Quy định chặt chẽ các biện pháp cưỡng chế xử phạt vi phạm hành chính

Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ Hai, chiều 26/10, các đại biểu đã thảo luận tại tổ về: Dự án Luật An ninh dữ liệu; dự án Luật Định danh và xác thực điện tử; Dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài tham dự phiên thảo luận.

Kéo dài thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính với những lĩnh vực vi phạm có tác động lớn đến xã hội

Thảo luận tại tổ, các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, khắc phục những hạn chế, bất cập sau 13 năm thi hành, bảo đảm quy định pháp luật phù hợp với yêu cầu thực tiễn và sự phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh việc hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm, các đại biểu lưu ý cần cân nhắc tác động của chính sách, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của người dân, doanh nghiệp.

Góp ý về điều kiện hoãn, nộp tiền phạt nhiều lần tại Điều 65 và Điều 68, ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) đồng tình với việc duy trì các cơ chế hỗ trợ người gặp khó khăn về kinh tế. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định phù hợp hơn đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, nhất là trong bối cảnh dự thảo đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa.

Theo đại biểu, dự thảo quy định mức phạt tiền đối với tổ chức bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân có cùng hành vi vi phạm, trừ trường hợp luật khác có quy định khác; trong khi đó, hộ kinh doanh áp dụng mức phạt như cá nhân. Vì vậy, doanh nghiệp siêu nhỏ có quy mô tương đương hộ kinh doanh nhưng hoạt động theo mô hình doanh nghiệp vẫn phải chịu mức phạt áp dụng đối với tổ chức.

Bên cạnh đó, theo dự thảo, tổ chức bị phạt từ 50 triệu đồng mới được xem xét hoãn khi gặp khó khăn đặc biệt hoặc đột xuất về kinh tế; từ 100 triệu đồng mới được xem xét nộp nhiều lần khi gặp khó khăn đặc biệt về kinh tế. Ví dụ, một xưởng cơ khí có 08 lao động, tổ chức theo mô hình doanh nghiệp, bị phạt 40 triệu đồng và có khó khăn thuộc trường hợp luật định thì vẫn chưa đạt các ngưỡng này. Nếu chậm nộp, doanh nghiệp còn phải nộp thêm 0,03% mỗi ngày trên số tiền phạt chưa nộp.

Từ thực tế đó, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc ngưỡng phù hợp hơn đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ theo tiêu chí phân loại của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; nghiên cứu thời hạn nộp nhiều lần phù hợp với khả năng phục hồi và thời hiệu thi hành quyết định.

Về thủ tục chứng minh khó khăn kinh tế, đại biểu đề nghị nghiên cứu ưu tiên khai thác dữ liệu thuế, báo cáo tài chính đã có, kết hợp tài liệu doanh nghiệp cung cấp; hạn chế yêu cầu xin xác nhận đối với thông tin cơ quan nhà nước có thể kiểm tra. Cùng với đó, cần quy định rõ trách nhiệm kê khai của doanh nghiệp và cơ chế kiểm chứng thông tin, bảo đảm việc áp dụng chính sách hỗ trợ đúng đối tượng, minh bạch và khả thi.

Cũng liên quan đến việc hoàn thiện quy định xử phạt, ĐBQH Trần Hoài Nam (Cà Mau) cơ bản nhất trí với đề xuất tại Điều 6 dự thảo Luật về nâng thời hiệu xử phạt lên hai năm hoặc ba năm đối với một số lĩnh vực, nhằm bảo đảm các hành vi vi phạm hành chính được phát hiện, xử lý nghiêm minh. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ từng lĩnh vực, chỉ kéo dài thời hiệu đối với những lĩnh vực có hành vi vi phạm phức tạp, tác động lớn đến trật tự xã hội và cần nhiều thời gian xác minh, phân tích, kiểm định hoặc giám định như: các lĩnh vực bảo vệ môi trường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và an toàn thực phẩm.

Đối với quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính tại Điều 74 của dự thảo, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu kỹ phạm vi, giới hạn và mức độ áp dụng các biện pháp cưỡng chế được đề xuất bổ sung, như yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, internet, viễn thông, hạ tầng số hoặc tạm dừng đăng ký, đăng kiểm phương tiện. Từ đó quy định chặt chẽ về nguyên tắc và điều kiện trình tự, thủ tục áp dụng để bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp và pháp luật quy định.

Đa dạng hóa hình thức xử phạt, tăng tính răn đe và giáo dục

Góp ý về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính quy định tại khoản 1, Điều 22 dự thảo Luật, đại biểu Trần Hoài Nam cho rằng, xuất phát từ tính chất phức tạp của hành vi vi phạm và sự đa dạng của các chủ thể vi phạm hành chính, cần nghiên cứu bổ sung thêm hình thức xử phạt, qua đó nâng cao hiệu quả phòng ngừa và xử lý vi phạm.

Đại biểu đề xuất nghiên cứu hình thức lao động công ích, theo đó người vi phạm phải thực hiện một số công việc không hưởng thù lao nhằm phục vụ lợi ích chung của xã hội trong một thời gian nhất định. Chẳng hạn, có thể nghiên cứu áp dụng đối với một số trường hợp phù hợp thông qua các công việc phục vụ cộng đồng tại trường học, khu dân cư hoặc các hoạt động công ích khác.

Theo đại biểu, nếu được nghiên cứu, thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng và tính chất vi phạm, hình thức này có thể góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của người vi phạm đối với tập thể, cộng đồng và xã hội. Tuy nhiên, việc áp dụng cần xác định rõ đối tượng, điều kiện và phạm vi thực hiện, đồng thời có quy định phù hợp đối với những nhóm không nên áp dụng, bảo đảm tính khả thi và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Cùng hướng tới việc đa dạng hóa hình thức xử phạt, ĐBQH Đặng Bích Ngọc (Phú Thọ) đề nghị bổ sung quy định “trừ điểm giấy phép lái xe” là hình thức xử phạt vi phạm hành chính vào khoản 1, Điều 22 dự thảo Luật. Theo đại biểu, việc bổ sung này sẽ góp phần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đồng thời tạo thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đại biểu cho rằng, đối với những hành vi vi phạm có tính chất, mức độ chưa thực sự cần thiết phải áp dụng hình thức phạt tiền, có thể nghiên cứu áp dụng trừ điểm giấy phép lái xe thay thế. Cách tiếp cận này giúp đa dạng hóa hình thức xử phạt, duy trì tính răn đe, nâng cao ý thức và trách nhiệm của người tham gia giao thông, đồng thời hạn chế những tác động không cần thiết đến đời sống của người dân.

Để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đại biểu Đặng Bích Ngọc đồng thời đề nghị chỉnh lý Điều 58 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ theo hướng quy định hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ được xem xét xử phạt bằng hình thức tương ứng theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, trong đó có trừ điểm giấy phép lái xe.

Theo đại biểu, việc bổ sung hình thức xử phạt này không chỉ góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý mà còn tạo thuận lợi cho cả cơ quan quản lý và người dân. Cơ chế trừ điểm giúp theo dõi quá trình chấp hành pháp luật của người lái xe, nhắc nhở người vi phạm điều chỉnh hành vi, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan chức năng nhận diện những trường hợp có nguy cơ tái phạm và áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Trần Tâm