Chiến dịch 500 ngày đêm trên đất lửa Quảng Trị:Hành trình đón liệt sĩ trở về - Bài 3: Niềm tin ở phía trước

Tính chung trong năm 2026 và quá trình triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, toàn tỉnh đã tìm kiếm, quy tập được 221 hài cốt liệt sĩ. Song song với đó, toàn tỉnh đã rà soát, xác minh, chuẩn hóa và khắc lại thông tin trên bia mộ đối với 1.198 mộ liệt sĩ theo đúng hồ sơ quản lý. Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm tính chính xác, thống nhất của dữ liệu, phục vụ hiệu quả hơn công tác quản lý và xác định danh tính liệt sĩ.

Vận dụng tối đa mọi nguồn lực

Trong thời gian qua, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị và địa phương tổ chức khai quật, lấy mẫu sinh phẩm tại 130 nghĩa trang liệt sĩ thuộc 50 xã, phường. Đến nay, công tác lấy mẫu đã hoàn thành đối với 22.864 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin (đạt 57,82%; không lấy được 9.643/22.864 mẫu) và 96 hài cốt liệt sĩ mới quy tập. Các giải pháp xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chưa có thông tin, trong đó chú trọng thu thập mẫu sinh phẩm để phục vụ giám định ADN được chú trọng triển khai song song với công tác tìm kiếm, quy tập.

Đối với việc thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, qua 4 đợt triển khai cao điểm, toàn tỉnh đã thu nhận được 5.297 mẫu trên tổng số 5.442 trường hợp được đề xuất.

Việc mở rộng thu thập mẫu sinh phẩm, kết hợp với rà soát, chuẩn hóa dữ liệu và đối chiếu thông tin đang tạo thêm cơ sở khoa học phục vụ xác định danh tính liệt sĩ. Qua đó, từng bước giải quyết những trường hợp còn thiếu thông tin, đáp ứng nguyện vọng tìm kiếm người thân của nhiều gia đình sau thời gian dài chờ đợi.

Tại Hội nghị tổng kết thực hiện nhiệm vụ năm 2026 và sơ kết giai đoạn 1 Chiến dịch 500 ngày đêm tại tỉnh Quảng Trị, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia, cũng đề nghị tỉnh Quảng Trị tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng; đẩy mạnh rà soát, thu thập và xác minh thông tin về liệt sĩ, địa điểm an táng ban đầu. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chú trọng thu nhận và đối chiếu mẫu ADN, bảo đảm các quy trình được thực hiện chặt chẽ, khoa học, đúng quy định, góp phần nâng cao hiệu quả xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Bên cạnh đó, hoạt động hợp tác quốc tế cũng được tích cực duy trì. Các cuộc hội đàm trực tiếp, trao đổi, thông tin bằng văn bản giữa Ban Công tác đặc biệt Quảng Trị và Ban Công tác đặc biệt hai tỉnh tại nước bạn Lào được duy trì thường xuyên. Các đội quy tập thực hiện tốt công tác dân vận, giữ gìn đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào; chủ động khảo sát, xác minh thông tin, tổ chức tìm kiếm tại các khu vực có cơ sở, bảo đảm chấp hành pháp luật, phong tục tập quán của nước bạn và các quy định về đối ngoại quốc phòng. Cũng trong năm 2026, các đội quy tập đã tổ chức khảo sát, tìm kiếm, quy tập được 48 hài cốt liệt sĩ. Kết quả đạt được tiếp tục khẳng định hiệu quả của công tác phối hợp, trao đổi thông tin và phát huy tình cảm đoàn kết đặc biệt giữa hai Đảng, hai Nhà nước, quân đội và nhân dân hai nước Việt Nam - Lào.

Chờ một cái tên, một ngày về

Biết được những kết quả của Chiến dịch 500 ngày đêm tại tỉnh Quảng Trị nói riêng cũng như cả nước nói chung, gia đình các thân nhân liệt sĩ không khỏi phấn khởi, vui cho các chiến sĩ và cũng sẽ là niềm vui cho cả một gia đình nào đó. Trong niềm vui chung, anh trai liệt sĩ Nguyễn Xuân Cường kể lại: “Năm nớ chú (liệt sĩ Nguyễn Xuân Cường) đi lính, được khoảng một năm thì bị sốt xuất huyết nên về Thanh Hóa chữa bệnh, cũng được coi là gần Quảng Bình nên đơn vị cho về thăm nhà. Chú đi bộ từ ngoài nớ về đến đây, trên người độc một cái chiếu, người thì ở trần. Lúc đó cũng là năm chiến tranh diễn ra ác liệt ở thị xã Đồng Hới. Chú về chú hỏi ba mạ (bố mẹ) mô rồi, tôi bảo ba mạ đi sơ tán trên kia rồi. Rứa đó, rứa mà lúc nớ lại là ngày trở về cuối cùng. Sau đó chú quay lại chiến trường thì gia đình nhận được giấy báo tử ít lâu sau”, ông Nguyễn Thanh Xuân bùi ngùi kể lại.

Gia đình liệt sĩ cho biết lần cuối có manh mối về em trai là từ một người đồng hương cùng tham gia chiến đấu. “Bác nớ bảo là sẽ cùng gia đình tìm lại về chiến trường xưa ở vùng biên giới bên Lào để tìm thấy chú Cường. Gia đình vì thế có chỗ bám víu vô đó”. Vậy nhưng người đồng hương về quê chữa bệnh, sau cũng không may qua đời để lại một lời hứa còn bỏ ngỏ. Giờ đây, chiến dịch 500 ngày đêm lại thắp lên hy vọng trong bậc lão niên gần 90 tuổi… về ngày trở về của em trai.

Cũng giống như ông Nguyễn Thanh Xuân, chúng tôi nhìn thấy có điều gì đó trong đôi mắt của những cụ già lớn tuổi là anh, chị, em, người thân của liệt sĩ đang chờ lấy mẫu ADN để tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đó phải chăng là sự kiên nhẫn chờ đợi để đóng góp nhỏ vào chiến dịch, sự trầm mình tĩnh lặng mong chờ được đến ngày đoàn tụ, sự hy vọng nhưng cũng vô cùng cẩn trọng sau suốt hàng chục năm ngóng tin.

Và hàng nghìn gia đình, hàng nghìn tia hy vọng, là động lực để lực lượng chức năng và các địa phương tiếp tục nỗ lực hoàn thành Chiến dịch 500 ngày đêm với mục tiêu thực hiện nhiều nhất các cuộc đoàn tụ, nhiều nhất các gia đình được đón người con xa nhà và nhiều nhất các liệt sĩ được trở về trong vòng tay của người thân.

Khánh Trinh - Hoài Sơn