Công nghệ mở rộng biên độ sáng tạo của nghệ thuật biểu diễn
Sự kết hợp giữa công nghệ số và bản sắc truyền thống chính là chìa khóa để nâng tầm nghệ thuật biểu diễn Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Thay đổi tư duy sáng tạo và đồng bộ hạ tầng
Tại tọa đàm “Ứng dụng công nghệ số trong hoạt động nghệ thuật biểu diễn - Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn”, Phó Cục trưởng Cục Thông tin điện tử và chuyển đổi số Vũ Ngọc Trinh khẳng định, chuyển đổi số là xu thế tất yếu của toàn xã hội. Việc các đơn vị nghệ thuật chủ động ứng dụng công nghệ vào hoạt động biểu diễn và đưa sản phẩm lên không gian số đã góp phần quan trọng trong việc bồi đắp tư tưởng, tình cảm và làm phong phú đời sống tinh thần của nhân dân.
Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tiễn là một khoảng cách đòi hỏi sự nỗ lực lớn. NSND Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam thẳng thắn chia sẻ: "Ứng dụng công nghệ số trước hết đòi hỏi sự thay đổi tư duy của người đứng đầu, đạo diễn và cả ê-kíp sáng tạo. Công nghệ phải được tính đến ngay từ khi hình thành ý tưởng, xây dựng kịch bản, thay vì đợi hoàn thiện tác phẩm mới tìm hình ảnh đưa vào".
Ông dẫn chứng thực tế tại Rạp Xiếc Trung ương - công trình xây dựng từ nhiều thập kỷ trước vốn chưa tính đến hạ tầng trình chiếu hiện đại. Quá trình đưa công nghệ lên mái vòm đòi hỏi phải xử lý đồng bộ từ hệ thống đèn, khung treo nâng hạ cho đến độ dội âm thanh, bởi chỉ cần một yếu tố không tương thích sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của khán giả.
Tối ưu hóa trải nghiệm của công chúng
Dù mang đậm hồn cốt dân gian, nghệ thuật múa rối cũng không đứng ngoài dòng chảy công nghệ. Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam, NSND Nguyễn Tiến Dũng cho biết, sự hỗ trợ của hiệu ứng ánh sáng thông minh, màn hình LED và kỹ xảo không gian giúp các tích trò rối nước, rối cạn thêm phần huyền ảo, lung linh nhưng vẫn bảo lưu trọn vẹn giá trị nguyên bản, từ đó chinh phục hiệu quả khán giả trẻ.
Với nghệ thuật múa, Bí thư Đảng ủy Học viện Múa Việt Nam, TS, NSND Trần Ly Ly nhận định, công nghệ mở rộng biên độ sáng tạo cho nghệ sĩ hình thể. "Công nghệ giúp phá vỡ những giới hạn chật hẹp của sân khấu truyền thống, tạo ra những chiều kích thị giác đa chiều, để ngôn ngữ múa chạm đến cảm xúc công chúng một cách mạnh mẽ nhất".
Trong khi đó, Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội, NSND Trung Hiếu nhấn mạnh, công nghệ là công cụ đắc lực giúp tái hiện không gian xã hội, bối cảnh lịch sử phức tạp trong kịch nói. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý việc ứng dụng kỹ thuật phải thật sự tinh tế và có chừng mực, tránh lạm dụng để không làm lu mờ tài năng biểu diễn và sự chân thực trong nội tâm nghệ sĩ.
Từ thực tiễn dàn dựng các vở diễn vừa được Liên đoàn Xiếc Việt Nam ra mắt như Sơn thần thủy quái" hay Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ, NSND Tống Toàn Thắng đúc kết: "Công nghệ phải phục vụ cách kể chuyện và cảm xúc của tác phẩm. Nếu chỉ trình chiếu để sân khấu đẹp hơn, chúng ta chưa khai thác hết giá trị của công nghệ. Hình ảnh cần tham gia vào tình huống, diễn biến, tạo không gian và hỗ trợ nghệ sĩ thể hiện cảm xúc".
Qua các ý kiến cho thấy, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là phương tiện hỗ trợ, không thể thay thế tài năng và bản lĩnh của nghệ sĩ. Sự kết hợp giữa tư duy công nghệ số và bản sắc văn hóa truyền thống chính là bệ phóng để nghệ thuật biểu diễn Việt Nam vươn xa, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.