Dữ liệu là tài nguyên chiến lược, tư liệu sản xuất quan trọng trong kỷ nguyên số

Liên thông dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản trị số

Góp ý dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử, ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường đồng tình với việc mở rộng đối tượng định danh sang hạ tầng số, tài sản số, địa điểm và không gian, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia, phát triển đô thị thông minh và truy xuất nguồn gốc.

Đại biểu đề nghị phân định rõ đối tượng định danh bắt buộc và tự nguyện, nhất là đối với sự kiện, giao dịch và các đối tượng phi vật chất. Việc định danh cần dựa trên nhu cầu thực tế, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định bắt buộc nhằm phục vụ quản lý nhà nước, phòng, chống gian lận thương mại hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đồng thời, cần xác định rõ phạm vi định danh đối với giao dịch điện tử có giá trị pháp lý, vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa tôn trọng quyền riêng tư của người dân.

Về thu thập, cập nhật thông tin danh tính điện tử, đại biểu đề nghị tiếp tục thực hiện nguyên tắc không thu thập lại dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; kế thừa các quy trình đã chuẩn hóa, tránh yêu cầu người dân đăng ký lại từ đầu.

Từ thực tiễn quản lý ở cấp xã, phường, ĐBQH Nguyễn Hoàng Trường nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường kết nối giữa mã định danh quốc gia với các mã quản lý chuyên ngành như mã thửa đất, mã số doanh nghiệp, biển số xe, mã số bảo hiểm và mã cơ sở kinh doanh. Cơ chế liên thông tự động sẽ góp phần hạn chế kê khai trùng lặp, giảm thao tác thủ công, nâng cao tính thống nhất của hệ thống dữ liệu và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Liên hệ thực tiễn Thủ đô Hà Nội, đại biểu cho rằng cần tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống chuyên ngành để hỗ trợ chính quyền cơ sở giải quyết hiệu quả các thủ tục liên thông như tách thửa đất, đăng ký cư trú, chứng thực hợp đồng và xác nhận an sinh xã hội.

Đại biểu đề nghị hệ thống định danh và xác thực điện tử quốc gia tăng cường kết nối với hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Hà Nội và các đô thị trực thuộc Trung ương, giúp cán bộ, công chức xác thực kịp thời thông tin, hạn chế yêu cầu người dân xuất trình lại giấy tờ. Đồng thời, cần phát huy cơ chế phân quyền trong khai thác, đối soát dữ liệu định danh, phục vụ quản trị đô thị thông minh, quản lý trật tự xây dựng, an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy và an sinh xã hội.

Theo đại biểu, hoàn thiện các quy định về định danh và xác thực điện tử theo hướng đồng bộ, liên thông sẽ góp phần cụ thể hóa các cơ chế phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển chính quyền số.

Đề xuất xây dựng Trung tâm Dữ liệu lớn về biển quốc gia

Góp ý dự thảo Luật An ninh dữ liệu, ĐBQH Tạ Đình Thi nhất trí với sự cần thiết ban hành luật, đồng thời nhấn mạnh dữ liệu là tài nguyên chiến lược, tư liệu sản xuất quan trọng trong kỷ nguyên số. Theo đại biểu, xây dựng hành lang pháp lý vừa bảo đảm an toàn, vừa tạo thuận lợi cho khai thác dữ liệu sẽ mở ra động lực mới cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế biển.

Đối với quy định về bảo vệ dữ liệu trong hạ tầng số, dịch vụ viễn thông, Internet, đại biểu đề nghị bổ sung chính sách ưu đãi đối với các trung tâm dữ liệu phục vụ kinh tế biển, nhất là tại khu vực ven biển, hải đảo. Cùng với đó, cần có cơ chế chuyển tiếp để các trung tâm dữ liệu hiện hữu từng bước nâng cấp theo hướng xanh, tiết kiệm năng lượng; nghiên cứu chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng xanh đối với doanh nghiệp đầu tư hạ tầng dữ liệu phục vụ trực tiếp hoạt động kinh tế biển.

