Đặt sức khỏe của người dân lên trên hết, trước hết

Hài hòa lợi ích giữa người dân và doanh nghiệp

Nêu rõ dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) là dự án luật rất khó, với phạm vi tác động rộng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, yêu cầu xây dựng luật là hài hoà lợi ích giữa người dân và doanh nghiệp, với mục tiêu đặt sức khỏe người dân trên hết và trước hết, nhưng phải tạo điều kiện thông thoáng cho doanh nghiệp trong quá trình sản xuất kinh doanh, không gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Thống kê của ngành y tế cho thấy, một vụ ngộ độc thực phẩm có thể gây ra 200 bệnh khác nhau, riêng rối loạn tiêu hóa có trên 20 loại. Nếu làm không tốt thì rất dễ xảy ra sự cố. Với vai trò là cơ quan quản lý thống nhất về lĩnh vực an toàn thực phẩm, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định, Bộ rất thận trọng, cân nhắc kỹ lưỡng khi xây dựng luật.

Dự thảo Luật tập trung vào 5 nhóm giải pháp chính: Quản lý theo chuỗi; cắt giảm thủ tục hành chính; xây dựng hệ thống số hóa thông tin dữ liệu; quản lý thực phẩm kinh doanh điện tử; thực hiện một cơ quan đầu mối.

Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết, doanh nghiệp rất quan tâm đến quản lý theo chuỗi, đặc biệt là việc ghi nhận lịch sử tuân thủ. Đơn cử, nếu lịch sử 3 lần nhập khẩu của doanh nghiệp tốt thì tần suất kiểm tra có thể giảm. Nhưng muốn được ghi nhận lịch sử thì bắt buộc phải có hệ thống thông tin và dữ liệu.

Dự thảo Luật quy định: 5 năm phải đăng ký lại công bố sản phẩm, Bộ trưởng nêu rõ, việc 5 năm đăng ký lại chính là ghi nhận lịch sử xem 5 năm qua doanh nghiệp vi phạm bao nhiêu vụ, có bị thu hồi sản phẩm không, và đây là lịch sử phục vụ cho công tác hậu kiểm. Nếu doanh nghiệp vi phạm liên tục, cơ quan chức năng sẽ dựa vào dữ liệu đó để kiểm tra quy trình sản xuất.

“Chúng ta không lo ngại gây khó khăn cho doanh nghiệp, vì việc này được thiết kế theo hướng đăng ký tự động, gửi hồ sơ tự động, từ đó xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu công khai tới người dân. Một sản phẩm liên tục để xảy ra vi phạm thì phải thu hồi và công bố thông tin cho người dân, đây cũng là cơ sở cơ quan chức năng tiến hành hậu kiểm. Trước đây, đăng ký một lần là vĩnh viễn, khi xảy ra vi phạm lại không có cơ chế thu hồi. Dự thảo Luật đã khắc phục được những hạn chế này”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Về mô hình quản lý, Bộ trưởng chia sẻ, nếu như trước đây chia theo ngành hàng, Bộ Y tế quản lý 6 nhóm ngành, hàng; Bộ Công Thương quản lý 8 nhóm; Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý 19 nhóm (từ xây dựng thể chế đến kiểm tra, giám sát). Tuy nhiên, trong dự thảo Luật này, an toàn thực phẩm được tách riêng, Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý nhà nước thống nhất. Dù vậy, vai trò của các bộ vẫn rất quan trọng, và phải phối hợp hết sức chặt chẽ với Bộ Y tế để giải quyết vấn đề an toàn thực phẩm.

Bộ trưởng nêu rõ, nếu mất an toàn thực phẩm ở khâu sản xuất ban đầu thì cơ sở nuôi trồng phải chịu trách nhiệm và Bộ Y tế sẽ hỗ trợ truy xuất nguồn gốc

Với các nội dung liên quan đến cơ sở dữ liệu, Bộ trưởng cho biết, dự thảo luật sẽ quy định rõ trách nhiệm chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành. Phải quản lý theo chuỗi để truy xuất được nguyên nhân gây mất an toàn thực phẩm từ công đoạn nào.

