Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm tính khả thi
Chiều 26/10, thảo luận tại Tổ 4 (Đoàn ĐBQH TP. Đồng Nai và các tỉnh Quảng Trị, Điện Biên) về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), các ĐBQH tỉnh Quảng Trị tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật theo hướng đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm; đồng thời, đề nghị hoàn thiện các quy định về thời hiệu, mức phạt và phương thức xử lý, bảo đảm tính khả thi, phù hợp thực tiễn, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Quy định thời hiệu, mức phạt phù hợp với tính chất vi phạm
Các ĐBQH tỉnh Quảng Trị thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Xử lý vi phạm hành chính nhằm khắc phục những bất cập trong thực tiễn thi hành, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Góp ý về Điều 6, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị Trần Vũ Khiêm cho rằng, việc kéo dài thời hiệu xử phạt có thể tạo điều kiện cho cơ quan có thẩm quyền xác minh, xử lý vi phạm. Tuy nhiên, cần cân nhắc phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực, nhất là những hành vi có thể được phát hiện, xử lý kịp thời thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ.
Đại biểu đề nghị giữ thời hiệu xử phạt 2 năm đối với lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ và những lĩnh vực có hành vi vi phạm dễ phát hiện, bảo đảm yêu cầu xử lý nhanh chóng, kịp thời.
Liên quan đến mức phạt tiền tối đa, ĐBQH Trần Vũ Khiêm cho rằng, việc nâng mức phạt nhằm tăng tính răn đe đối với những hành vi vi phạm nghiêm trọng là cần thiết. Tuy nhiên, mức phạt phải được phân hóa theo tính chất, mức độ, hậu quả và lỗi của hành vi vi phạm; đồng thời tính đến khả năng thi hành quyết định xử phạt của cá nhân, tổ chức, nhất là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đại biểu đề nghị chú trọng các biện pháp khắc phục hậu quả, hình thức xử phạt bổ sung phù hợp với từng lĩnh vực, thay vì chỉ tập trung tăng mức phạt tiền. Theo đại biểu, hiệu quả của chính sách xử phạt cần được đánh giá từ khả năng phòng ngừa, giảm vi phạm và bảo đảm các quyết định xử phạt được thi hành trên thực tế.

Cùng quan tâm đến thời hiệu xử phạt, ĐBQH Nguyễn Minh Tâm cho rằng, việc kéo dài thời hiệu có thể cần thiết đối với những hành vi vi phạm phức tạp, khó phát hiện, cần nhiều thời gian xác minh, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, môi trường, tài chính. Tuy nhiên, cần xác định rõ tiêu chí, phạm vi áp dụng thời hiệu 3 năm, tránh mở rộng đối với những vi phạm thông thường có thể phát hiện, xử lý kịp thời.
Đối với mức phạt tiền tối đa tại Điều 24, đại biểu đề nghị tiếp tục đánh giá tác động, bảo đảm mức phạt tương xứng với tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm và lợi ích bất hợp pháp thu được; đồng thời chú trọng các biện pháp khắc phục hậu quả, thu hồi lợi ích bất hợp pháp, nâng cao khả năng thi hành quyết định xử phạt.
Đại biểu cũng đề nghị rà soát quy định áp dụng mức phạt cao hơn trên địa bàn thuộc các thành phố. Theo đại biểu, sau sắp xếp đơn vị hành chính, trong phạm vi thành phố trực thuộc Trung ương có cả các xã nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa với điều kiện phát triển khác nhau. Vì vậy, cần xác định rõ tiêu chí về địa bàn áp dụng mức phạt cao hơn, phù hợp với tính chất đô thị, điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý của từng khu vực.

Đối với vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ đề nghị giữ thời hiệu xử phạt 1 năm. Theo đại biểu, quy định này sẽ thúc đẩy việc phát hiện, xử lý vi phạm kịp thời, đồng thời hạn chế khó khăn trong xác minh người vi phạm khi phương tiện đã được mua bán, chuyển nhượng.
Về phạt tiền, đại biểu đề nghị bổ sung các tình tiết giảm nhẹ đối với trường hợp vi phạm lần đầu, không gây hậu quả, tự nguyện nhận lỗi và cá nhân cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế khuyến khích tự nguyện nộp phạt sớm, xem xét giảm mức phạt đối với trường hợp có nhiều tình tiết giảm nhẹ.
Theo đại biểu, chính sách xử phạt cần kết hợp hài hòa giữa tính răn đe, giáo dục và khả năng thực thi, góp phần nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo đảm điều kiện tổ chức thực hiện
Đánh giá cao định hướng đẩy mạnh xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử tại Điều 19, ĐBQH Nguyễn Minh Tâm cho rằng, đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và nâng cao tính minh bạch.

