Người dân cần được kiểm chứng kết quả đo điện, nước, xăng dầu

Sáng 26/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Quan tâm đến quyền lợi người tiêu dùng, ĐBQH Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) nhấn mạnh, đo lường là lĩnh vực "gắn với từng lần đổ xăng, cân hàng, từng hóa đơn điện, nước" của người dân. Tuy nhiên, trong các giao dịch này, người dân thường phải tin vào thiết bị và những con số do bên bán cung cấp, trong khi khả năng tự kiểm chứng còn hạn chế.

Theo đại biểu, dự thảo Luật cần quy định rõ quyền kiểm chứng kết quả đo và quyền được hoàn trả khi bị thu thừa, nhất là đối với các dịch vụ thiết yếu như điện, nước.

"Khi hóa đơn nước tăng bất thường, người dân cần biết chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận, thời hạn kiểm định đồng hồ. Một con số tổng hợp trên hóa đơn chưa đủ để đối chiếu", đại biểu nêu thực tế.

Từ đó, ĐBQH Bùi Văn Dũng đề nghị hoàn thiện các Điều 34b, 34c theo hướng quy định rõ quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của người tiêu dùng; đồng thời xác định trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ. Qua đó, người dân có cơ sở đối chiếu, phát hiện sai lệch và bảo vệ quyền lợi khi phát sinh tranh chấp.

Phân biệt gian lận với việc đính chính kết quả đo đúng quy định

Cùng quan tâm đến độ tin cậy của kết quả đo lường, ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đề nghị hoàn thiện quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, bảo đảm ngăn chặn gian lận nhưng không cản trở hoạt động kỹ thuật hợp pháp.

Theo đại biểu, điểm b khoản 4 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi khoản 4 Điều 7 theo hướng cấm giả mạo, tẩy xóa, sửa chữa nội dung vật mang dữ liệu về kết quả, tình trạng kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm.

Đồng tình với yêu cầu chống gian lận, song đại biểu cho rằng quy định này chưa phân định rõ hành vi bị cấm với việc sửa sai đúng thẩm quyền, trình tự. Nếu không làm rõ, việc đính chính, thay thế hoặc thu hồi chứng thư hợp pháp có thể gặp vướng mắc khi thực hiện.

ĐBQH Dương Khắc Mai đề nghị chỉnh lý quy định theo hướng nghiêm cấm hành vi giả mạo, tẩy xóa hoặc sửa chữa trái pháp luật nhằm làm sai lệch, che giấu kết quả đo lường. Trong khi đó, việc đính chính, thay thế, thu hồi chứng thư đúng thẩm quyền, quy trình, có lưu nội dung gốc, lý do, thời điểm, chủ thể và lịch sử thay đổi không thuộc hành vi bị cấm.

"Nếu kết quả kỹ thuật không còn đáng tin cậy, phải đánh giá hoặc xử lý lại, không được chỉ sửa chứng thư", đại biểu nhấn mạnh.

Bên cạnh việc ngăn chặn gian lận, đại biểu cho rằng cần phân định rõ hoạt động đo lường phải kiểm soát bắt buộc với hoạt động kỹ thuật tự nguyện của doanh nghiệp, tránh phát sinh thêm điều kiện không cần thiết.

Cụ thể, đại biểu đề nghị bổ sung quyền hiệu chuẩn tự nguyện đối với phương tiện đo nhóm 2 theo nhu cầu và đưa dịch vụ này vào phạm vi công bố năng lực của tổ chức cung cấp dịch vụ.

Tuy nhiên, kết quả hiệu chuẩn tự nguyện không được thay thế kiểm định bắt buộc hoặc coi là căn cứ chứng minh phương tiện đo đã hoàn thành nghĩa vụ kiểm định. Đồng thời, cần làm rõ quyền, nghĩa vụ của tổ chức công bố năng lực và tổ chức được chỉ định, bảo đảm quản lý phù hợp với tính chất từng hoạt động.

Tránh thử nghiệm lại những kết quả quốc tế đã được thừa nhận

Từ yêu cầu nâng cao độ tin cậy của kết quả đo lường, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) đặt vấn đề giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp thông qua cơ chế thừa nhận kết quả thử nghiệm và phê duyệt mẫu quốc tế.

Đại biểu tán thành chính sách khuyến khích ký kết điều ước, thỏa thuận và thừa nhận kết quả phép đo, kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, phê duyệt mẫu. Tuy nhiên, vấn đề hiện nay không chỉ là quy định chính sách mà còn ở hiệu quả thực thi.

Theo đại biểu, Điều 5 dự thảo Luật quy định về chính sách thừa nhận kết quả quốc tế, nhưng Điều 20 về phê duyệt mẫu vẫn chỉ quy định việc "có thể miễn, giảm thử nghiệm" và giao Bộ trưởng quy định cụ thể.

Trong khi đó, mỗi năm có hơn 3.000 mẫu phương tiện đo nhập khẩu phải phê duyệt mẫu. Nếu thiết bị đã được thử nghiệm tại tổ chức quốc tế có năng lực, có chứng chỉ hợp lệ nhưng khi nhập khẩu vào Việt Nam vẫn phải xem xét từng trường hợp hoặc thử nghiệm lại những nội dung đã được chứng minh, doanh nghiệp sẽ phát sinh thêm chi phí và mất nhiều thời gian đưa công nghệ mới vào sử dụng.

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú cho rằng, nếu Luật không quy định các tiêu chí tối thiểu để thừa nhận kết quả thử nghiệm quốc tế, cơ chế xem xét từng trường hợp vẫn có nguy cơ tiếp diễn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 20, theo đó kết quả thử nghiệm, chứng chỉ hoặc kết quả đánh giá mẫu của tổ chức nước ngoài được xem xét thừa nhận khi đáp ứng các điều kiện về năng lực của tổ chức thực hiện, yêu cầu kỹ thuật tương đương và thuộc điều ước quốc tế, thỏa thuận thừa nhận hoặc hệ thống chứng nhận quốc tế mà Việt Nam tham gia hoặc chấp nhận.

Đồng thời, cần xác lập nguyên tắc không thử nghiệm lại những nội dung đã được chứng minh bằng kết quả hợp lệ được thừa nhận, qua đó tránh trùng lặp thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp mà vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý chất lượng đo lường.

Thanh Chi