Bổ sung thời gian sử dụng tối đa sau khi mở bao bì với sữa công thức trẻ em

ĐBQH Lê Nguyên Thao (Lâm Đồng) đánh giá cao dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) có nhiều bước tiến khi đặt ra các quy định về hành vi bị nghiêm cấm, nhiệm vụ công khai cung cấp thông tin về an toàn thực phẩm, thu hồi thực phẩm không bảo đảm an toàn và ghi nhãn thực phẩm.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị phân biệt rõ cụm từ "hạn sử dụng" hoặc "hạn dùng" và cụm từ "sử dụng tốt nhất trước ngày". Theo đại biểu Lê Nguyên Thao, hạn sử dụng là ngưỡng an toàn, và sau ngày này thực phẩm không còn an toàn khi sử dụng nữa. Còn "sử dụng tốt nhất trước ngày" là thời hạn cho biết thực phẩm có thể giảm đôi chút về chất lượng, về dinh dưỡng, hương vị chẳng hạn nhưng vẫn an toàn khi sử dụng.

Hệ quả thực tế thì có hai chiều rõ ràng: Có gia đình thấy quá mốc "sử dụng tốt nhất trước ngày" thì vứt bỏ thực phẩm vẫn còn an toàn, gây lãng phí. Ngược lại, có người vẫn dùng sữa tươi, thịt tươi quá hạn sử dụng vì nghĩ đó chỉ là hạn chất lượng, và trong trường hợp này thì nguy cơ ngộ độc là có thật.

Do vậy, đại biểu kiến nghị, bổ sung vào Điều 2 hoặc Điều 62 của dự thảo luật quy định phân biệt rõ hai mốc: mốc "sử dụng đến ngày" gắn với an toàn và mốc "sử dụng tốt nhất trước ngày" gắn với chất lượng áp dụng cho thực phẩm khô, đồ đóng hộp. Đồng thời đề nghị, Bộ Y tế theo thẩm quyền ban hành danh mục thực phẩm áp dụng từng loại mốc.

Cho rằng cần bổ sung thời hạn sử dụng sau khi mở bao bì đối với những nhóm thực phẩm cần thiết, đại biểu Lê Nguyên Thao nêu rõ, một hộp sữa, một lọ nước sốt hay đồ hộp có thể ghi hạn sử dụng từ 6 đến 12 tháng, nhưng sau khi mở nắp thì chỉ nên dùng trong vài tuần hoặc có khi chỉ vài ngày.

Điểm d khoản 2 Điều 8 của dự thảo Luật yêu cầu nhà sản xuất thông tin trung thực về an toàn thực phẩm, cảnh báo kịp thời, đầy đủ, chính xác về nguy cơ gây mất an toàn của thực phẩm; thông báo yêu cầu về vận chuyển, lưu giữ, bảo quản, sử dụng thực phẩm mà chưa có yêu cầu ghi rõ thời gian tối đa nên dùng sau khi mở. Thiếu thông tin này thì nguy cơ ngộ độc có thể xảy ra ngay trong bữa ăn gia đình, nhất là với trẻ nhỏ, người già và người bệnh.

Vì vậy, đại biểu kiến nghị bổ sung vào điểm d khoản 2 Điều 8 hoặc vào Điều 62 quy định: đối với nhóm thực phẩm do Bộ Y tế quy định như sữa công thức cho trẻ, nước sốt, đồ hộp, đồ uống, sản phẩm lên men thì cần ghi thêm thời gian sử dụng tối đa sau khi mở bao bì.

Lưu ý, hiện nay nhu cầu bán sản phẩm nông sản qua các nền tảng số ngày càng cao, ĐBQH Trần Thị Oanh (Lâm Đồng) đề nghị, dự thảo Luật bổ sung trách nhiệm lưu giữ thông tin của người bán, phối hợp truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm khi cơ quan có thẩm quyền có yêu cầu. Cách thức thực hiện phảiphù hợp với hộ gia đình và hợp tác xã có quy mô nhỏ.

Hoàng Ngọc