Để triển khai hiệu quả, đại biểu đề nghị quy định rõ giá trị pháp lý của hồ sơ, chứng cứ điện tử; điều kiện xác định việc thông báo, giao nhận quyết định xử phạt hợp lệ; bảo đảm quyền tiếp cận chứng cứ, giải trình, khiếu nại và khởi kiện của người bị xử phạt. Đồng thời, cần có phương thức xử lý phù hợp đối với người dân chưa có điều kiện tiếp cận công nghệ, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số; bảo đảm an toàn, bảo vệ dữ liệu cá nhân trong quá trình xử lý.
Cùng quan tâm đến chuyển đổi số, ĐBQH Trần Vũ Khiêm đánh giá việc xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, tích hợp với các nền tảng số là bước tiến trong hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Đại biểu đề nghị làm rõ các tiêu chí, điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, chất lượng dữ liệu và khả năng kết nối, liên thông, bảo đảm triển khai thống nhất, tránh phát sinh thêm thủ tục. Đồng thời, việc giao thêm nhiệm vụ cho chính quyền cấp xã cần gắn với bảo đảm nguồn lực, cơ sở vật chất và hướng dẫn nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Góp ý về xử phạt vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đồng tình với định hướng đơn giản hóa thủ tục, song đề nghị quy định rõ điều kiện áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản.
Theo đại biểu, chỉ áp dụng hình thức này khi kết quả thu thập được thể hiện đầy đủ hành vi và xác định được cá nhân, tổ chức vi phạm. Đồng thời, cần thông báo kịp thời, cung cấp dữ liệu, chứng cứ để người vi phạm thực hiện quyền giải trình và chấp hành quyết định xử phạt.
Đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày có kết quả thu được từ thiết bị kỹ thuật, để xác định người vi phạm và gửi thông báo; làm rõ thời điểm được xác định là đã nhận quyết định xử phạt bằng phương thức điện tử.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định không xử phạt đối với trường hợp hành vi vi phạm xảy ra do hệ thống báo hiệu, tín hiệu giao thông bị lỗi, hư hỏng, che khuất hoặc không bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật mà người tham gia giao thông không thể nhận biết. Việc sử dụng kết quả thu được từ thiết bị kỹ thuật để xử phạt cần gắn với điều kiện hoạt động của hệ thống báo hiệu tại vị trí xảy ra vi phạm, bảo đảm khách quan, chính xác.

Trao đổi thêm về nội dung này, ĐBQH Nguyễn Thanh Liêm cho rằng, việc ứng dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ trong phát hiện, xử lý vi phạm hành chính sẽ ngày càng phổ biến, góp phần hiện đại hóa hoạt động quản lý nhà nước.
Từ thực tiễn công tác, đại biểu lưu ý những khó khăn phát sinh khi hệ thống tín hiệu giao thông hoặc thiết bị kỹ thuật gặp sự cố nhưng chưa được khắc phục kịp thời. Vì vậy, cần nghiên cứu quy định phù hợp về xác định trách nhiệm của người tham gia giao thông và người thi hành công vụ trong những trường hợp phát sinh do sự cố hạ tầng, thiết bị, bảo đảm khách quan, đúng quy định.
Đại biểu cũng đề nghị quan tâm bố trí ngân sách, bảo đảm điều kiện kiểm định, bảo dưỡng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và nguồn lực cần thiết cho lực lượng thực thi nhiệm vụ. Theo đại biểu, việc hoàn thiện quy định pháp luật cần đi đôi với chuẩn bị đầy đủ điều kiện tổ chức thực hiện, góp phần nâng cao hiệu quả công tác xử lý vi phạm hành chính.
Liên quan đến trách nhiệm của người đứng đầu, ĐBQH Ly Kiều Vân đề nghị rà soát điểm c khoản 1 Điều 18 theo hướng quy định rõ trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan, đơn vị khi để xảy ra hành vi tham nhũng của người có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm thống nhất với pháp luật về phòng, chống tham nhũng.
Đối với điểm k khoản 1 Điều 29, đại biểu đề nghị bổ sung thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc quy định các biện pháp khắc phục hậu quả khác, bên cạnh thẩm quyền của Chính phủ, bảo đảm thống nhất với khoản 3 Điều 4 dự thảo Luật.
Góp ý về Điều 61 liên quan đến công khai thông tin vi phạm trên môi trường số, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí xác định hành vi vi phạm gây hậu quả xấu đến dư luận xã hội, hạn chế cách hiểu và áp dụng khác nhau. Đồng thời, rà soát quy định về hình thức, phương thức công khai thông tin để bảo đảm thống nhất với các luật chuyên ngành, nhất là pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Đối với biện pháp cưỡng chế ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước tại Điều 74, đại biểu đồng tình với việc bổ sung biện pháp này nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định phù hợp đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh kết hợp nhà ở, tránh ảnh hưởng đến sinh hoạt thiết yếu và quyền lợi của những thành viên gia đình không liên quan đến hành vi vi phạm.
Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Trần Vũ Khiêm đề nghị làm rõ phạm vi, điều kiện áp dụng các biện pháp cưỡng chế liên quan đến dịch vụ thiết yếu, bảo đảm hiệu quả thi hành quyết định xử phạt nhưng không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ ba không có lỗi.
Đối với việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ đề nghị tiếp tục rà soát các Điều 78, 79 và 122 theo hướng bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên, chú trọng tính giáo dục và tạo điều kiện để các em sửa chữa sai lầm tại gia đình, cộng đồng.