Thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên

Bổ sung nguyên tắc điều phối đối với vụ việc liên tỉnh

Qua thảo luận, các ĐBQH cơ bản nhất trí sự cần thiết sửa đổi Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ các mô hình hoạt động kinh doanh số, góp phần phát triển bền vững kinh tế số.

Các đại biểu cũng đồng tình việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để đồng bộ với pháp luật về dữ liệu cá nhân, thương mại điện tử và trách nhiệm quản lý nhà nước ở địa phương.

Về bảo đảm quyền được hỗ trợ thương lượng của người tiêu dùng, ĐBQH Vương Thị Hương (Tuyên Quang) quan tâm đến nội dung yêu cầu về đầu mối tiếp nhận, chuyển hồ sơ và tránh xử lý chồng chéo tại các khoản 9, 10, 11 và 13 Điều 4 dự thảo Luật (sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 56, các khoản 3, 4, 5 Điều 57, khoản 4 Điều 58 và Điều 77 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng).

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 57 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo hướng chỉ cho phép người tiêu dùng gửi yêu cầu đến cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương hoặc tổ chức xã hội; khoản 4 Điều 57 chỉ quy định chuyển yêu cầu đến tổ chức, cá nhân kinh doanh, chưa có quy định chuyển hồ sơ giữa các cơ quan nhà nước. Tại khoản 4 Điều 58 lại xác định yêu cầu không thuộc thẩm quyền là trường hợp không tiếp nhận giải quyết.

Mặt khác, Điều 77 lại phân định vụ việc từ hai xã trở lên thuộc trách nhiệm UBND cấp tỉnh, vụ việc tại địa phương thì thuộc trách nhiệm của UBND cấp xã, chưa xác định đầu mối đối với vụ việc liên tỉnh. Vì vậy, người tiêu dùng có thể sẽ phải tự tìm lại đầu mối, gửi lại tài liệu hoặc liên hệ với nhiều cơ quan, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới hải đảo thì việc này lại càng khó khăn. Nếu một lần gửi sai sẽ phát sinh thêm chi phí đi lại và thời gian. Lúc này, cơ chế hỗ trợ thương lượng lại rất dễ trở thành thủ tục mà người tiêu dùng phải tự xoay sở.

Do đó, đại biểu Vương Thị Hương đề nghị, cần quy định trong dự thảo Luật nguyên tắc: cơ quan quản lý nhà nước khi nhận yêu cầu thương lượng không thuộc thẩm quyền phải chuyển đến cơ quan có thẩm quyền, thông báo cho người tiêu dùng và không yêu cầu nộp lại thông tin, tài liệu đã cung cấp. Đối với yêu cầu do cơ quan nhà nước tiếp nhận, cần xác định một đầu mối chủ trì, tránh xử lý trùng lặp; đồng thời bổ sung quy định nguyên tắc điều phối đối với vụ việc liên tỉnh và phát sinh trên nền tảng số; Chính phủ quy định chi tiết nội dung kỹ thuật về biểu mẫu, dữ liệu liên thông và thời hạn chuyển hồ sơ.

Biết rõ quyền, biết nơi yêu cầu và dễ thực hiện

Cho rằng, việc dự thảo Luật bổ sung cấp tỉnh hỗ trợ thương lượng vụ việc liên xã và cấp xã tiếp nhận, giải quyết yêu cầu tại địa phương là bước tiến quan trọng của dự thảo Luật lần này, song, ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (TP. Hồ Chí Minh) cũng bày tỏ băn khoăn về nhân lực, nghiệp vụ, kinh phí và địa bàn cấp xã.

“Chính phủ cho biết sẽ xây dựng phương án bố trí nhân lực, kinh phí, trang thiết bị và tập huấn. Tôi đề nghị nội dung này phải cụ thể, có thời hạn và trách nhiệm rõ để thuận lợi cho việc triển khai”, đại biểu Nguyễn Vũ Trung nêu rõ.

Liên quan đến dữ liệu người tiêu dùng tại khoản 1 Điều 4 dự thảo Luật (sửa đổi khoản 2 Điều 17 Luật hiện hành) yêu cầu doanh nghiệp tạo phương thức rõ ràng để người tiêu dùng lựa chọn từng mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin và bày tỏ đồng ý hoặc không đồng ý.

Cơ bản đồng tình với nội dung này, song, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cũng chỉ rõ, với giao dịch điện tử người tiêu dùng có thể rút lại sự đồng ý một cách dễ dàng; doanh nghiệp có được từ chối hàng hóa, dịch vụ khi người dân không đồng ý cung cấp dữ liệu không cần thiết cho giao dịch hay không...?

Cho rằng, phải làm sao để quyền từ chối phải dễ như “nút đồng ý”, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị, cần quy định tại Điều 17 nguyên tắc: đồng ý riêng theo từng mục đích; có quyền từ chối, rút lại thuận tiện; từ chối cung cấp thông tin không cần thiết không làm mất quyền tiếp cận hàng hóa, dịch vụ; doanh nghiệp có trách nhiệm chứng minh sự đồng ý hợp lệ. Cụm từ “thông tin đồng ý cung cấp” trong dự thảo Luật cần sửa thành “thông tin mà người tiêu dùng đồng ý cung cấp” để tách bạch rõ thông tin được thu thập với mục đích xử lý thông tin.

“Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải giúp người dân biết rõ quyền của mình, dễ thực hiện, biết nơi yêu cầu và được giải quyết đến cùng”, đại biểu Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh.

Minh Trang