Xây dựng cơ chế, chính sách khả thi đưa công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn

Khơi thông nguồn lực xã hội hóa phát triển ngành kinh tế văn hóa

Phân tích dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định: việc xây dựng luật cần xuất phát từ quan niệm coi công nghiệp văn hóa thực sự là một ngành kinh tế mũi nhọn, đặc biệt tại các địa phương có lợi thế du lịch, như Quảng Ninh, Đà Nẵng...

Khi xác định bản chất là ngành kinh tế, pháp luật phải tạo lập được cơ chế vận hành linh hoạt theo quy luật thị trường, tháo gỡ vướng mắc về định mức chi trả, thanh quyết toán ngân sách trong sản xuất chương trình nghệ thuật nhằm thúc đẩy hoạt động sáng tạo.

Để công nghiệp văn hóa phát triển, vai trò của khu vực tư nhân cùng cơ chế xã hội hóa có ý nghĩa rất quan trọng trong đầu tư hạ tầng, hình thành không gian sáng tạo, tổ hợp biểu diễn nghệ thuật, công trình dịch vụ du lịch quy mô lớn gắn với bảo tồn di sản bản sắc cộng đồng. Dự thảo luật cần làm rõ tiêu chí hỗ trợ, ưu đãi phát triển hạ tầng dựa trên quy mô phục vụ, tác động liên vùng, nhu cầu khai thác cùng chi phí vận hành, qua đó thu hút doanh nghiệp đầu tư sản phẩm chất lượng cao, nâng mức chi tiêu của du khách.

Về quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, đại biểu đề nghị xác định rõ phạm vi áp dụng, thẩm quyền chấp thuận, điều kiện gia hạn, tạm dừng, chấm dứt cùng những giới hạn không được phép áp dụng. Luật phải quy định cụ thể phương thức kiểm soát rủi ro, xử lý thiệt hại, quyền, nghĩa vụ của các bên khi kết thúc thử nghiệm, tránh tình trạng kéo dài thời gian thử nghiệm hoặc đánh giá thiếu căn cứ trước khi chuyển sang áp dụng chính thức.

Đối với hoạt động đầu tư mạo hiểm có sử dụng vốn nhà nước, cơ quan soạn thảo cần làm rõ tiêu chí định lượng rủi ro, thẩm quyền quyết định đầu tư cùng cơ chế bảo vệ nguồn lực công, phân biệt rạch ròi giữa tổn thất khách quan với hành vi vi phạm quy trình để ngăn ngừa việc trục lợi ngân sách. Quy định giao HĐND quyết định chính sách cân đối nguồn lực địa phương trong đầu tư mạo hiểm phải đặt trong tổng thể cơ chế Đảng lãnh đạo, đồng bộ với quy chế làm việc của cấp ủy từ Trung ương đến cơ sở nhằm bảo đảm tính khả thi khi thực thi.

Kiểm soát an toàn thực phẩm xuyên suốt từ nguyên liệu đầu vào

Về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Trưởng Đoàn ĐBQH TP Quảng Ninh Quản Minh Cường nhấn mạnh, đây là đạo luật tác động trực tiếp đến sức khỏe, đời sống của mọi tầng lớp nhân dân. Để nâng cao hiệu lực quản lý, dự thảo cần phân định rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành chuyên môn như Bộ Y tế, Bộ Công Thương với trách nhiệm quản lý trên địa bàn của UBND các cấp.

Theo đại biểu, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm phải được kiểm soát chặt chẽ ngay từ nguồn nguyên liệu sản xuất đầu vào chứ không chỉ tập trung ở khâu kiểm tra thực phẩm nhập khẩu hay lưu thông trên thị trường. Luật cần chuẩn hóa quy trình quản lý khép kín từ khâu chọn giống, thức ăn chăn nuôi, quy trình nuôi trồng, chăm sóc, giết mổ, chế biến cho đến việc lấy mẫu xét nghiệm, gắn nhãn mác truy xuất nguồn gốc xuất xứ hàng hóa.

Đối với bữa ăn bán trú tại trường học hay dịch vụ ẩm thực trên phương tiện vận tải du lịch như tàu biển, cần định hướng tổ chức theo mô hình suất ăn công nghiệp chuyên nghiệp với quy trình kiểm soát tương tự suất ăn hàng không. Việc giao doanh nghiệp chuyên trách chế biến, cung cấp suất ăn gắn với kiểm soát nguồn đầu vào, chất lượng đầu ra cùng trách nhiệm của bên thứ ba sẽ phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, bảo đảm an toàn phòng cháy trên tàu du lịch, đồng thời giúp giáo viên tập trung vào chuyên môn giảng dạy.

Bên cạnh đó, dự thảo cần hoàn thiện quy định về hậu kiểm, căn cứ xác định nguy hại, quy trình lấy mẫu xét nghiệm tại chợ dân sinh, chợ truyền thống, thức ăn đường phố cùng phương án xử lý sự cố an toàn thực phẩm. Cơ quan chức năng cần kiểm soát chặt hoạt động nhập khẩu hóa chất công nghiệp để ngăn chặn việc đưa chất cấm, chất tạo nạc vào chăn nuôi; bổ sung quy định quản lý thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, xử lý nghiêm trách nhiệm của người nổi tiếng khi quảng cáo sản phẩm giả, kém chất lượng.

Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tương thích chuẩn mực pháp luật quốc tế

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu Quản Minh Cường khẳng định, sự phát triển của nền kinh tế đòi hỏi phải tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ trên mọi lĩnh vực từ công nghiệp, giống cây trồng nông nghiệp, sáng chế đến văn học nghệ thuật. Cơ chế bảo hộ cần phân định rõ hoạt động khai thác thương mại với mục đích phục vụ nhiệm vụ chính trị để bảo đảm hài hòa quyền lợi của tác giả với lợi ích cộng đồng.

Dự thảo luật cần quy định rõ hiệu lực của hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ, phân biệt thời điểm phát sinh quyền, trách nhiệm pháp lý giữa chủ thể sáng chế với bên nhận chuyển nhượng hoặc bên thứ ba nhận ủy quyền phát triển sản phẩm. Đồng thời, cần hoàn thiện nguyên tắc xử lý dữ liệu, hồ sơ đăng ký bảo hộ, phạm vi sử dụng nhãn hiệu nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho các bên khi thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Liên quan đến giải quyết tranh chấp, đại biểu lưu ý hoạt động giám định sở hữu trí tuệ giữ vai trò rất quan trọng do kết luận giám định là nguồn chứng cứ xác định hành vi xâm phạm bản quyền. Thực tiễn trưng cầu giám định dễ phát sinh các kết luận mâu thuẫn giữa những cơ quan khác nhau, đòi hỏi luật phải thiết lập cơ chế kiểm soát tính độc lập, khách quan của hoạt động giám định, quy định rõ trách nhiệm bồi thường khi xảy ra sai sót.

Từ thực tế một số sản phẩm truyền thống của địa phương hay nông sản, thương hiệu hàng hóa chủ lực của Việt Nam từng bị đăng ký độc quyền trong nước hoặc chiếm đoạt bản quyền ở nước ngoài, dự thảo cần bổ sung cơ chế bảo vệ thương hiệu tập thể của cộng đồng cùng thương hiệu quốc gia. Việc sửa đổi quy định sở hữu trí tuệ nói riêng, pháp luật kinh tế nói chung phải tương thích với quy phạm, đối tượng, phương pháp điều chỉnh của pháp luật quốc tế nhằm phòng ngừa rủi ro tranh chấp pháp lý cho doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập.

Mạnh Tuân