Dự thảo Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia: Tạo hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ công trình trọng yếu về an ninh quốc gia

Đổi mới cách tiếp cận, đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là nhiệm vụ có ý nghĩa trực tiếp đối với việc bảo đảm an ninh quốc gia, an ninh chế độ và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển nhanh chóng, yêu cầu bảo vệ các công trình ngày càng đặt ra toàn diện hơn, không chỉ dừng ở bảo vệ vật lý mà còn đòi hỏi khả năng thích ứng với những phương thức, nguy cơ và thách thức mới.

Việc xây dựng dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng về an ninh quốc gia, trong đó có những định hướng mới tại Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia. Đồng thời, dự án Luật hướng tới khắc phục những hạn chế, vướng mắc, bất cập trong quá trình thực hiện Pháp lệnh Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia năm 2007.

Dự thảo Luật quy định ba nhóm công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, gồm: công trình trọng điểm về an ninh quốc gia; công trình an ninh, khu an ninh; công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia. Cùng với đó là các tiêu chí xác định, phân loại đối với từng nhóm công trình.

Dự thảo Luật bổ sung quy định về công trình an ninh, khu an ninh. Đây là những công trình trực tiếp phục vụ hoạt động thường xuyên của lực lượng Công an nhân dân trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm. Việc xác định riêng nhóm công trình này góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác quản lý, bảo vệ các địa điểm, công trình phục vụ nhiệm vụ chuyên trách về an ninh.

Đối với nhóm công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia, dự thảo Luật phân thành ba loại theo tính chất quan trọng và yêu cầu bảo vệ; đồng thời phân cấp thẩm quyền quyết định đưa công trình vào Danh mục công trình liên quan đến an ninh quốc gia. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ quyết định đối với công trình loại I, Bộ trưởng Bộ Công an quyết định đối với công trình loại II và Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định đối với công trình loại III.

Cách thiết kế này gắn việc phân loại công trình với thẩm quyền quyết định tương ứng, tạo cơ sở xác định rõ trách nhiệm ở từng cấp. Đồng thời, việc phân cấp, phân quyền được kỳ vọng góp phần nâng cao tính chủ động trong quản lý, xử lý công việc, phù hợp với yêu cầu đổi mới tổ chức thực thi pháp luật và tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW.

Hiện đại hóa biện pháp bảo vệ, rõ trách nhiệm các lực lượng

Bên cạnh đổi mới trong phân loại công trình, dự thảo Luật điều chỉnh cách tiếp cận đối với các biện pháp bảo vệ. Theo đó, đối với công trình trọng điểm về an ninh quốc gia và công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia, dự thảo quy định theo hướng dẫn chiếu đến pháp luật chuyên ngành. Riêng công trình an ninh, khu an ninh, việc xác định phạm vi và biện pháp bảo vệ được xây dựng trên cơ sở tham khảo, bảo đảm tương đồng với pháp luật về quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Điều này tạo cơ sở để áp dụng thống nhất các biện pháp bảo vệ, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ giữa dự thảo Luật với các quy định pháp luật chuyên ngành. Việc dẫn chiếu đến pháp luật chuyên ngành cho phép cập nhật, điều chỉnh các biện pháp bảo vệ khi yêu cầu thực tiễn thay đổi, trong đó có việc ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại.

Điều này cho thấy yêu cầu bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia không thể chỉ được nhìn nhận dưới góc độ bảo vệ vật lý đơn thuần. Cơ chế bảo vệ cần có khả năng thích ứng với sự phát triển của công nghệ và những thay đổi trong yêu cầu quản lý, bảo đảm vừa nâng cao hiệu quả bảo vệ, vừa hạn chế việc phải sửa đổi Luật mỗi khi các biện pháp chuyên môn có sự điều chỉnh.

Bên cạnh đó, việc áp dụng các quy định pháp luật chuyên ngành cũng hướng tới bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức thực hiện trên phạm vi cả nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Đây là yêu cầu cần được đặt song hành: bảo vệ chặt chẽ các công trình quan trọng nhưng phải có cơ chế pháp lý rõ ràng, tạo thuận lợi cho các hoạt động hợp pháp có liên quan.

Một nội dung quan trọng khác là tổ chức lực lượng bảo vệ và xác định trách nhiệm phối hợp. Dự thảo Luật quy định lực lượng bảo vệ của Bộ Công an và lực lượng bảo vệ của cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình; không quy định về lực lượng của Bộ Quốc phòng do nội dung này đã được điều chỉnh tại Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.

Cùng với đó, dự thảo Luật xác lập trách nhiệm phối hợp giữa lực lượng bảo vệ của cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng công trình với lực lượng Công an, Quân đội và các lực lượng có liên quan. Cách quy định này hướng tới bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống nhiệm vụ trong quá trình thực hiện chức năng, quyền hạn.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo vệ công trình và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này; giao Chính phủ quy định cụ thể nhằm bảo đảm tính linh hoạt trước những vấn đề thực tiễn thường xuyên biến động.

Việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia không chỉ nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho một lĩnh vực chuyên ngành mà còn hướng tới đổi mới phương thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia.

Với những thay đổi từ phân loại công trình, phân cấp thẩm quyền đến hiện đại hóa biện pháp bảo vệ, dự thảo Luật hướng tới tạo lập cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới, đồng thời hài hòa với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Nhật Trường