Về ứng dụng công nghệ mới và trí tuệ nhân tạo (AI), ĐBQH Tạ Đình Thi nhấn mạnh tiềm năng của dữ liệu biển, từ khí tượng, hải văn đến tài nguyên, sinh thái, trong phát triển các ứng dụng phục vụ kinh tế biển. Đại biểu đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa dự thảo Luật An ninh dữ liệu và Luật Trí tuệ nhân tạo; đồng thời hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các ứng dụng AI trong lĩnh vực biển, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Bên cạnh việc thúc đẩy khai thác dữ liệu, đại biểu lưu ý cần bảo đảm an toàn đối với dữ liệu biển liên quan đến biên giới, chủ quyền và công trình quốc phòng; tăng cường kiểm thử, giám sát và bảo vệ dữ liệu huấn luyện, nhất là khi sử dụng các nền tảng AI xuyên biên giới.

Để nâng cao hiệu quả kết nối và khai thác dữ liệu biển, ĐBQH Tạ Đình Thi đề xuất xây dựng Trung tâm Dữ liệu lớn về biển quốc gia, tích hợp thông tin về tài nguyên, môi trường, hạ tầng và hoạt động biển từ các hệ thống quan trắc, vệ tinh viễn thám, tàu cá và dữ liệu khí tượng, hải văn. Trung tâm sẽ góp phần hình thành hạ tầng dữ liệu phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và phát triển các ngành kinh tế biển như dầu khí, hàng hải, thủy sản, du lịch, trên cơ sở bảo đảm an toàn và khai thác dữ liệu có kiểm soát.

Quản lý theo rủi ro, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Góp ý dự thảo Luật An ninh dữ liệu, ĐBQH Lê Nhật Thành đánh giá cao sự chuẩn bị của cơ quan chủ trì soạn thảo, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện các quy định theo hướng quản lý dựa trên rủi ro, bảo đảm nghĩa vụ tuân thủ tương xứng với từng cấp độ dữ liệu.

Theo đại biểu, cách tiếp cận này giúp tránh quản lý cào bằng, hạn chế phát sinh thủ tục không cần thiết. Với dữ liệu có mức độ rủi ro thấp, cần duy trì yêu cầu tuân thủ phù hợp; đối với dữ liệu có mức độ rủi ro cao hơn, nghĩa vụ đánh giá tác động, kiểm toán và bảo vệ dữ liệu cần được tăng cường tương ứng. Đồng thời, cần tiếp tục đơn giản hóa, hợp nhất các quy trình thẩm định có nội dung liên quan, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đại biểu đề nghị quy định rõ nghĩa vụ, trách nhiệm, thời hạn và đầu mối thực hiện của từng nhóm chủ thể, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, dễ áp dụng và bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ tại Việt Nam. Cùng với đó, cần tăng cường sự thống nhất giữa Luật An ninh dữ liệu với Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu và pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, hạn chế chồng chéo trong thực thi.

Về các hành vi bị nghiêm cấm, ĐBQH Lê Nhật Thành đánh giá việc bổ sung quy định kiểm soát hành vi đầu độc dữ liệu, lợi dụng thuật toán và AI để thao túng thông tin, sử dụng trái phép dữ liệu bí mật nhà nước, dữ liệu cốt lõi để huấn luyện mô hình AI là cần thiết trong bối cảnh công nghệ mới ngày càng được ứng dụng rộng rãi.

Theo đại biểu, hoàn thiện quy định về an ninh dữ liệu cần gắn với yêu cầu phòng ngừa hành vi lợi dụng công nghệ để phát tán thông tin sai lệch, thao túng thông tin và thực hiện các cuộc tấn công mạng. Qua đó, bảo vệ an toàn dữ liệu, lợi ích quốc gia và chủ quyền dữ liệu trong môi trường số, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số.

Phi Long