Khuyến công khu vực phía Nam "Liên kết vùng - Khơi thông nguồn lực"Tập trung nâng cao năng lực sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm
Khai thác lợi thế vùng nguyên liệu, gắn đổi mới công nghệ với chế biến sâu và phát triển thị trường, hoạt động khuyến công khu vực phía Nam đang hướng tới nâng cao năng lực sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm và thúc đẩy liên kết chuỗi. Đây là định hướng quan trọng nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực hỗ trợ, nâng cao sức cạnh tranh và tạo động lực phát triển bền vững cho công nghiệp nông thôn.
Tập trung hỗ trợ đổi mới công nghệ
Khu vực phía Nam có nhiều lợi thế về nguyên liệu, lao động, thị trường và không gian phát triển công nghiệp. Nguồn nông sản phong phú, lực lượng lao động trẻ cùng môi trường đầu tư năng động tạo điều kiện phát triển công nghiệp chế biến, sản xuất hàng tiêu dùng và các ngành nghề nông thôn.
Việc sắp xếp đơn vị hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mở ra cơ hội tổ chức lại không gian kinh tế, kết nối vùng nguyên liệu với vùng sản xuất, hình thành các chuỗi giá trị quy mô lớn. Trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi công nghệ diễn ra mạnh mẽ, khuyến công tiếp tục là công cụ quan trọng hỗ trợ cơ sở công nghiệp nông thôn đổi mới sản xuất, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh.
Theo Cục Công nghiệp, năm 2025, các tỉnh, thành phố phía Nam thực hiện 38,4 tỷ đồng kinh phí khuyến công, đạt 50,8% kế hoạch 75,6 tỷ đồng. Trong đó, kinh phí khuyến công quốc gia đạt 9,5 tỷ đồng, bằng 89% kế hoạch; khuyến công địa phương đạt gần 28,9 tỷ đồng, bằng 44,5%. Một số địa phương bố trí kinh phí khuyến công từ 5 tỷ đồng đến trên 10 tỷ đồng, gồm An Giang, Tây Ninh và Vĩnh Long.
Năm 2026, tổng kinh phí khuyến công được các địa phương phê duyệt là hơn 71 tỷ đồng, giảm 6% so với kế hoạch năm trước. Trong đó, khuyến công địa phương chiếm 77%, tương đương 54,9 tỷ đồng; khuyến công quốc gia chiếm 23%, tương đương 16,1 tỷ đồng.
Trong 9 tháng năm 2026, kinh phí thực hiện đạt 34,1 tỷ đồng, bằng 48% kế hoạch năm. Cụ thể, khuyến công quốc gia giải ngân hơn 10 tỷ đồng, đạt 62,4% kế hoạch; khuyến công địa phương đạt hơn 24 tỷ đồng, tương đương 43,8%. Nguồn lực khuyến công tập trung hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và phát triển thị trường. Cụ thể, hỗ trợ 2 mô hình trình diễn kỹ thuật sản xuất sản phẩm mới, ứng dụng công nghệ mới và sản xuất sạch hơn; hỗ trợ 63 cơ sở chuyển giao công nghệ, ứng dụng máy móc tiên tiến và xử lý ô nhiễm môi trường.
Cùng với đó, khu vực đã tổ chức hội chợ triển lãm hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu, hàng thủ công mỹ nghệ với khoảng 200 gian hàng tiêu chuẩn; hỗ trợ 246 gian hàng cho 286 lượt cơ sở tham gia hội chợ, triển lãm trong nước. Hoạt động bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu hỗ trợ 51 sản phẩm của 30 lượt cơ sở; đồng thời đầu tư 1 phòng trưng bày, giới thiệu và quảng bá sản phẩm.
Những kết quả này cho thấy khuyến công đang từng bước mở rộng từ hỗ trợ máy móc, thiết bị sang phát triển nguồn nhân lực, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường, tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh cho cơ sở công nghiệp nông thôn.
