Toàn cảnh nước Pháp trước làn sóng biểu tình kéo dài
Khởi phát từ những bất bình về điều kiện học tập tại một số trường trung học ở ngoại ô Paris, làn sóng biểu tình tại Pháp đã mở rộng trong tháng 10, thu hút công đoàn lao động, phụ huynh, sinh viên và nhiều nhóm hoạt động xã hội. Bên cạnh các cuộc tuần hành ôn hòa, tình trạng bạo loạn và cướp phá tại nhiều địa phương cũng đặt ra thách thức đối với chính quyền.
Từ bất bình trong trường học đến biểu tình trên toàn quốc
Làn sóng biểu tình tại Pháp bắt đầu từ một số cuộc xuống đường của học sinh trung học ở khu vực ngoại ô Paris hồi tháng 9. Ngày 18/9, học sinh tại một trường trung học ở Créteil tổ chức biểu tình, phản đối tình trạng thiếu thốn nguồn lực và áp lực học tập quá lớn. Chỉ vài ngày sau, các cuộc biểu tình tương tự xuất hiện tại nhiều trường học khác quanh thủ đô.
Tại những khu vực ngoại ô nghèo nhất Paris, học sinh phản đối cơ sở vật chất xuống cấp, lớp học quá đông và những bất cập mà các em cho là tồn tại trong hệ thống tuyển sinh đại học.
Đến ngày 29/9, theo các đơn vị tổ chức biểu tình, phong trào đã lan tới khoảng 400 trường học trên cả nước Pháp. Công đoàn học sinh trung học cho biết các cuộc phong tỏa nhằm phản đối tình trạng thiếu giáo viên và nhân viên, trường học xuống cấp, lịch học quá dày đặc và sĩ số lớp học quá đông. Tại một số nơi đã xảy ra những hành vi quá khích như chặn lối vào trường, ném vật thể và đốt thùng rác.
Bộ trưởng Giáo dục Pháp Édouard Geffray thừa nhận một số yêu cầu của học sinh là chính đáng, nhưng đồng thời chỉ trích tính chất đối đầu của các cuộc biểu tình. Ông cho biết một số học sinh đã đuổi theo giáo viên và nhắm các ống phóng pháo hoa về phía hiệu trưởng.
Đến cuối tháng 9, gần 80 người bị thương và hơn 440 người bị tạm giữ, trong đó có nhiều người chưa thành niên.
Phong trào mở rộng, nhiều lực lượng tham gia
Sang đầu tháng 10, quy mô biểu tình tăng nhanh. Theo Bộ Nội vụ Pháp, đến ngày 2/10, phong trào đã lan tới hơn 1.000 trường học, trong đó 220 trường bị phong tỏa. Sinh viên đại học cũng bắt đầu tham gia các hoạt động phản đối.
Cùng thời điểm, nhà chức trách cảnh báo một bộ phận người tham gia đã chuyển sang các hành vi nguy hiểm, như sử dụng pháo hoa dạng đạn cối, phóng hỏa công trình công cộng và cướp phá. Đến ngày 2/10, gần 400 cảnh sát cùng hơn 230 nhân viên trường học và học sinh bị thương; số người bị bắt giữ tăng lên khoảng 3.000.
Trong tháng 10, phong trào tiếp tục mở rộng khi công đoàn lao động, phụ huynh và các nhóm hoạt động xã hội tham gia. Những bất bình liên quan đến giáo dục dần hội tụ với các vấn đề kinh tế và xã hội rộng hơn, tạo thành làn sóng phản đối chính phủ trên quy mô toàn quốc.
Ngày 6/10, khoảng 256.000 người tuần hành tại Paris và 40 thành phố khác, theo Bộ Nội vụ Pháp. Một công đoàn học sinh trung học cho biết người biểu tình đã chiếm giữ khoảng 1.800 trường trung học.
Phần lớn các cuộc tuần hành diễn ra trong hòa bình, song một số vụ việc nghiêm trọng vẫn xảy ra. Nhà chức trách cho biết tổng số người bị bắt giữ đã tăng lên khoảng 6.000.
Ngày 8/10, các cuộc biểu tình tiếp tục diễn ra tại nhiều địa phương, thu hút khoảng 71.500 người. Đến ngày 13/10, theo Bộ Nội vụ, khoảng 160.000 người tham gia các cuộc tuần hành trên cả nước.
Bạo loạn gia tăng, chính quyền tăng cường biện pháp ứng phó
Ngày 17/10 ghi nhận các cuộc biểu tình có quy mô lớn nhất kể từ khi phong trào bùng phát vào tháng 9. Theo ước tính chính thức, hơn 500.000 người tham gia 110 cuộc tuần hành phản đối chính phủ trên toàn nước Pháp. Công đoàn CGT đưa ra con số cao hơn, khoảng 800.000 người.
Ảnh: Abitbol Shana/ABACA/Shutterstock
Nhiều người biểu tình vẫn tuần hành trong hòa bình, nhưng các vụ phá hoại cũng diễn ra tại nhiều địa phương. Theo nhà chức trách, khoảng 1.500 cửa hàng bị phá hoại. Tại Paris, hơn 100.000 người tham gia tuần hành hòa bình, trong khi vài trăm đối tượng quá khích đối đầu với cảnh sát, đốt ô tô và đập phá cửa hàng.
Tại Limoges, thành phố ở miền Trung nước Pháp, một đám cháy đã phá hủy tòa thị chính có niên đại từ thế kỷ XIX. Hình ảnh được ghi lại cho thấy chóp tháp của tòa nhà đổ sập trong biển lửa.
Trước tình hình này, Tổng thống Emmanuel Macron kêu gọi người dân bình tĩnh. Trong bài phát biểu trên truyền hình tối 18/10, ông cho biết chính phủ sẽ tìm cách giảm giá nhiên liệu, đồng thời cảnh báo những người tham gia cướp phá sẽ phải bồi thường và những người tìm cách lật đổ nền Cộng hòa sẽ phải chịu trách nhiệm.
Theo thống kê của chính phủ, ít nhất 3.000 cơ sở kinh doanh đã bị đột nhập và cướp phá trong dịp cuối tuần đó. Chính phủ sau đó áp đặt lệnh giới nghiêm tại một số khu vực thuộc các thành phố như Paris, Lille và Nice. Marseille cùng một số địa phương khác hạn chế các hoạt động tụ tập đông người.
Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nuñez thừa nhận lực lượng cảnh sát chưa được chuẩn bị đầy đủ để ứng phó với tình hình. Ông cho biết đã đề nghị từ chức, nhưng Tổng thống Macron không chấp thuận. Theo ông Nuñez, lực lượng cảnh sát sẽ được tăng cường vào những ngày tới.
Từ những yêu cầu cải thiện điều kiện học tập, các cuộc biểu tình tại Pháp đã mở rộng, phản ánh nhiều mối quan tâm khác nhau trong xã hội nước này, từ giáo dục đến chi phí sinh hoạt và giá nhiên liệu. Trong khi nhiều người tiếp tục xuống đường ôn hòa để bày tỏ quan điểm, các vụ bạo lực và phá hoại cũng khiến tình hình thêm phức tạp. Những diễn biến tiếp theo ở Pháp sẽ phụ thuộc vào khả năng đối thoại, giải quyết các kiến nghị của người dân và nỗ lực của chính quyền Tổng thống Macron trong việc duy trì an ninh, trật tự đất nước.