Bảo đảm thống nhất về quy hoạch không gian biển
Thảo luận tại Tổ 5 gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh, thành phố Quảng Ninh, Đà Nẵng về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), các đại biểu đề nghị quan tâm việc thống nhất về quy hoạch không gian biển.
Các đại biểu đánh giá cao dự thảo Luật hoàn thiện chính sách và nguyên tắc quản lý theo hướng quản trị biển hiện đại, tổng hợp, thống nhất; bổ sung chế định quản lý, sử dụng không gian biển; cơ chế giải quyết chồng lấn, xung đột trong sử dụng không gian biển; phân định trách nhiệm quản lý hành chính trên biển; quản lý đảo nhân tạo, công trình trên biển; đồng thời, bổ sung cơ chế xác lập và thực hiện quyền sử dụng khu vực biển, trong đó quy định rõ hơn chế độ tài chính; quyền, nghĩa vụ; chuyển nhượng, cho thuê lại, góp vốn, thế chấp; chuyển mục đích, thu hồi, bồi thường, hỗ trợ.
Tại khoản 1 Điều 5 dự thảo Luật quy định, tài nguyên biển và hải đảo phải được quản lý thống nhất theo chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo, quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ, đảm bảo quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền, lợi ích của quốc gia trên biển.
Góp ý vào nội dung này, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) nêu vấn đề, hiện nay ở bước chiến lược quy hoạch sử dụng khu vực biển đang triển khai theo các căn cứ sau: Chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại các nghị quyết và quyết định của Quốc hội, Chính phủ.
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cũng nêu thực tiễn tại địa phương, quy hoạch cấp tỉnh phải được cụ thể, luật hóa quy hoạch đối với quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết khu vực biển để đảm bảo không chồng lấn, hài hòa về quy hoạch đối với các ngành kinh tế biển khác như: du lịch, di sản, cảng biển, đường thủy, điện gió. Việc chưa quy hoạch chi tiết sẽ gây khó khăn trong công tác quản lý quy hoạch và cần phải có tính toán dựa trên sức tải môi trường, diện tích hữu dụng và điều kiện thực tế của khu vực quy hoạch.
Để thống nhất với việc thực hiện, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị, thực hiện phân cấp đối với việc thực hiện các quy hoạch này. Theo đó, Trung ương quy hoạch không gian biển quốc gia và giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy hoạch tỉnh, trong đó có phương án sử dụng không gian biển. Ủy ban nhân dân cấp xã đưa quy hoạch chi tiết sử dụng không gian biển vào quy hoạch phân khu, quy hoạch chung cấp xã. Hiện nay lĩnh vực biển chưa có căn cứ pháp lý để lập quy hoạch chi tiết, do vậy, đại biểu đề xuất nội dung này được bổ sung tại Điều 8, Điều 15 và Điều 20 của dự thảo luật.
ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (TP. Đà Nẵng) cho rằng, dự thảo Luật nên được thiết kế theo hướng trở thành đạo luật trung tâm để quản lý, phát triển không gian biển theo định hướng mới của Nghị quyết số 20-NQ/TW, xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh; trong đó, cần quy định rõ mối quan hệ và ưu tiên áp dụng luật so với các luật chuyên ngành khác.
Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc cũng cho rằng, dự thảo Luật cần khẳng định lại nguyên tắc sở hữu toàn dân đối với không gian biển, mặt biển và vùng biển; tổ chức, cá nhân chỉ có quyền sử dụng hoặc thuê. Về chính sách hỗ trợ cộng đồng dân cư ven biển (Điều 47), đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đề nghị, các quy định trong dự thảo cần đưa thành nguyên tắc thực chất, bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân ven biển. Về bồi thường, thu hồi vùng sử dụng đất (Điều 39), theo đại biểu, dự thảo cần bảo đảm nguyên tắc bảo hộ quyền tài sản đồng bộ với Luật Đầu tư và Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản.
ĐBQH Chu Lương Trí (TP. Quảng Ninh) nêu ý kiến, cần tháo gỡ tình trạng chồng lấn quy hoạch (về quốc phòng, an ninh, về bảo tồn với phát triển kinh tế) làm hạn chế nguồn lực phát triển của các địa phương có biển, đảo. Góp ý vào quy định tại điểm c, khoản 2 và khoản 3 của Điều 30 dự thảo Luật, đại biểu đề nghị, cần xác định phạm vi dành riêng/hạn chế sử dụng không gian biển dựa trên căn cứ khoa học; phân biệt rõ khu vực bắt buộc sử dụng riêng và khu vực có thể kết hợp phát triển kinh tế - xã hội.
Về khoản 2 và khoản 6, Điều 21 dự thảo Luật, đại biểu Chu Lương Trí cho rằng, khi giải quyết xung đột chồng lấn, cần phải đánh giá phương án sử dụng kết hợp (điều chỉnh vị trí, quy mô, tầng không gian) trước khi quyết định loại trừ phương án phát triển kinh tế. Đồng thời, bổ sung quy định tại khoản 4, Điều 45 dự thảo về rà soát định kỳ hiệu quả sử dụng không gian biển để kịp thời điều chỉnh quy hoạch, mở rộng dư địa phát triển.