Sắp diễn Hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới”

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh xung đột địa chính trị, biến động tài chính và biến đổi khí hậu đang đặt ra sức ép lớn đối với quản trị quốc gia. Tăng trưởng chậm, nợ công và rủi ro tài khóa đòi hỏi việc sử dụng nguồn lực công hiệu quả hơn. Trong khi đó, AI và dữ liệu lớn đang thay đổi phương thức quản trị. Các cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) vì thế phải vừa bảo vệ tính độc lập, uy tín, vừa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả phục vụ người dân.

Thời gian qua, các SAI đã và đang nỗ lực đổi mới toàn diện, củng cố tính độc lập, uy tín, liêm chính, chuyên nghiệp, minh bạch, trách nhiệm giải trình và lòng tin công chúng. Để tăng cường tác động của kiểm toán chuyên nghiệp và đổi mới đáp ứng những thách thức mới như Tuyên bố Sharm El-Sheikh tại Đại hội Tổ chức quốc tế Các cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI), tháng 10/2025 và Chuẩn mực INTOSAI-P12 đã nhấn mạnh, các SAI phải tập trung củng cố ba trụ cột không thể tách rời nhau đó là: tầm nhìn dài hạn, thể chế vững chắc và đổi mới thực chất.

Theo đó, các SAI không còn đơn thuần là những cơ quan kiểm tra tài chính mang tính hậu kiểm truyền thống, mà phải trở thành thiết chế tiên phong, thúc đẩy Chính phủ tối ưu hóa hoạt động và nguồn lực công vì sự phát triển bền vững. Kết quả kiểm toán không chỉ phát hiện sai phạm mà còn nhận diện rủi ro sớm, chỉ ra bất cập hệ thống và đánh giá hiệu quả chính sách.

Tính độc lập của SAI cần được bảo đảm cả trong pháp luật và thực tiễn, gắn với quyền tiếp cận dữ liệu, chất lượng kiểm toán và trách nhiệm giải trình như chuẩn mực của INTOSAI-P10 đã đề cập.

Chuyển đổi số cần hỗ trợ kiểm toán dựa trên rủi ro, cảnh báo sớm, nhưng phải đi đôi với bằng chứng đáng tin cậy và an toàn dữ liệu.

Đối với Việt Nam, yêu cầu đổi mới kiểm toán gắn liền với mục tiêu phát triển quốc gia: Đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Mục tiêu này đòi hỏi không chỉ huy động thêm nguồn lực, mà quan trọng hơn là quản lý và sử dụng từng nguồn lực công minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả.

Để đóng góp thiết thực vào quá trình phát triển của đất nước và thích ứng với bối cảnh tình hình mới, Kiểm toán nhà nước Việt Nam xác định cần đổi mới toàn diện về tổ chức, phương thức hoạt động và nâng cao vị thế, vai trò, hiệu quả hoạt động của Kiểm toán nhà nước dựa trên nền tảng định hướng chiến lược, tầm nhìn dài hạn và khung khổ thể chế vững chắc; lấy công nghệ, chuyển đổi số làm động lực. Xây dựng Kiểm toán nhà nước là thiết chế độc lập, quan trọng trong nền quản trị công hiện đại, là công cụ sắc bén, hiệu quả của Đảng, Nhà nước Việt Nam để kiểm soát, kiểm toán quản lý, sử dụng nguồn lực công, đồng thời bảo đảm tính tuân thủ pháp luật, kỷ cương, kỷ luật nghiêm minh, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, hiệu quả tối ưu trong quản lý, sử dụng nguồn lực công; bảo đảm Kiểm toán nhà nước hoạt động uy tín, chất lượng, liêm chính, chuyên nghiệp, chuẩn mực và minh bạch, trách nhiệm giải trình.

Diễn đàn trao đổi về vai trò và tương lai của các Cơ quan kiểm toán tối cao

Hội thảo tạo diễn đàn cấp cao để các SAI, tổ chức có liên quan và chuyên gia trong nước, quốc tế trao đổi quan điểm, kinh nghiệm thực tiễn và thông lệ tốt về vai trò đang thay đổi của SAI trong quản trị quốc gia.

Một trọng tâm của Hội thảo là trao đổi về “địa vị pháp lý, tính độc lập và vai trò của SAI trong hệ thống quản trị quốc gia”. Các đại biểu sẽ tham luận về cơ chế bảo đảm tính độc lập của SAI trên các phương diện tổ chức, tài chính, nhân sự và hoạt động kiểm toán; chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, đối tượng và phạm vi kiểm toán; cơ chế kiểm soát chất lượng, quản trị rủi ro và bảo đảm liêm chính trong hoạt động kiểm toán.

Hội thảo cũng tập trung trao đổi về giá trị pháp lý của báo cáo kiểm toán, công khai kết quả kiểm toán và nâng cao hiệu lực thực hiện kiến nghị kiểm toán; vai trò của SAI trong kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; cơ chế phối hợp giữa SAI với Quốc hội, Chính phủ, cơ quan thanh tra, điều tra và các cơ quan có liên quan; tính minh bạch trong hoạt động kiểm toán và cơ chế giám sát của Quốc hội, các cơ quan có thẩm quyền và nhân dân đối với hoạt động kiểm toán.

