù hợp.

Do nhiều vị trí cần thời gian đào tạo dài, lãnh đạo thành phố đã chỉ đạo nghiên cứu lộ trình đào tạo cán bộ, nhân viên phục vụ các tuyến đường sắt đô thị trong thời gian tới. Thành phố cũng tính toán phương án nâng cao thu nhập, nghiên cứu tăng nguồn thu từ quảng cáo, dịch vụ và các nguồn thu hợp pháp khác nhằm tăng sức hấp dẫn đối với người lao động.

Về định mức kinh tế - kỹ thuật và giá dịch vụ vận hành, Phó Chủ tịch UBND thành phố cho biết, ngày 15/10, UBND thành phố đã phê duyệt định mức kinh tế - kỹ thuật và giá dịch vụ vận hành đường sắt đô thị, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho công tác thanh, quyết toán. Đối với phương án tài chính, thành phố đang tính toán cơ cấu nguồn vốn. Thành phố sẽ tiếp tục làm việc với các cơ quan liên quan để làm rõ khả năng bố trí vốn trung ương, phương án tạm ứng trong những năm tiếp theo và các kịch bản tài chính.

Sau phần thảo luận, chủ tọa kỳ họp đề nghị UBND thành phố tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, cung cấp đầy đủ báo cáo tài chính và các tài liệu liên quan để đại biểu có cơ sở nghiên cứu, xem xét trước khi quyết định. Theo chủ tọa, đây là nghị quyết có quy mô lớn, tính chất đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự quyết tâm và vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Trước đó, UBND thành phố đã trình HĐND thành phố dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn Hà Nội. Ngày 22/6/2026, thành phố đã khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14. Đây là các dự án có quy mô đặc biệt lớn, được triển khai theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, mô hình chưa có tiền lệ áp dụng đối với dự án đường sắt đô thị.

Việc ban hành Nghị quyết thí điểm được xác định là yêu cầu khách quan, cấp bách nhằm giải quyết những vướng mắc pháp lý liên quan đến mô hình hợp đồng này, kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục, đáp ứng tiến độ triển khai, hướng tới mục tiêu hoàn thành và đưa các dự án vào khai thác ngay trong năm 2030.

Phi Long