Hậu kiểm theo mức độ rủi ro ưu tiên
Sáng 26/10, thảo luận tại Tổ 5 gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh, thành phố Quảng Ninh, Đà Nẵng, Cao Bằng về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, một số ĐBQH đề nghị, quy định việc hậu kiểm thực hiện theo mức độ rủi ro ưu tiên.
Nhất trí với việc sửa đổi Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ theo hướng bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy và thực hiện công tác hậu kiểm kết hợp với kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) cho rằng, đây là bước chuyển rất căn bản, từ tiền kiểm sang hậu kiểm và cắt giảm đáng kể thời gian, chi phí.
Tuy nhiên đại biểu cũng nhận thấy, dự thảo chưa xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia nghiệm thu như chủ đầu tư hay đơn vị thi công, tư vấn giám sát, đơn vị vận hành. Đại biểu đề nghị quy định công trình chỉ được vận hành khi đáp ứng an toàn phòng cháy, chữa cháy phù hợp thiết kế đã thẩm định; phân định rõ trách nhiệm giữa chủ đầu tư, thi công, tư vấn giám sát, vận hành; bổ sung hành vi nghiêm cấm làm giả, làm sai lệch hồ sơ nghiệm thu.
Về cơ chế hậu kiểm, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh, khi chuyển sang hậu kiểm, khối lượng công việc của cơ quan quản lý sẽ tăng lên rất lớn, trong khi dự thảo Luật chưa xác định được cách thức để cơ quan có thẩm quyền biết được công trình, phương tiện nào đã đưa vào hoạt động, chưa có tiêu chí lựa chọn đối tượng kiểm tra, chưa phân định được nội dung kiểm tra giữa cơ quan công an và cơ quan chuyên môn về xây dựng, cơ quan đăng kiểm và Ủy ban nhân dân cấp xã.
Vì vậy, đại biểu đề nghị cần quy định việc hậu kiểm thực hiện theo mức độ rủi ro ưu tiên của công trình có nguy cơ cháy nổ cao, tập trung đông người, khả năng tự thoát, hạn chế phân định rõ nội dung kiểm tra của từng cơ quan, quy định về cơ chế phối hợp, chia sẻ kết quả kiểm tra và theo dõi việc khắc phục, đảm bảo tránh không kiểm tra trùng lặp. Quy định việc chủ đầu tư, chủ sở hữu cập nhật thông tin nghiệm thu vào cơ sở dữ liệu phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ dưới hình thức khai tự khai báo và không phải chờ chấp thuận làm căn cứ để cơ quan quản lý đưa công trình theo dõi và kiểm tra.
ĐBQH Trần Thị Kim Nhung (TP. Quảng Ninh) lo ngại, việc cắt giảm thủ tục mang tính cơ học mà chưa đánh giá kỹ nguồn lực, cơ sở dữ liệu và năng lực triển khai hậu kiểm. Đại biểu Trần Thị Kim Nhung nhấn mạnh, phòng cháy, chữa cháy liên quan trực tiếp đến tính mạng con người. Việc dự thảo bỏ cơ chế kiểm tra nghiệm thu của cơ quan chuyên môn dễ dẫn đến tình trạng doanh nghiệp nghiệm thu đối phó, vừa hoạt động vừa hoàn thiện. Đại biểu đề nghị bắt buộc giữ lại tiền kiểm đối với các công trình/phương tiện có tính chất rủi ro cao, nguy hiểm, tập trung đông người (như nhà chung cư).
Đồng tình với quan điểm này, ĐBQH Nguyễn Xuân Nghiêm (TP. Đà Nẵng) cũng cho rằng, nghiệm thu một thời điểm không bảo đảm an toàn suốt quá trình sử dụng và đề nghị phân loại mức độ nguy cơ: công trình nguy cơ cao, đông dân cư (như chung cư) phải bắt buộc tiền kiểm.