Đổi mới phương pháp kiểm toán, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số cũng là nội dung quan trọng của Hội thảo. Các đại biểu sẽ trao đổi về tầm nhìn, chiến lược phát triển của SAI trước những yêu cầu mới của quản trị công; kinh nghiệm phát triển các lĩnh vực kiểm toán mới như kiểm toán nợ công, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, tài chính xanh, các dự án đầu tư trọng điểm và những chương trình công có tác động lớn.

Hội thảo dành sự quan tâm đến đổi mới phương pháp kiểm toán theo hướng dựa trên phân tích rủi ro và dữ liệu; tăng cường kiểm toán hoạt động; ứng dụng phân tích dữ liệu, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning), AI tạo sinh (Generative AI), hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, GIS, ảnh vệ tinh và dữ liệu không gian trong hoạt động kiểm toán.

Các vấn đề về kiểm toán trong môi trường số, kiểm toán từ xa, giám sát liên tục, khai thác và kết nối cơ sở dữ liệu, cũng như giá trị, an toàn và bảo mật của bằng chứng kiểm toán số sẽ được trao đổi từ góc độ kinh nghiệm thực tiễn và khuôn khổ pháp lý.

Thông qua các nội dung trao đổi, Hội thảo hướng tới chia sẻ cách tiếp cận mới, kinh nghiệm và thông lệ tốt, qua đó góp phần giúp các SAI thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của môi trường quản trị công và công nghệ.

Nội dung và thành phần tham luận

Hội thảo gồm các phiên trình bày tham luận và thảo luận chuyên sâu

Sau phát biểu chào mừng của Lãnh đạo Quốc hội và phát biểu khai mạc của Tổng Kiểm toán nhà nước, Hội thảo sẽ tập trung vào các tham luận quốc tế và trong nước về địa vị, vai trò, chức năng của Kiểm toán nhà nước; những xu thế kiểm toán mới và chuyển đổi số trong hoạt động kiểm toán; dự kiến có khoảng 18 tham luận được trình bày bởi TS. Hà Thị Mỹ Dung - Phó Tổng Kiểm toán nhà nước; đại diện: các SAI, Bộ Công an, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội và các cơ quan, tổ chức liên quan.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu sẽ trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi với các nhóm diễn giả về những vấn đề quan tâm.

Góp phần định hướng phát triển Kiểm toán nhà nước trong giai đoạn mới

Hội thảo được kỳ vọng cung cấp thông tin, kinh nghiệm quốc tế và những gợi mở quan trọng phục vụ xây dựng định hướng phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045. Đây cũng là nguồn tham khảo để Kiểm toán nhà nước xác định chiến lược dài hạn, nâng cao năng lực và phạm vi kiểm toán, đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính, tài sản công trong bối cảnh mới.

Thông qua tham vấn kinh nghiệm quốc tế về địa vị pháp lý, tính độc lập và vai trò của các SAI, Hội thảo góp phần củng cố cơ sở lý luận và thực tiễn cho quá trình nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về Kiểm toán nhà nước, bảo đảm phù hợp với thực tiễn Việt Nam và các chuẩn mực của INTOSAI.

Bên cạnh đó, các hoạt động trao đổi bên lề với các đối tác quốc tế sẽ tạo cơ hội để Kiểm toán nhà nước tiếp cận những kỹ thuật kiểm toán tiên tiến, đặc biệt trong các lĩnh vực mới nổi. Việc tiếp thu có chọn lọc các thông lệ tốt sẽ góp phần đổi mới phương pháp kiểm toán theo hướng hiện đại, linh hoạt và hiệu quả.

Hội thảo quốc tế “Cơ quan kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới” khẳng định sự chủ động, năng lực hội nhập và vai trò của Kiểm toán nhà nước Việt Nam trong cộng đồng kiểm toán quốc tế; đồng thời góp phần tăng cường quan hệ hợp tác giữa Kiểm toán nhà nước Việt Nam với các SAI và đối tác quốc tế.

Thông qua Hội thảo, Kiểm toán nhà nước cũng góp phần giới thiệu hình ảnh Việt Nam đổi mới, chủ động hội nhập và sẵn sàng hợp tác với cộng đồng quốc tế.

Là thành viên của INTOSAI, Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI) và Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao Đông Nam Á (ASEANSAI), Kiểm toán nhà nước Việt Nam cam kết tiếp tục tham gia tích cực, chủ động và có trách nhiệm; cùng các SAI trao đổi kinh nghiệm, nâng cao năng lực và ứng phó với thách thức chung.

Kiểm toán nhà nước Việt Nam tin tưởng, thông qua đối thoại và chia sẻ kinh nghiệm tại Hội thảo, các SAI sẽ có thêm cơ sở để đổi mới, nâng cao năng lực và phối hợp hiệu quả hơn, cùng hướng tới đích đến cuối cùng là quản trị công minh bạch, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn và phát triển bền vững vì người dân.

Minh Anh