Ưu tiên đề án kết nối vùng nguyên liệu với chế biến sâu
Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Đỗ Thị Minh Trâm nhấn mạnh, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao, khuyến công cần chuyển từ tư duy phân bổ nguồn lực hỗ trợ sang tạo năng lực tăng trưởng, lấy đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn làm trọng tâm. Hiệu quả không chỉ được đo bằng số đề án hay tỷ lệ giải ngân, mà còn phải thể hiện qua năng lực sản xuất, doanh thu, thị trường, đơn hàng và nguồn lực xã hội huy động sau hỗ trợ.
Qua đánh giá tại 8 địa phương khu vực miền Nam, Phó Cục trưởng lưu ý tình trạng thiếu đề án điểm, chưa chú trọng hỗ trợ liên doanh, liên kết sản xuất; trong khi lực lượng trực tiếp triển khai khuyến công tại cơ sở còn hạn chế. Để hoàn thành kế hoạch năm 2026 và tạo nền tảng cho năm 2027, lãnh đạo Cục Công nghiệp cho rằng, các địa phương cần rà soát từng đề án khuyến công quốc gia và địa phương, xác định rõ tiến độ, khó khăn và trách nhiệm xử lý; chủ động tháo gỡ vướng mắc về hồ sơ, vốn đối ứng, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán. Các trường hợp cần điều chỉnh hoặc dừng thực hiện phải được xử lý đúng trình tự, thẩm quyền, bảo đảm hoàn thành kế hoạch đúng quy định và thực chất.
Trong xây dựng kế hoạch năm 2027, cần chuyển từ tổng hợp nhu cầu hỗ trợ riêng lẻ sang chủ động khảo sát ngành hàng, nhóm cơ sở và chuỗi sản phẩm có tiềm năng. Ưu tiên đề án kết nối vùng nguyên liệu với chế biến sâu, tiêu chuẩn chất lượng, bảo quản, đóng gói, logistics và thị trường; tập trung vào công nghệ nâng cao năng suất, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn. Ngân sách nhà nước cần phát huy vai trò dẫn dắt, thu hút thêm nguồn lực từ doanh nghiệp và xã hội, tránh hỗ trợ dàn trải.
Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Đỗ Thị Minh Trâm cũng nhấn mạnh, các địa phương cần triển khai đồng bộ, đúng quy định những chính sách mới về khuyến công; kịp thời cập nhật quy trình, trách nhiệm, cơ chế chi và lưu ý các điều khoản chuyển tiếp, bảo đảm áp dụng theo đúng thời điểm có hiệu lực của từng văn bản.
Việc củng cố hệ thống thực thi cũng cần được chú trọng, bảo đảm đầu mối, nhân lực chuyên môn và cơ chế phối hợp từ cấp tỉnh đến cấp xã, không để gián đoạn hoạt động hỗ trợ cơ sở. Các đơn vị thực hiện nhiệm vụ khuyến công cần nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn về công nghệ, quản trị sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển thị trường. Đồng thời, nghiên cứu định mức kinh tế - kỹ thuật, giá dịch vụ theo thẩm quyền, từng bước nâng cao năng lực tự chủ.
Đối với sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (RISEP), định hướng hỗ trợ cần gắn chặt với thị trường, tập trung nâng cấp công nghệ, chất lượng, bao bì và thương hiệu. Tăng cường quảng bá tại hội chợ, triển lãm, điểm trưng bày, hệ thống phân phối và môi trường số; đẩy mạnh kết nối với thị trường Thành phố Hồ Chí Minh, các kênh thương mại trong nước và quốc tế.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường quản lý trên dữ liệu, từng bước chuẩn hóa thông tin về cơ sở, đề án, sản phẩm và kết quả hỗ trợ trên Hệ thống thông tin quản lý khuyến công.
Phó Cục trưởng Đỗ Thị Minh Trâm đề nghị các địa phương và đơn vị cần cụ thể hóa nhiệm vụ thành kế hoạch, tiến độ và trách nhiệm rõ ràng; tăng cường phối hợp, chủ động tháo gỡ khó khăn, sử dụng hiệu quả nguồn lực. Qua đó, đưa khuyến công trở thành động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển công nghiệp nông thôn bền vững.